Ngứa mắt khô mắt xử trí thế nào để nhanh hết khó chịu?

Ngứa mắt khô mắt là gì?

Ngứa mắt và khô mắt là hai triệu chứng thường song hành do bề mặt nhãn cầu bị mất đi lớp màng bảo vệ tự nhiên. Màng phim nước mắt gồm ba lớp mỡ, nước và nhầy có nhiệm vụ bôi trơn, cung cấp dưỡng chất và bảo vệ giác mạc trước các tác nhân môi trường. Khi số lượng hoặc chất lượng nước mắt suy giảm, giác mạc bị khô ráp, các đầu mút dây thần kinh cảm giác trở nên nhạy cảm hơn, dẫn đến cảm giác ngứa ngáy, xót rát và cộm như có dị vật. Đồng thời, bề mặt nhãn cầu khô còn làm giảm khả năng tự làm sạch bụi bẩn và dị nguyên, dễ khởi phát phản ứng viêm dị ứng thứ phát. Tình trạng này có thể xuất phát từ việc tiếp xúc màn hình thiết bị điện tử kéo dài, môi trường ô nhiễm, dị ứng thời tiết hoặc các bệnh lý mạn tính tại mắt.

Biện pháp làm dịu nhanh cơn ngứa rát và khô cộm tại nhà

Khi đôi mắt xuất hiện đồng thời cảm giác ngứa ngáy và khô rát, phản xạ tự nhiên của nhiều người là chà xát mi mắt, nhưng hành động này có thể gây tổn thương biểu mô giác mạc. Bước đầu tiên để làm dịu nhanh là ngừng ngay việc dụi mắt. Sử dụng một miếng gạc sạch ngâm nước mát hoặc túi chườm lạnh áp nhẹ lên vùng mí mắt nhắm trong khoảng năm đến mười phút. Nhiệt độ mát giúp co mạch máu tại chỗ, giảm phù nề mô kết mạc và xoa dịu thụ thể thần kinh truyền tín hiệu ngứa.

Song song đó, bạn có thể nhỏ các loại nước mắt nhân tạo hoặc dung dịch bôi trơn nhãn cầu dạng đơn liều không chứa chất bảo quản. Nước mắt nhân tạo giúp rửa trôi các dị nguyên lạ như bụi bẩn, phấn hoa bám trên màng phim nước mắt, đồng thời bổ sung độ ẩm tức thì cho bề mặt giác mạc đang thiếu dịch nhầy. Biện pháp này mang lại cảm giác dễ chịu rõ rệt trong thời gian ngắn mà không gây tác dụng phụ nguy hiểm.

Phân biệt nguyên nhân do viêm kết mạc dị ứng hay hội chứng khô mắt

Để xử trí dứt điểm và ngăn ngừa tái phát, việc nhận diện yếu tố thúc đẩy là vô cùng cần thiết. Khô mắt và ngứa mắt thường đan xen giữa hai nhóm cơ chế chính là rối loạn phim nước mắt và viêm dị ứng kết mạc. Nếu ngứa nhiều kèm chảy nước mắt ròng rã, phù kết mạc sau khi tiếp xúc lông thú nuôi, phấn hoa, hóa mỹ phẩm hoặc môi trường nhiều khói bụi, dị ứng mắt là nguyên nhân nổi bật. Trong trường hợp này, các thuốc nhỏ mắt kháng histamin hoặc ổn định dưỡng bào có thể được bác sĩ chỉ định.

Ngược lại, nếu biểu hiện chủ yếu là cộm rát như có cát trong mắt, mỏi mắt, nhìn mờ thoáng qua tăng lên khi tập trung làm việc với máy tính hoặc ở phòng điều hòa nhiệt độ thấp, cơ chế khô mắt do bốc hơi hoặc giảm tiết nước mắt chiếm ưu thế. Một nguyên nhân phổ biến khác là viêm bờ mi kèm rối loạn chức năng tuyến Meibomius, khiến lớp mỡ bảo vệ nước mắt bị suy giảm, dẫn đến nước mắt bốc hơi nhanh và kích ứng bề mặt nhãn cầu. Xác định đúng căn nguyên giúp áp dụng phác đồ chuẩn xác thay vì điều trị mò.

Chăm sóc bờ mi và điều chỉnh thói quen bảo vệ màng phim nước mắt

Vệ sinh bờ mi là bước nền tảng hỗ trợ điều trị cả ngứa mắt lẫn khô mắt mãn tính. Hàng ngày, bạn có thể thực hiện chườm ấm mi mắt bằng khăn ấm khoảng 40 độ C trong vài phút để làm mềm các chất bã nhờn bị ứ tắc tại các lỗ tuyến Meibomius dọc theo chân lông mi. Sau khi chườm ấm, dùng gạc lau mi chuyên dụng hoặc tăm bông thấm dung dịch vệ sinh mi chuyên biệt để nhẹ nhàng làm sạch vảy gàu, cặn bẩn và vi khuẩn tích tụ quanh bờ mi.

Bên cạnh vệ sinh, thói quen sinh hoạt đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ màng phim nước mắt. Khi làm việc với màn hình điện tử, hãy tuân thủ nguyên tắc 20-20-20: sau 20 phút nhìn màn hình, hãy phóng tầm mắt nhìn xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong ít nhất 20 giây và chớp mắt hoàn toàn để nước mắt dàn đều. Giữ độ ẩm không khí trong phòng làm việc, tránh để luồng gió từ quạt hay máy lạnh phả trực tiếp vào mặt, và đeo kính bảo hộ khi ra đường để chắn gió bụi. Chế độ ăn giàu axit béo omega-3 từ cá béo, các loại hạt cùng việc uống đủ nước mỗi ngày cũng hỗ trợ nuôi dưỡng tuyến lệ hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc thuốc co mạch kéo dài mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt, vì nguy cơ gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc giãn mạch hồi ứng. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu báo động như đau nhức dữ dội, suy giảm thị lực nhanh, sợ ánh sáng mạnh hoặc chảy nhiều mủ dịch, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay lập tức.

Tóm tắt

Khắc phục tình trạng khô ngứa mắt đòi hỏi sự kiên nhẫn kết hợp giữa làm dịu triệu chứng tức thời và chăm sóc bảo vệ mắt lâu dài. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt phức tạp khi chưa rõ nguyên nhân. Thăm khám chuyên khoa mắt kịp thời là cách tốt nhất để bảo vệ thị lực và duy trì đôi mắt sáng khỏe.