Những nguyên nhân phổ biến khiến bệnh cảm cúm lâu ngày không khỏi

Cảm cúm lâu ngày không khỏi là gì?

Cảm cúm là bệnh lý truyền nhiễm đường hô hấp trên do các chủng virus cúm gây nên, đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, đau mỏi toàn thân, ớn lạnh, đau đầu, đau họng, nghẹt mũi và ho khan. Ở người trưởng thành có hệ miễn dịch bình thường, giai đoạn sốt và đau nhức dữ dội thường giảm rõ rệt sau 3 đến 5 ngày, phần lớn các triệu chứng khác sẽ hết hẳn trong vòng 7 đến 10 ngày.

Khi các biểu hiện hô hấp kéo dài trên hai tuần hoặc triệu chứng đã thuyên giảm nhưng sau đó đột ngột sốt cao và nặng hơn, tình trạng này được xem là bất thường. Hiện tượng này cảnh báo cơ thể có thể đang gặp phải biến chứng thứ phát hoặc người bệnh đang mắc một bệnh lý khác có biểu hiện tương tự. Hiểu rõ tiến trình tự nhiên của bệnh cảm cúm là cơ sở giúp mỗi người tự theo dõi sức khỏe và đi khám kịp thời.

Bội nhiễm vi khuẩn đường hô hấp sau nhiễm virus cúm

Nguyên nhân phổ biến hàng đầu khiến bệnh cảm cúm kéo dài là tình trạng bội nhiễm vi khuẩn đường hô hấp. Khi virus cúm xâm nhập, chúng làm tổn thương lớp niêm mạc lót đường thở và làm suy yếu tạm thời hàng rào bảo vệ tự nhiên. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn thường trú tại vùng hầu họng bùng phát và gây bệnh thứ phát.

Các biến chứng bội nhiễm thường gặp bao gồm viêm xoang cấp tính, viêm tai giữa, viêm phế quản và nguy hiểm nhất là viêm phổi. Thay vì hồi phục sau một tuần, người bệnh có thể xuất hiện cơn sốt mới, ho có đờm đặc màu vàng hoặc xanh, đau nhức hốc mắt và tức ngực. Tình trạng này đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa hô hấp hoặc tai mũi họng thăm khám, đánh giá cẩn thận và kê đơn thuốc kháng sinh thích hợp nếu thực sự có nhiễm khuẩn.

Chế độ nghỉ ngơi và dinh dưỡng chưa đảm bảo

Nhiều người có thói quen tiếp tục làm việc căng thẳng, thức khuya hoặc vận động gắng sức ngay trong giai đoạn nhiễm virus. Hệ miễn dịch cần một lượng năng lượng rất lớn để sản sinh kháng thể và các tế bào tiêu diệt mầm bệnh. Khi cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, quá trình phục hồi mô tổn thương bị đình trệ, khiến các triệu chứng như uể oải, nhức đầu và đau cơ kéo dài hơn bình thường.

Bên cạnh đó, việc không uống đủ nước và dinh dưỡng kém cũng làm dịch nhầy đường hô hấp trở nên đặc quánh, gây khó khăn cho việc đào thải dị vật và mầm bệnh ra ngoài. Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt vi chất khiến hàng rào miễn dịch chậm tái tạo, tạo điều kiện cho tình trạng viêm đường hô hấp trên duy trì dai dẳng. Người bệnh cần ưu tiên nghỉ ngơi tại giường và bổ sung đầy đủ nước ấm cùng thực phẩm dễ tiêu hóa.

Nhầm lẫn cảm cúm với các bệnh lý hô hấp và dị ứng khác

Nhiều bệnh lý đường hô hấp hoặc dị ứng có biểu hiện ban đầu rất giống cảm cúm, khiến người bệnh nhầm lẫn và điều trị sai hướng. Điển hình là viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính tái phát hoặc nhiễm các loại virus đường hô hấp khác như virus hợp bào hô hấp và adenovirus. Những bệnh lý này thường không tự khỏi theo diễn tiến thông thường của cảm cúm và có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng nếu không loại bỏ được căn nguyên.

Ngoài ra, tình trạng trào ngược dạ dày thực quản hoặc ho sau nhiễm trùng cũng có thể duy trì cơn ho khan dai dẳng dù virus cúm đã bị loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể. Việc tự chẩn đoán tại nhà dễ dẫn đến việc dùng sai thuốc, không những không mang lại hiệu quả mà còn làm chậm trễ thời điểm điều trị chính xác bệnh lý gốc. Bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm cần thiết để phân biệt rõ ràng.

Ảnh hưởng từ bệnh nền mạn tính và cơ địa nhạy cảm

Những người có bệnh lý mạn tính từ trước như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường hoặc các bệnh tim mạch thường có thời gian hồi phục sau cảm cúm lâu hơn đáng kể. Khi virus cúm tấn công, nó có thể kích hoạt đợt cấp của bệnh phổi nền, khiến tình trạng co thắt phế quản và khó thở trở nên nghiêm trọng và kéo dài.

Ở người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch, khả năng tạo kháng thể suy giảm khiến việc thanh thải virus diễn ra chậm chạp. Tình trạng viêm niêm mạc phế quản do cúm có thể kích thích đường thở trở nên quá mẫn trong nhiều tuần sau đó, biểu hiện bằng những cơn ho rải rác kéo dài ngay cả khi xét nghiệm virus đã âm tính. Nhóm đối tượng này cần được theo dõi y tế chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa để điều chỉnh phác đồ kiểm soát bệnh nền kịp thời.

Lạm dụng thuốc và điều trị sai phương pháp

Thói quen tự ý mua thuốc điều trị khi chưa có hướng dẫn y khoa là yếu tố khiến bệnh cảm cúm thêm phức tạp. Việc tự dùng thuốc kháng sinh ngay từ đầu hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus cúm, ngược lại còn làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột và gia tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Khi thực sự xảy ra bội nhiễm vi khuẩn, việc điều trị sẽ trở nên khó khăn hơn.

Mặt khác, việc lạm dụng các loại thuốc xịt co mạch mũi quá 5 ngày có thể dẫn đến hiện tượng nghẹt mũi dội ngược do viêm mũi do thuốc, khiến người bệnh lầm tưởng bệnh cảm cúm không dứt. Lạm dụng thuốc hạ sốt giảm đau cũng có thể che lấp các dấu hiệu chuyển nặng của bệnh. Việc tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào là nguyên tắc quan trọng nhằm tránh các hệ lụy sức khỏe đáng tiếc.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc tự thay đổi liều lượng các thuốc điều trị bệnh mạn tính đang sử dụng. Khi xuất hiện dấu hiệu khó thở, đau ngực hoặc sốt cao kéo dài, cần nhanh chóng đến bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.

Tóm tắt

Cảm cúm thông thường sẽ thuyên giảm sau khoảng một tuần nếu người bệnh chăm sóc đúng cách. Khi triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế là biện pháp an toàn nhất để xác định nguyên nhân và tiếp nhận can thiệp phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc điều trị tại nhà khi chưa có ý kiến của bác sĩ.