Nên làm gì khi mắc bệnh khô mắt rát mắt?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tình trạng khô mắt rát mắt xuất hiện khá phổ biến ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là nhân viên văn phòng, người thường xuyên tiếp xúc với thiết bị điện tử hoặc làm việc trong môi trường máy lạnh. Cảm giác cay rát, xốn cộm như có dị vật và mỏi mắt không chỉ gây khó chịu liên tục mà còn làm suy giảm đáng kể hiệu suất lao động cũng như chất lượng sống thường nhật.
Khi gặp phải hiện tượng này, nhiều người thường có thói quen dụi mắt hoặc tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt không kê đơn để sử dụng. Tuy nhiên, việc can thiệp sai cách có thể làm trầy xước bề mặt nhãn cầu và khiến kích ứng trầm trọng thêm. Nắm rõ các bước chăm sóc mắt khoa học, dùng sản phẩm bôi trơn phù hợp và biết thời điểm cần thăm khám y tế sẽ giúp đôi mắt nhanh chóng hồi phục sự thoải mái và duy trì thị lực ổn định.
Khô mắt rát mắt là gì?
Khô mắt rát mắt là phản ứng khó chịu phát sinh khi màng phim nước mắt bị mất cân bằng, không đủ số lượng hoặc suy giảm chất lượng để bôi trơn và nuôi dưỡng bề mặt nhãn cầu. Màng phim nước mắt bình thường bao gồm ba lớp thiết yếu: lớp mỡ bên ngoài ngăn bay hơi, lớp nước ở giữa cung cấp oxy cùng dưỡng chất cho giác mạc, và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám dính chắc chắn trên bề mặt mắt. Khi một trong các thành phần này bị rối loạn do môi trường, tuổi tác, thay đổi nội tiết hoặc thói quen nhìn gần quá mức, bề mặt giác mạc sẽ mất đi lớp màng bảo vệ tự nhiên. Kết quả là mắt trở nên nhạy cảm hơn trước các tác nhân kích thích, dẫn đến cảm giác cay rát, xốn cộm, đỏ nhẹ và đôi khi tiết nước mắt phản xạ quá mức để bù trừ tạm thời.
Sử dụng nước mắt nhân tạo đúng cách để làm dịu giác mạc
Nước mắt nhân tạo đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp độ ẩm thiếu hụt cho bề mặt giác mạc và kết mạc. Đối với những trường hợp cộm rát mắt thường xuyên, các bác sĩ nhãn khoa thường khuyến nghị ưu tiên dùng dung dịch bôi trơn dạng tép đơn liều không chứa chất bảo quản nhằm hạn chế nguy cơ gây độc tế bào biểu mô khi sử dụng kéo dài. Người bệnh cần rửa sạch tay trước khi nhỏ, tránh để đầu lọ chạm vào lông mi hay mắt, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế để đạt hiệu quả làm dịu tốt nhất.
Điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị điện tử hằng ngày
Làm việc liên tục trước màn hình máy tính hoặc điện thoại làm giảm đáng kể tần số chớp mắt tự nhiên, khiến màng phim nước mắt bay hơi nhanh chóng. Áp dụng quy tắc nghỉ ngơi định kỳ sau mỗi khoảng thời gian tập trung nhìn gần giúp cơ mi được thư giãn và bề mặt mắt được làm ẩm đều đặn. Ngoài ra, việc chủ động chớp mắt chậm và sâu nhiều lần trong khi làm việc sẽ hỗ trợ dàn đều lớp mỡ tự nhiên lên bề mặt nhãn cầu, làm giảm tức thì cảm giác khô rát và mỏi mắt.
Tối ưu hóa không gian sống và môi trường làm việc
Môi trường có độ ẩm thấp, luồng gió phả trực tiếp từ máy điều hòa nhiệt độ hoặc quạt trần là những yếu tố khiến tình trạng khô mắt rát mắt trầm trọng hơn. Để khắc phục, người bệnh nên sử dụng thêm máy tạo ẩm trong phòng làm việc và phòng ngủ nhằm duy trì độ ẩm không khí ổn định. Khi di chuyển ngoài trời, việc đeo kính bảo hộ hoặc kính râm có gọng ôm sát vùng mắt sẽ giúp ngăn cản bụi bẩn, khói xe và gió lùa tác động trực tiếp lên bề mặt giác mạc đang bị tổn thương.
