Nguyên nhân dẫn đến sốt xuất huyết và cách nhận biết khi nào đã khỏi bệnh

Nguyên nhân dẫn đến sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh lý truyền nhiễm lưu hành phổ biến tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Tác nhân gây bệnh là virus Dengue thuộc họ Flaviviridae, xâm nhập vào cơ thể người qua vết cắn của muỗi vằn cái nhiễm mầm bệnh. Bệnh mang tính chất chu kỳ và bùng phát mạnh vào mùa mưa, khi điều kiện thời tiết ẩm ướt tạo môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sản và phát triển.

Bệnh sốt xuất huyết có biểu hiện lâm sàng rất đa dạng, từ sốt nhẹ không triệu chứng đặc hiệu đến sốt cao đột ngột kèm các biểu hiện thoát huyết tương, cô đặc máu, hạ tiểu cầu và xuất huyết niêm mạc. Do hiện tượng thoát huyết tương thường diễn ra âm thầm ngay khi người bệnh bắt đầu hạ sốt, việc nắm rõ tiến trình tự nhiên của bệnh giúp người chăm sóc không mất cảnh giác trong giai đoạn chuyển tiếp quan trọng.

Nguyên nhân trực tiếp và con đường lây truyền sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra. Virus này thuộc chi Flavivirus với bốn tuýp huyết thanh gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường hay đường hô hấp mà truyền qua trung gian muỗi vằn, chủ yếu là muỗi Aedes aegypti và ở mức độ thấp hơn là Aedes albopictus.

Khi muỗi vằn cái hút máu người đang nhiễm virus Dengue, virus sẽ nhân lên trong cơ thể muỗi rồi truyền sang người lành qua vết đốt sau đó. Muỗi vằn thường sinh sản mạnh tại những nơi có nước đọng quanh khu dân cư như chum vại, bình hoa, lốp xe cũ hoặc phế thải đọng nước mưa. Thời điểm muỗi hoạt động đốt người mạnh nhất thường vào sáng sớm và chập tối trước khi mặt trời lặn.

Các giai đoạn diễn tiến điển hình của bệnh sốt xuất huyết

Diễn tiến của sốt xuất huyết Dengue thường trải qua ba giai đoạn rõ rệt gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Giai đoạn sốt kéo dài khoảng 3 ngày đầu với biểu hiện sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nhức mỏi hốc mắt và đau cơ khớp.

Nhiều người thường lầm tưởng khi thân nhiệt giảm xuống là bệnh đã thuyên giảm, nhưng thực tế ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 lại là giai đoạn nguy hiểm nhất. Lúc này, hiện tượng tăng tính thấm thành mạch có thể dẫn đến thoát huyết tương, giảm tiểu cầu, cô đặc máu và xuất huyết dưới da hoặc niêm mạc. Do đó, việc theo dõi sát sao dấu hiệu sinh tồn và xét nghiệm công thức máu trong khoảng thời gian này là vô cùng quan trọng để phòng ngừa biến chứng sốc Dengue.

Dấu hiệu nhận biết cơ thể đã thực sự khỏi sốt xuất huyết

Để biết chắc chắn một người đã khỏi sốt xuất huyết, nhân viên y tế sẽ dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng và các chỉ số xét nghiệm huyết học. Về mặt lâm sàng, người bệnh cần hết sốt hoàn toàn trong ít nhất 48 giờ liên tục mà không cần dùng đến thuốc hạ sốt, thể trạng tỉnh táo, cảm giác thèm ăn quay trở lại, tiểu tiện bình thường và không còn dấu hiệu mệt lả hay đau bụng.

Về mặt cận lâm sàng, xét nghiệm công thức máu đóng vai trò quyết định. Bệnh nhân được xem là bước vào giai đoạn hồi phục an toàn khi số lượng tiểu cầu có xu hướng tăng rõ rệt và trở về mức an toàn, đồng thời chỉ số dung tích hồng cầu hematocrit trở lại giới hạn bình thường, chứng tỏ hiện tượng cô đặc máu và thoát huyết tương đã chấm dứt. Da người bệnh có thể xuất hiện ban hồi phục dạng chấm đỏ li ti kèm cảm giác ngứa nhẹ, đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang lấy lại trạng thái cân bằng.

Chăm sóc sức khỏe đúng cách trong giai đoạn hồi phục sốt xuất huyết

Khi bước vào giai đoạn hồi phục, cơ thể vẫn còn khá yếu và hệ miễn dịch cần thời gian để tái tạo năng lượng. Người bệnh nên duy trì chế độ nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động gắng sức hay làm việc nặng quá sớm. Chế độ dinh dưỡng cần chú trọng các món ăn mềm, lỏng, giàu protein và dễ hấp thu như cháo thịt nạc, súp gà kết hợp uống đủ nước lọc, nước oresol và nước ép hoa quả tươi để bổ sung vitamin C cùng khoáng chất.

Bên cạnh đó, việc giữ gìn vệ sinh thân thể nhẹ nhàng bằng nước ấm, hạn chế kỳ cọ mạnh lên vùng da đang hồi phục và ngứa ngáy sẽ giúp tránh tổn thương da. Tuyệt đối không tự ý dùng thêm các loại thuốc chống đông hoặc thuốc bổ không rõ nguồn gốc mà không có chỉ định từ bác sĩ điều trị.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên môn. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các thuốc hạ sốt giảm đau nhóm aspirin hoặc ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng. Khi nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được làm xét nghiệm công thức máu và hướng dẫn theo dõi chặt chẽ.

Tóm tắt

Hiểu rõ nguyên nhân gây sốt xuất huyết Dengue và nắm vững các tiêu chuẩn hồi phục giúp người bệnh chủ động chăm sóc bản thân, tránh tâm lý chủ quan khi vừa dứt cơn sốt. Khi cơ thể dần hồi tỉnh, việc tiếp tục nghỉ ngơi, bồi hoàn dinh dưỡng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm sẽ đảm bảo quá trình bình phục hoàn toàn an toàn.