Những triệu chứng cao huyết áp thường gặp và cách theo dõi

Triệu chứng cao huyết áp là gì?

Cao huyết áp, hay tăng huyết áp, là tình trạng áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch tăng cao liên tục kéo dài. Theo các hướng dẫn tim mạch hiện hành, một người trưởng thành được xác định là tăng huyết áp khi chỉ số huyết áp tâm thu từ một trăm bốn mươi milimét thủy ngân trở lên hoặc chỉ số huyết áp tâm trương từ chín mươi milimét thủy ngân trở lên qua nhiều lần đo đúng chuẩn.

Được y học ví như kẻ giết người thầm lặng, bệnh lý này có thể âm thầm hủy hoại hệ thống mạch máu, cơ tim, não bộ, thận và mắt trong suốt nhiều năm mà người bệnh không hề hay biết. Tình trạng thiếu vắng triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn đầu khiến đa số người mắc bệnh chủ quan, không thực hiện thăm khám định kỳ. Việc trang bị kiến thức về các dấu hiệu nghi ngờ và duy trì thói quen kiểm tra huyết áp thường xuyên là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe tuần hoàn một cách chủ động.

Đặc tính âm thầm của các triệu chứng cao huyết áp ban đầu

Phần lớn người mắc bệnh tăng huyết áp không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo đặc trưng nào trong thời gian dài. Nhiều người vẫn cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường dù áp lực dòng máu lên thành động mạch đã vượt ngưỡng an toàn. Hiện tượng này khiến bệnh thường chỉ được phát hiện tình cờ qua các đợt khám sức khỏe định kỳ hoặc khi đã gây ra tổn thương các cơ quan đích.

Ở một số bệnh nhân, huyết áp dao động có thể đi kèm những cảm giác thoáng qua như căng tức nhẹ vùng đầu, mỏi gáy, hồi hộp hoặc choáng váng nhẹ khi thay đổi tư thế. Do những biểu hiện này rất dễ nhầm lẫn với sự mệt mỏi do làm việc quá sức hay thiếu ngủ, người bệnh thường chủ quan bỏ qua. Sự thầm lặng này khiến cao huyết áp trở thành mối nguy cơ tiềm ẩn dẫn đến tai biến mạch máu não và suy tim nếu không được phát hiện bằng việc đo huyết áp thường xuyên.

Các dấu hiệu cảnh báo thường gặp khi huyết áp tăng cao

Khi áp lực dòng máu tăng lên mức đáng kể, cơ thể có thể phát ra một số tín hiệu cảnh báo rõ nét hơn. Cơn đau nhức đầu âm ỉ, nặng nề, tập trung nhiều ở vùng sau gáy vào buổi sáng sớm là biểu hiện tương đối phổ biến. Đi kèm với đó, người bệnh có thể cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng thoáng qua hoặc có cảm giác ù tai, nghe thấy tiếng vo ve trong tai.

Thị lực cũng là cơ quan nhạy cảm với sự gia tăng áp lực mạch máu. Áp lực máu cao kéo dài hoặc tăng đột ngột làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc, dẫn đến hiện tượng nhìn mờ, thấy đốm đen hoặc giảm tầm nhìn tạm thời. Một số trường hợp ghi nhận hiện tượng nóng bừng mặt, tim đập nhanh, đánh trống ngực hoặc chảy máu mũi bất thường do mao mạch niêm mạc mũi bị vỡ dưới áp lực máu cao. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, việc kiểm tra huyết áp ngay lập tức là điều vô cùng cần thiết.

Biểu hiện nguy hiểm trong cơn tăng huyết áp cấp cứu

Cơn tăng huyết áp khẩn cấp hoặc cấp cứu là tình trạng chỉ số huyết áp tâm thu vượt quá một trăm tám mươi milimét thủy ngân hoặc huyết áp tâm trương vượt quá một trăm hai mươi milimét thủy ngân. Trong tình huống này, áp lực nội mạch đe dọa trực tiếp đến tính mạng và có thể gây tổn thương cấp tính các cơ quan quan trọng như não, tim, thận và mắt.

Các triệu chứng nguy hiểm bao gồm cơn đau thắt ngực dữ dội, cảm giác đè nặng sau xương ức, khó thở dữ dội, buồn nôn, nôn mửa hoặc co giật. Về mặt thần kinh, người bệnh có thể lú lẫn, rối loạn ý thức, nói ngọng, méo miệng hoặc yếu liệt một bên cơ thể. Đây là những biểu hiện rõ ràng của biến cố tim mạch cấp như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ não. Người bệnh hoặc người nhà cần lập tức gọi cấp cứu y tế, tuyệt đối không chần chừ hay tự xử trí bằng các biện pháp dân gian tại nhà.

Chủ động theo dõi chỉ số huyết áp đúng cách tại nhà

Bởi vì triệu chứng lâm sàng không thể phản ánh chính xác mức độ nghiêm trọng của bệnh, việc đo huyết áp định kỳ là phương pháp duy nhất giúp xác định tình trạng sức khỏe tim mạch. Mỗi gia đình nên trang bị một máy đo huyết áp điện tử bắp tay đã được kiểm định chất lượng để theo dõi đều đặn.

Để kết quả đo đạt độ chính xác cao, người đo cần ngồi nghỉ ngơi thư giãn trong không gian yên tĩnh ít nhất năm phút trước khi tiến hành. Tránh sử dụng cà phê, trà đậm, thuốc lá hoặc vận động mạnh trong vòng ba mươi phút trước khi đo. Trong quá trình đo, cần ngồi thẳng lưng trên ghế có tựa, hai chân đặt phẳng trên sàn nhà, đặt cánh tay ngang mức với tim và không nói chuyện. Ghi chép lại các chỉ số huyết áp cùng nhịp tim vào sổ theo dõi sẽ giúp bác sĩ chuyên khoa tim mạch có cái nhìn toàn diện để đưa ra phác đồ chăm sóc phù hợp nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y khoa phổ thông, không thể thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc hạ áp, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều lượng thuốc điều trị huyết áp khi chưa có hướng dẫn trực tiếp từ nhân viên y tế chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu tăng huyết áp kèm đau ngực, khó thở hoặc yếu liệt, cần đến bệnh viện ngay.

Tóm tắt

Cao huyết áp được mệnh danh là kẻ giết người thầm lặng vì phần lớn trường hợp không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Việc chủ động đo huyết áp định kỳ và nắm bắt các triệu chứng bất thường là giải pháp then chốt để bảo vệ sức khỏe tim mạch. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tim mạch để được hướng dẫn kiểm soát huyết áp khoa học và phòng ngừa biến chứng lâu dài.