Bổ sung dinh dưỡng và duy trì lối sống khoa học cho đôi mắt
Chế độ ăn uống cân bằng giàu axit béo omega 3 từ các loại cá béo, quả hạch và hạt lanh hỗ trợ cải thiện hoạt động của các tuyến bã nhờn ở bờ mi, nâng cao chất lượng màng nước mắt tự nhiên. Bên cạnh đó, việc duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày giữ vai trò nền tảng giúp cơ thể nói chung và đôi mắt nói riêng không bị thiếu dịch. Người bệnh cũng nên hạn chế thức khuya, ngủ đủ giấc để các mô bề mặt nhãn cầu có đủ thời gian phục hồi sau một ngày làm việc căng thẳng.
Thăm khám chuyên khoa mắt khi triệu chứng kéo dài
Khô mắt rát mắt có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý nhãn khoa phức tạp như rối loạn chức năng tuyến Meibomius, viêm bờ mi mạn tính hoặc tổn thương biểu mô giác mạc. Khi các biện pháp chăm sóc thông thường không mang lại hiệu quả sau vài ngày, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý mua các loại thuốc nhỏ chứa corticoid hay co mạch để điều trị. Việc thăm khám tại phòng khám chuyên khoa mắt sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ và nhận phác đồ can thiệp phù hợp từ bác sĩ.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kéo dài các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất corticoid hoặc chất co mạch khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa vì có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc loét giác mạc. Không nên dụi mắt mạnh tay khi mắt đang khô rát nhằm tránh làm trầy xước tổn thương biểu mô nhãn cầu. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo thường thức, không thay thế việc chẩn đoán và điều trị y khoa trực tiếp.
Tóm tắt
Tình trạng khô mắt rát mắt phần lớn có thể cải thiện tốt nếu người bệnh sớm điều chỉnh thói quen sinh hoạt và chăm sóc thị lực đúng cách. Tuy nhiên, việc chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt khi triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng là bước cần thiết để bảo vệ giác mạc và duy trì thị lực lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị khô mắt rát mắt có nên tự mua thuốc nhỏ mắt không?
Người bị khô mắt rát mắt có thể dùng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để làm dịu bề mặt nhãn cầu. Tuy nhiên, nếu sau vài ngày triệu chứng không thuyên giảm, người bệnh nên đến bác sĩ nhãn khoa kiểm tra thay vì tự đổi nhiều loại thuốc khác nhau.
Chườm ấm có giúp giảm khô mắt rát mắt không?
Chườm ấm vùng mí mắt khoảng 5 đến 10 phút mỗi ngày giúp làm mềm lớp dầu tự nhiên của tuyến Meibomius, từ đó cải thiện chất lượng màng phim nước mắt và giảm bớt cảm giác cộm rát khó chịu ở mắt.
Khô mắt rát mắt có nên tiếp tục đeo kính áp tròng?
Người đang gặp tình trạng khô mắt rát mắt nên hạn chế hoặc tạm ngừng đeo kính áp tròng. Kính áp tròng có thể làm tăng ma sát trên bề mặt giác mạc và khiến tình trạng kích ứng, cộm rát mắt trở nên nghiêm trọng hơn.
Thiếu chất gì có thể dẫn tới khô mắt rát mắt?
Mất cân bằng dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu hụt các axit béo thiết yếu và vitamin nhóm A, có thể góp phần làm suy giảm màng phim nước mắt. Bổ sung thực phẩm giàu dưỡng chất qua bữa ăn giúp nâng đỡ sức khỏe thị giác.
Khi nào khô mắt rát mắt cần đi khám bác sĩ ngay?
Nếu tình trạng rát mắt đi kèm đau nhức sâu, mắt đỏ dữ dội, sợ ánh sáng chói, nhìn mờ hoặc chảy mủ, người bệnh cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay để loại trừ viêm loét giác mạc.
