Nên làm gì khi có dấu hiệu đột quỵ và cách xử trí khẩn cấp

Nên làm gì khi có dấu hiệu đột quỵ?

Đột quỵ hay tai biến mạch máu brain xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần brain bộ bị gián đoạn đột ngột do tắc nghẽn mạch máu hoặc vỡ mạch máu brain. Tình trạng này khiến các tế bào brain bị thiếu ô xy cùng dưỡng chất, dẫn đến tổn thương hoặc tử vong chỉ sau vài phút.

Thời gian vàng trong xử trí tai biến mạch máu brain thường nằm trong khoảng vài giờ đầu kể me từ khi bắt đầu khởi phát triệu chứng. Việc tận dụng tối đa khoảng thời gian này để đưa người bệnh đến bệnh viện có chuyên khoa thần kinh hoặc tim mạch sẽ tăng cơ hội tái thông mạch máu, hạn chế tối đa nguy cơ di chứng liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ hoặc tử vong.

Nhận biết nhanh triệu chứng đột quỵ theo quy tắc FAST

Quy tắc FAST là công cụ phổ biến giúp nhận diện sớm các dấu hiệu tai biến mạch máu脑 một cách chính xác. Chữ F đại diện cho khuôn mặt bị méo hoặc lệch sang một bên khi cười nói. Chữ A thể hiện tình trạng yếu hoặc tê yếu một bên tay chân, khiến người bệnh khó giơ hai tay lên song song. Chữ S đại diện cho giọng nói bị biến dạng, nói ngọng, nói khó hoặc không thể phát ra từ ngữ rõ ràng. Chữ T nhắc nhở về thời gian khẩn cấp, cần gọi ngay xe cấp cứu khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nào ở trên.

Ngoài các dấu hiệu cơ bản này, người bệnh cũng có thể xuất hiện tình trạng mất thăng bằng đột ngột, hoa mắt, chóng mặt, sụp mi mắt hoặc đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân. Việc phát hiện sớm ngay từ những giây phút đầu tiên đóng vai trò quyết định cho sự an toàn của người bệnh.

Các bước xử trí ban đầu khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ

Ngay khi phát hiện người bệnh có biểu hiện nghi ngờ tai biến mạch máu não, việc đầu tiên cần làm là gọi ngay dịch vụ cấp cứu y tế hoặc liên hệ trung tâm y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ. Trong lúc chờ lực lượng y tế tới, hãy đặt người bệnh nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, bằng phẳng và giữ cho không khí xung quanh lưu thông tốt.

Nếu người bệnh còn tỉnh táo, nên hỗ trợ nằm nghiêng một bên với đầu nâng cao khoảng 30 độ để giữ đường thở thông thoáng và tránh nguy cơ hít sặc nếu xuất hiện nôn mửa. Hãy cởi bớt cúc áo, thả lỏng thắt lưng cũng như quần áo bó sát để người bệnh dễ thở. Đồng thời, người nhà cần ghi nhớ chính xác thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên để cung cấp cho bác sĩ chuyên khoa thần kinh khi đến bệnh viện.

Những hành động nguy hiểm cần tránh tuyệt đối khi xử trí đột quỵ

Trong tình huống khẩn cấp, nhiều người thường mắc phải những sai lầm nghiêm trọng do thói quen dân gian, làm mất đi thời gian vàng điều trị của người bệnh. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn, uống nước hoặc uống bất kỳ loại thuốc huyết áp, thuốc hạ sốt hay thuốc an cung nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi nguy cơ sặc vào đường hô hấp là rất cao.

Bên cạnh đó, không thực hiện các biện pháp tự phát như cạo gió, trích máu ngón tay, bấm huyệt hay cúng bái. Những hành động này không có giá trị can thiệp y khoa mà còn làm trì hoãn việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế. Ngoài ra, tránh việc tự vận chuyển người bệnh bằng xe máy hoặc tự lái xe ô tô nếu không có thiết bị hỗ trợ thở và theo dõi sinh hiệu, trừ khi không thể gọi được xe cấp cứu chuyên dụng.

Theo dõi tình trạng và chuẩn bị thông tin hỗ trợ cấp cứu y tế

Trong quá trình chờ xe cấp cứu hoặc di chuyển tới bệnh viện, người nhà cần theo dõi sát sao mức độ nhận thức, nhịp thở và sự vận động của người bệnh. Nếu người bệnh bất tỉnh nhưng vẫn còn thở, tiếp tục duy trì tư thế nằm nghiêng an toàn. Trong trường hợp người bệnh ngừng thở hoặc ngưng tim, người hỗ trợ có kỹ năng cần tiến hành hồi sức tim phổi cơ bản ngay lập tức.

Người nhà cũng nên nhanh chóng gom các giấy tờ tùy thân, hồ sơ bệnh lý trước đó cùng danh sách các loại thuốc đang sử dụng như thuốc chống đông máu, thuốc điều trị tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Những thông tin này giúp đội ngũ bác sĩ chẩn đoán chính xác tình trạng tai biến mạch máu não và đưa ra phương án can thiệp thích hợp nhất.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin hướng dẫn xử trí ban đầu chỉ mang tính chất hỗ trợ tạm thời trong lúc chờ hỗ trợ y tế chuyên nghiệp. Tai biến mạch máu não là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có biểu hiện lâm sàng đa dạng và phụ thuộc vào từng cơ địa người bệnh. Người nhà tuyệt đối không tự chẩn đoán hay áp dụng các phương pháp chữa trị truyền miệng. Việc đưa người bệnh tiếp cận sớm với các bác sĩ chuyên khoa thần kinh và tim mạch tại bệnh viện là yếu tố quyết định để đảm bảo an toàn tính mạng.

Tóm tắt

Xử trí đúng cách khi có dấu hiệu đột quỵ đòi hỏi sự nhanh chóng, chính xác và tuân thủ các nguyên tắc y khoa cơ bản. Nhận biết sớm triệu chứng theo quy tắc FAST, duy trì thông thoáng đường thở và khẩn trương liên hệ cấp cứu y tế là những hành động thiết thực nhất giúp nâng cao cơ hội sống và khả năng phục hồi cho người bệnh.