Những dấu hiệu huyết áp thấp dễ nhận biết và cách chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Huyết áp thấp là tình trạng trị số huyết áp của cơ thể giảm xuống dưới mức bình thường, khiến áp lực dòng máu không đủ mạnh để cung cấp đầy đủ oxy và dưỡng chất đến các cơ quan trọng yếu, đặc biệt là não bộ và tim mạch. Tình trạng này có thể xuất hiện thoáng qua do thay đổi tư thế, mất nước, mệt mỏi hoặc là biểu hiện của một bệnh lý tiềm ẩn cần được theo dõi y tế.
Việc nhận diện sớm các dấu hiệu huyết áp thấp đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp người bệnh kịp thời áp dụng các biện pháp xử trí an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ choáng ngất dẫn đến té ngã chấn thương. Bài viết dưới đây tổng hợp những biểu hiện điển hình của huyết áp thấp cùng những lời khuyên hữu ích để chăm sóc và ổn định sức khỏe hàng ngày.
Dấu hiệu huyết áp thấp là gì?
Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và thư giãn. Trạng thái huyết áp thấp được xác định khi chỉ số huyết áp tâm thu giảm xuống dưới 90 mmHg hoặc chỉ số huyết áp tâm trương giảm dưới 60 mmHg. Khác với tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm, tụt huyết áp thường biểu hiện ra ngoài bằng các cảm giác khó chịu ngay tức thì khi lượng máu tưới cho các mô bị suy giảm. Tình trạng này có thể xuất phát từ nguyên nhân sinh lý như thể trạng gầy yếu, phụ nữ mang thai, đứng lâu một chỗ, hoặc do nguyên nhân bệnh lý như suy giảm chức năng tim mạch, rối loạn nội tiết, thiếu máu hay mất nước nghiêm trọng. Việc hiểu rõ bản chất của huyết áp thấp giúp mỗi người chủ động lắng nghe cơ thể, từ đó có hướng điều chỉnh lối sống và dinh dưỡng một cách khoa học nhất.
Chóng mặt hoa mắt và nguy cơ ngất xỉu khi thay đổi tư thế
Chóng mặt, hoa mắt và cảm giác choáng váng là dấu hiệu huyết áp thấp phổ biến nhất mà đa số người bệnh gặp phải. Khi chỉ số huyết áp hạ xuống mức thấp, áp lực dòng máu không đủ để cung cấp oxy và dưỡng chất liên tục lên não bộ, gây ra hiện tượng mất thăng bằng thoáng qua. Biểu hiện này xuất hiện đặc biệt rõ rệt khi người bệnh đứng dậy đột ngột từ tư thế ngồi hoặc nằm, hiện tượng này trong y khoa gọi là hạ huyết áp tư thế đứng. Bên cạnh đó, tình trạng ngất xỉu hoặc mất ý thức tạm thời có thể xảy ra nếu lưu lượng máu lên não bị suy giảm nghiêm trọng. Đây là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm đưa đầu về vị trí ngang bằng với tim để khôi phục tuần hoàn máu, tuy nhiên lại tiềm ẩn rủi ro té ngã gây chấn thương nguy hiểm. Người bệnh cần chú ý chuyển đổi tư thế chậm rãi, vịn vào điểm tựa chắc chắn nếu thường xuyên bị hoa mắt lúc đứng lên.
Cảm giác mệt mỏi triền miên và suy giảm khả năng tập trung
Tình trạng mệt mỏi mạn tính, uể oải kéo dài và suy giảm khả năng tập trung là những dấu hiệu huyết áp thấp rất thường gặp nhưng dễ bị nhầm lẫn với suy nhược cơ thể thông thường. Do cơ tim và các khối cơ bắp không nhận đủ lượng máu giàu dưỡng chất cần thiết, người bệnh luôn có cảm giác cạn kiệt năng lượng, tay chân rã rời dù không vận động nặng. Cùng với sự thiếu hụt tưới máu ở vỏ não, các chức năng thần kinh như trí nhớ ngắn hạn, tốc độ xử lý thông tin và sự tập trung trong công việc đều bị ảnh hưởng rõ rệt. Người mắc huyết áp thấp thường cảm thấy buồn ngủ vào ban ngày nhưng giấc ngủ ban đêm lại chập chờn, không sâu giấc, khiến cơ thể luôn trong trạng thái kiệt sức. Nếu tình trạng mệt mỏi này không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân cụ thể.
