Những điều phụ huynh cần biết khi trẻ bị viêm họng cấp
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng cấp là một trong những bệnh lý đường hô hấp trên thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt vào các thời điểm giao mùa hoặc thời tiết chuyển lạnh đột ngột. Khi trẻ bị viêm họng cấp, cảm giác đau rát cổ họng, sốt và khó nuốt thường khiến trẻ quấy khóc, biếng ăn, gây nhiều lo lắng cho cha mẹ.
Hiểu rõ bản chất bệnh, nguyên nhân gây viêm và cách xử trí khoa học tại nhà sẽ giúp phụ huynh đồng hành cùng con vượt qua đợt ốm một cách nhẹ nhàng, hạn chế tối đa việc lạm dụng thuốc cũng như ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Trẻ bị viêm họng cấp là gì?
Viêm họng cấp là tình trạng niêm mạc hầu họng bị viêm nhiễm đột ngột, dẫn đến phù nề, sung huyết và đau rát. Trẻ nhỏ có cấu trúc đường thở hẹp và hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện nên rất dễ bị các tác nhân gây bệnh tấn công. Khi niêm mạc họng bị tổn thương, trẻ thường có biểu hiện đau khi nuốt thức ăn, ngứa họng, ho húng hắng, sốt nhẹ hoặc sốt cao, kèm theo chảy nước mũi và mệt mỏi. Phần lớn các trường hợp viêm họng cấp diễn ra trong vòng một tuần và có xu hướng tự phục hồi nếu được nâng đỡ thể trạng đúng cách. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân do vi khuẩn mà không được theo dõi và xử lý chuẩn xác, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng như viêm tai giữa, viêm xoang hoặc viêm phế quản.
Phân biệt nguyên nhân do virus và vi khuẩn để dùng thuốc đúng
Phần lớn các đợt viêm họng cấp ở trẻ nhỏ do các loại virus đường hô hấp như Adenovirus, Rhinovirus hoặc virus cúm gây ra. Trong trường hợp này, kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt mầm bệnh mà chỉ làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và kháng thuốc. Kháng sinh chỉ được chỉ định khi bác sĩ xác định trẻ nhiễm vi khuẩn, phổ biến nhất là liên cầu khuẩn nhóm A, thông qua thăm khám lâm sàng hoặc xét nghiệm dịch họng. Do đó, phụ huynh không nên vội vã mua thuốc kháng sinh khi vừa thấy con sốt hay kêu đau cổ họng.
Cách chăm sóc giảm nhẹ triệu chứng đau rát họng tại nhà
Khi trẻ đau họng và sốt nhẹ, mục tiêu chăm sóc quan trọng nhất là nâng đỡ thể trạng và làm dịu niêm mạc họng. Phụ huynh nên khuyến khích trẻ uống nhiều nước ấm, nước súp hoặc nước trái cây tươi để tránh mất nước và giúp làm loãng dịch nhầy. Cho trẻ súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày nếu trẻ đã biết nhổ. Thức ăn nên được chế biến mềm, lỏng, dễ nuốt như súp gà, cháo thịt băm, tránh các món chiên rán cứng, nhiều gia vị cay nồng có thể gây trầy xước và đau rát thêm vùng niêm mạc đang tổn thương.
Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay
Mặc dù phần lớn trường hợp viêm họng cấp có thể tự thuyên giảm, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan trước các dấu hiệu trở nặng. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt, trẻ khó thở, thở rít, thở nhanh hoặc có hiện tượng co kéo hõm ức. Ngoài ra, việc trẻ bỏ bú hoàn toàn, chảy nước dãi liên tục do đau không nuốt được, li bì, mệt lả hoặc xuất hiện phát ban đỏ toàn thân cũng là những tình trạng cảnh báo biến chứng nguy hiểm cần bác sĩ can thiệp kịp thời.
Biện pháp phòng ngừa viêm họng cấp tái phát ở trẻ nhỏ
Để giảm bớt nguy cơ mắc viêm họng cấp tái diễn, gia đình cần xây dựng thói quen vệ sinh họng miệng và rửa tay thường xuyên bằng xà phòng. Hạn chế để trẻ tiếp xúc gần với người lớn hoặc trẻ khác đang có triệu chứng cảm cúm, viêm mũi họng. Giữ gìn không gian sống thông thoáng, hạn chế tối đa khói thuốc lá, bụi bẩn và nấm mốc trong nhà. Khi thời tiết chuyển mùa, cần giữ ấm vùng cổ, ngực và bàn chân cho trẻ, đồng thời tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh hô hấp theo lịch tiêm chủng mở rộng.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ dùng kháng sinh, thuốc kháng viêm dạng xịt hoặc thuốc giảm đau khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng như chấm cồn hay vắt nước chanh đậm đặc vào họng trẻ vì rất dễ làm bỏng rát niêm mạc hầu họng. Liều lượng thuốc hạ sốt paracetamol cần được tính toán chính xác theo cân nặng thực tế của trẻ, không tự ý tăng liều hay rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống.
Tóm tắt
Viêm họng cấp ở trẻ em đa số diễn tiến lành tính nếu được chăm sóc và theo dõi đúng cách ngay từ đầu. Phụ huynh nên ưu tiên các biện pháp giảm nhẹ triệu chứng an toàn, duy trì dinh dưỡng đủ nước và tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh. Việc đưa trẻ đi khám tại cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe đường hô hấp của bé trọn vẹn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ bị viêm họng cấp có cần uống kháng sinh ngay không?
Đa số các đợt viêm họng cấp ở trẻ bắt nguồn từ virus nên kháng sinh không mang lại hiệu quả. Cha mẹ chỉ dùng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ sau khi xác định trẻ nhiễm khuẩn.
Viêm họng cấp ở trẻ nhỏ thường kéo dài bao nhiêu ngày?
Trẻ thường hồi phục sau 5 đến 7 ngày nếu do virus và được chăm sóc đúng cách. Trường hợp do vi khuẩn hoặc có bội nhiễm, thời gian có thể kéo dài hơn và cần điều trị y tế.
Súc họng bằng nước muối có thực sự giúp trẻ đỡ đau không?
Nước muối sinh lý giúp làm ẩm niêm mạc, dịu cảm giác rát buốt và hỗ trợ làm sạch dịch nhầy. Cha mẹ có thể hướng dẫn bé súc họng nhẹ nhàng hoặc xịt rửa mũi họng theo lứa tuổi.
Nên cho trẻ ăn uống như thế nào khi đang đau họng khó nuốt?
Cha mẹ nên cho bé ăn thức ăn mềm, lỏng như cháo, súp ấm, đồng thời chia nhỏ bữa ăn. Tránh các món quá cay, quá mặn, đồ cứng hoặc nước quá lạnh để không kích thích niêm mạc họng.
Bệnh viêm họng cấp ở trẻ em có lây lan không?
Viêm họng do virus và vi khuẩn đều lây qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc tay dính dịch tiết. Vì vậy, các bé trong cùng gia đình hoặc lớp học rất dễ lây nhiễm lẫn nhau.
