Người bị bệnh sởi kiêng gì và cần làm những gì để hồi phục?

Người bị bệnh sởi kiêng gì là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm do virus thuộc chi Morbillivirus gây ra, có khả năng lây lan rất mạnh qua đường hô hấp khi tiếp xúc với dịch tiết bắn ra từ người bệnh. Sau thời gian ủ bệnh, người mắc sởi thường trải qua giai đoạn sốt cao, ho khan, chảy nước mũi, mắt đỏ sợ ánh sáng, trước khi các ban sởi dạng dát sẩn màu hồng bắt đầu xuất hiện tuần tự sau tai, lan dần ra mặt, cổ, ngực rồi phủ khắp toàn thân. Bệnh sởi có thể diễn tiến lành tính nếu được chăm sóc chu đáo, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ra các biến chứng nghiêm trọng trên đường hô hấp, tiêu hóa và thần kinh trung ương như viêm phổi, viêm thanh quản, tiêu chảy nặng hoặc viêm não. Do đó, việc hiểu đúng bản chất căn bệnh, biết rõ người bị bệnh sởi kiêng gì và cần thực hiện những bước chăm sóc nào tại nhà có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nhẹ triệu chứng và bảo vệ an toàn cho người bệnh.

Những quan niệm kiêng cữ sai lầm cần tránh khi mắc bệnh sởi

Một quan niệm dân gian phổ biến là bắt người mắc bệnh sởi kiêng gió và kiêng nước tuyệt đối, trùm chăn kín hoặc không cho tắm rửa nhiều ngày. Việc kiêng cữ thái quá này rất nguy hiểm, khiến mồ hôi và chất bẩn tích tụ trên da, gây bít tắc lỗ chân lông và làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn dẫn đến viêm da mủ hoặc nhiễm trùng máu. Phòng nằm của người bệnh cần thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp nhưng không được đóng kín ngột ngạt. Bệnh nhân nên được vệ sinh cơ thể hằng ngày bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau người nhẹ nhàng và thay quần áo sạch sẽ để cơ thể luôn thoải mái.

Bên cạnh đó, việc kiêng ăn quá mức như chỉ ăn cháo trắng với muối cũng là quan niệm sai lầm làm suy kiệt thể trạng của người bệnh. Cơ thể khi chiến đấu với virus sởi cần nguồn năng lượng và dưỡng chất dồi dào để củng cố hệ miễn dịch. Gia đình chỉ cần hạn chế cho người bệnh ăn các món cay nóng, nhiều dầu mỡ khó tiêu, đồ uống có gas hoặc thực phẩm dễ gây dị ứng nếu người bệnh từng có tiền sử phản ứng trước đó.

Cách chăm sóc vệ sinh thân thể và bảo vệ mắt mũi họng cho người mắc bệnh sởi

Vệ sinh thân thể và bảo vệ đường hô hấp là biện pháp thiết yếu giúp giảm mật độ virus và ngăn ngừa các ổ nhiễm khuẩn thứ phát. Người bệnh cần súc họng và nhỏ mắt, nhỏ mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% nhiều lần trong ngày. Virus sởi thường gây viêm kết mạc mắt, khiến mắt đỏ, chảy nước mắt và sợ ánh sáng, vì vậy cần giữ phòng nghỉ có ánh sáng dịu nhẹ, hạn chế để mắt tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng gắt hoặc màn hình thiết bị điện tử.

Khâu vệ sinh da cũng cần thực hiện cẩn thận bằng cách tắm nhanh với nước ấm hoặc lau người bằng khăn mềm. Không chà xát mạnh lên các nốt ban sởi để tránh làm trầy xước bề mặt da. Người chăm sóc cần nhắc nhở bệnh nhân cắt ngắn móng tay, không gãi ngứa và rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn nhằm giảm tối đa nguy cơ đưa vi khuẩn xâm nhập vào các tổn thương da.

Chế độ dinh dưỡng và bổ sung dịch cho người mắc bệnh sởi

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch đẩy lùi virus và tái tạo các tế bào niêm mạc bị tổn thương. Người bệnh sởi thường mệt mỏi, chán ăn, đau họng hoặc có vết loét nhỏ trong miệng, do đó thực đơn hằng ngày nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như súp, cháo thịt băm, canh hầm hoặc sữa tươi. Bữa ăn nên được chia nhỏ thành nhiều lần trong ngày để người bệnh dễ hấp thu và không bị cảm giác đầy bụng, buồn nôn.

Bổ sung đầy đủ nước và chất điện giải là yêu cầu tối quan trọng, đặc biệt trong những ngày sốt cao hoặc tiêu chảy. Bệnh nhân nên uống nhiều nước lọc, dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn của nhân viên y tế, nước dừa tươi hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi. Vitamin A cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ thị giác và biểu mô hô hấp của bệnh nhân sởi, tuy nhiên việc bổ sung vitamin A liều cao cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ tại trạm y tế hoặc bệnh viện.

Biện pháp cách ly và phòng ngừa lây nhiễm trong gia đình

Bệnh sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh nhất qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện. Do đó, người bệnh cần được cách ly trong phòng riêng thoáng khí tối thiểu 4 ngày kể từ thời điểm phát ban sởi xuất hiện để tránh lây nhiễm cho người thân và cộng đồng, đặc biệt là trẻ nhỏ chưa tiêm vaccine và phụ nữ mang thai.

Người bệnh và người chăm sóc phải đeo khẩu trang y tế đúng quy cách khi tiếp xúc gần. Các vật dụng cá nhân như khăn mặt, bát đũa, cốc uống nước, quần áo và chăn màn của người bệnh cần được dùng riêng, giặt sạch bằng xà phòng và phơi khô dưới ánh nắng. Bề mặt các đồ vật tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, mặt bàn, điều khiển từ xa hay sàn nhà cần được lau khử khuẩn hằng ngày bằng dung dịch sát khuẩn thông thường để triệt tiêu mầm bệnh tồn lưu trong môi trường sống.

Theo dõi sát sao và nhận diện các dấu hiệu chuyển nặng

Trong suốt quá trình chăm sóc tại nhà, gia đình cần theo dõi sát sao thân nhiệt, nhịp thở và diễn biến các nốt ban của người bệnh. Nếu sốt cao trên 38,5 độ C, có thể cho người bệnh dùng thuốc hạ sốt đơn chất paracetamol theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế, kết hợp chườm ấm ở các vị trí nách và bẹn. Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh sử dụng kháng sinh hoặc các loại thuốc kháng viêm giảm đau khác khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Cần lập tức đưa người bệnh đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu nhận thấy các dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc, ho dữ dội, khó thở, thở gấp, rút lõm lồng ngực, đau ngực, li bì, co giật hoặc nôn trớ nhiều. Những biểu hiện này có thể cảnh báo các biến chứng nguy hiểm của sởi như viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa hoặc viêm màng não cấp tính cần được can thiệp y khoa khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc thường thức và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Gia đình tuyệt đối không tự ý cho người bệnh dùng thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc đông y không rõ nguồn gốc. Khi phát hiện các biểu hiện bất thường hoặc bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai hay người suy giảm miễn dịch, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay để được thăm khám và giám sát y tế chuyên sâu.

Tóm tắt

Chăm sóc người mắc bệnh sởi đòi hỏi sự kiên nhẫn, khoa học và chú ý đặc biệt đến vấn đề vệ sinh hô hấp. Việc phân biệt rõ quan niệm kiêng cữ sai lầm với các biện pháp bảo vệ cần thiết giúp bệnh nhân thoải mái và nhanh bình phục hơn. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.