Làn da nhợt nhạt kèm theo tay chân lạnh và vã mồ hôi lạnh
Hệ thần kinh giao cảm thường phản ứng với sự sụt giảm huyết áp bằng cách co các mạch máu ngoại biên để ưu tiên dồn máu về các cơ quan nội tạng quan trọng như não, tim và thận. Hậu quả trực tiếp của cơ chế này là làn da của người bệnh trở nên nhợt nhạt, xanh xao, thiếu sức sống. Đồng thời, bàn tay và bàn chân thường xuyên bị lạnh buốt, một số người còn xuất hiện tình trạng toát mồ hôi trộm hoặc vã mồ hôi lạnh dù nhiệt độ môi trường không quá thấp. Cảm giác ớn lạnh dọc sống lưng cũng là một biểu hiện đi kèm thường thấy. Việc giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng đầu gối, bàn chân và lòng bàn tay, kết hợp xoa bóp nhẹ nhàng sẽ giúp kích thích mao mạch ngoại vi giãn nở, hỗ trợ lưu thông máu tốt hơn.
Hiện tượng tim đập nhanh hồi hộp và buồn nôn thoáng qua
Khi áp lực máu trong lòng mạch hạ thấp, các cơ quan thụ cảm áp lực tại xoang cảnh và quai động mạch chủ sẽ truyền tín hiệu kích thích tim đập nhanh hơn nhằm duy trì thể tích tống máu cần thiết cho toàn bộ cơ thể. Do đó, người bị tụt huyết áp thường cảm nhận rõ lồng ngực đập thình thịch, tim đập nhanh hoặc có cảm giác đánh trống ngực hồi hộp khó chịu. Đi kèm với biểu hiện tim mạch là cảm giác khó thở nhẹ, thở nông và nhanh hơn bình thường để tăng cường nạp oxy. Người bệnh cũng có thể cảm thấy buồn nôn, cồn cào ruột gan hoặc mất cảm giác ngon miệng do lưu lượng tuần hoàn đến hệ tiêu hóa bị suy giảm tạm thời. Những triệu chứng này thường xuất hiện rõ hơn khi cơ thể bị đói, mất nước hoặc sau khi đứng quá lâu ở nơi ngột ngạt.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nâng huyết áp, thuốc bổ trợ tim mạch hoặc tự ý thay đổi liều lượng thuốc đang dùng khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Cần đến ngay bệnh viện hoặc gọi cấp cứu khi xuất hiện triệu chứng ngất xỉu kéo dài, đau thắt ngực dữ dội, khó thở cấp tính, nôn ra máu hoặc đại tiện phân đen.
Tóm tắt
Huyết áp thấp tuy là tình trạng khá phổ biến nhưng không nên chủ quan khi các biểu hiện mệt mỏi, chóng mặt xuất hiện thường xuyên. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu huyết áp thấp giúp bạn chủ động nghỉ ngơi, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng hợp lý. Khi nhận thấy các cơn choáng ngất hay tụt huyết áp kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa tim mạch kiểm tra và tư vấn phác đồ theo dõi an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Chỉ số đo bao nhiêu thì được coi là huyết áp thấp?
Huyết áp thấp thường được xác định khi trị số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg khi đo ở trạng thái nghỉ ngơi. Tuy nhiên, việc đánh giá còn phụ thuộc vào triệu chứng lâm sàng và tình trạng thể chất của từng người bệnh.
Người bị huyết áp thấp nên duy trì chế độ dinh dưỡng thế nào?
Người có huyết áp thấp nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày, uống đủ nước, tăng cường thực phẩm giàu vitamin B12, folate và chất sắt. Lượng muối ăn có thể bổ sung vừa phải theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, tránh tình trạng tự ý ăn quá mặn gây hại cho thận.
Cần làm gì ngay khi xuất hiện cơn choáng váng do tụt huyết áp?
Khi cảm thấy hoa mắt, choáng váng do tụt huyết áp, người bệnh nên ngừng ngay mọi hoạt động, ngồi hoặc nằm xuống nơi thoáng mát, kê cao chân hơn đầu để tăng lưu lượng máu về tim và não. Có thể uống một ly nước ấm hoặc nước gừng để cơ thể dần hồi phục.
Huyết áp thấp có nguy hiểm đến tính mạng không?
Huyết áp thấp mạn tính không có triệu chứng thường ít nguy hiểm, nhưng nếu tụt huyết áp đột ngột kèm chóng mặt, ngất xỉu có thể dẫn đến té ngã, chấn thương nguy hiểm hoặc phản ánh các bệnh lý tiềm ẩn về tim mạch, thần kinh, nội tiết cần được thăm khám kỹ lưỡng.
Người bị huyết áp thấp có nên tập thể dục thể thao không?
Người có thể trạng huyết áp thấp nên tập luyện các môn thể thao nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, đạp xe chậm hoặc bơi lội. Tránh các bài tập thay đổi tư thế quá đột ngột, vận động quá sức dưới trời nắng gắt hoặc nhịn đói trước khi tập.
