Mắt hai màu có nguy hiểm không và nguyên nhân do đâu
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng mắt hai màu, hay loạn sắc tố mống mắt, xảy ra khi hai mắt có màu sắc khác nhau hoặc một mống mắt có nhiều vùng màu phân mảng. Trong hầu hết trường hợp bẩm sinh, tình trạng này hoàn toàn lành tính và không ảnh hưởng đến thị lực. Tuy nhiên, nếu màu mắt thay đổi đột ngột ở tuổi trưởng thành, người bệnh cần đi khám chuyên khoa mắt để kiểm tra các nguyên nhân bệnh lý tiềm ẩn.
Mắt 2 màu là gì?
Loạn sắc tố mống mắt là tình trạng phân bố sắc tố melanin không đều ở mống mắt, bộ phận quyết định màu mắt của con người. Tình trạng này được chia thành ba dạng chính gồm loạn sắc tố toàn phần với hai tròng mắt khác màu hoàn toàn, loạn sắc tố một phần khi một mảng mống mắt có màu riêng biệt, và loạn sắc tố trung tâm khi vòng mống mắt sát đồng tử có màu khác với phần bên ngoài. Đa số các trường hợp mắt hai màu xuất hiện từ khi sinh ra là do yếu tố di truyền lành tính. Ngược lại, sự thay đổi màu mống mắt khởi phát muộn ở người lớn thường liên quan đến chấn thương hoặc các bệnh lý nhãn khoa.
Các dạng loạn sắc tố mống mắt thường gặp
Loạn sắc tố mống mắt được phân loại dựa trên hình thái xuất hiện của sắc tố trên tròng đen. Dạng thứ nhất là loạn sắc tố toàn phần, trong đó hai mắt mang hai màu sắc hoàn toàn khác biệt như một bên mắt màu nâu và bên còn lại màu xanh. Dạng thứ hai là loạn sắc tố một phần, xảy ra khi một mảng nhỏ trên mống mắt có sắc tố khác hẳn với vùng còn lại của cùng một mắt. Dạng thứ ba là loạn sắc tố trung tâm, biểu hiện bằng hai vòng màu đồng tâm riêng biệt trên mống mắt. Phần lớn các dạng bẩm sinh không gây tổn thương thị lực hay cấu trúc nhãn cầu.
Nguyên nhân làm mống mắt có hai màu
Nguyên nhân gây mắt hai màu được chia thành hai nhóm là bẩm sinh và thứ phát. Nhóm bẩm sinh chủ yếu do đột biến gen lành tính làm thay đổi sự tổng hợp sắc tố melanin trong thai kỳ, hoặc liên quan đến một số hội chứng di truyền như hội chứng Waardenburg và hội chứng Sturge-Weber. Nhóm thứ phát xuất hiện muộn ở người trưởng thành thường do chấn thương mắt, xuất huyết nội nhãn, viêm mống mắt thể mi, tăng nhãn áp hoặc sự phát triển của khối u trong nhãn cầu. Việc sử dụng kéo dài một số loại thuốc nhỏ mắt điều trị cườm nước cũng có thể làm biến đổi sắc tố mống mắt.
Mắt hai màu có ảnh hưởng nguy hiểm không
Mức độ ảnh hưởng của mắt hai màu phụ thuộc vào nguyên nhân gốc rễ. Người có mắt hai màu bẩm sinh hoàn toàn khỏe mạnh và không bị suy giảm thị lực thì đây chỉ là một đặc điểm diện mạo cá nhân lành tính. Tuy nhiên, nếu màu mống mắt thay đổi bất ngờ kèm theo đau mắt, nhìn mờ, sưng đỏ hoặc nhạy cảm với ánh sáng, tình trạng này có thể phản ánh các bệnh lý nghiêm trọng tại mắt. Những bệnh lý như viêm màng nhện mống mắt hay tăng nhãn áp nếu không phát hiện kịp thời có thể ảnh hưởng lâu dài đến thị giác.
Chẩn đoán và theo dõi tình trạng loạn sắc tố mống mắt
Khi nhận thấy dấu hiệu mống mắt khác màu, người bệnh nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để thăm khám toàn diện. Bác sĩ mắt sẽ soi đáy mắt, đo thị lực và sử dụng kính sinh hiển vi quan sát cấu trúc mống mắt cùng đồng tử. Nếu nghi ngờ nguyên nhân thứ phát từ bệnh lý hoặc tổn thương nhãn cầu, các xét nghiệm bổ sung như đo nhãn áp hay siêu âm nhãn cầu sẽ được chỉ định. Đối với trẻ có biểu hiện bất thường toàn thân đi kèm, việc đánh giá di truyền tổng quát sẽ giúp loại trừ các hội chứng bẩm sinh liên quan.
Khi nào cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt
Người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt ngay khi thấy mống mắt đột ngột biến đổi màu sắc ở tuổi trưởng thành. Những dấu hiệu đi kèm như đau nhức mắt, thị lực giảm, đỏ mắt kéo dài hoặc sụp mi mắt cũng đòi hỏi sự kiểm tra y tế kịp thời. Trẻ sơ sinh xuất hiện mắt hai màu cũng nên được bác sĩ mắt thăm khám sớm để theo dõi sự phát triển nhãn khoa. Người đọc tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt hay các biện pháp can thiệp chưa kiểm chứng với mục đích thay đổi màu mống mắt.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người đọc không tự ý sử dụng các loại kính tiếp xúc đổi màu kém chất lượng hoặc tự can thiệp y tế khi chưa được kiểm tra. Mọi thay đổi bất thường về mống mắt cần được bác sĩ khám trực tiếp để bảo vệ thị lực an toàn.
Tóm tắt
Hiện tượng mắt hai màu có thể là nét đặc trưng bẩm sinh lành tính hoặc cảnh báo một bệnh lý nhãn khoa cần theo dõi. Khi phát hiện sự thay đổi màu mống mắt bất thường, việc thăm khám tại chuyên khoa mắt là giải pháp tốt nhất giúp bảo vệ sức khỏe đôi mắt lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Hiện tượng mắt hai màu ở trẻ nhỏ có tự mất đi không?
Màu mắt trẻ sơ sinh có thể biến đổi trong giai đoạn đầu đời do sắc tố melanin hoàn thiện dần. Tuy nhiên nếu tình trạng mắt hai màu do di truyền bẩm sinh thì sắc tố này thường tồn tại cố định.
Mắt hai màu có làm suy giảm thị lực không?
Loạn sắc tố mống mắt bẩm sinh lành tính không gây suy giảm thị lực. Ngược lại, nếu màu mắt thay đổi do chấn thương hoặc viêm nhiễm nhãn cầu, thị lực có thể bị ảnh hưởng nếu không điều trị.
Có nên tự mua kính tiếp xúc màu để che đi mống mắt khác màu?
Việc sử dụng kính tiếp xúc cần được bác sĩ chuyên khoa mắt khám và chỉ định. Việc tự ý dùng kính kém chất lượng có thể gây tổn thương giác mạc và viêm nhiễm mắt nghiêm trọng.
Tình trạng mắt hai màu có di truyền không?
Loạn sắc tố mống mắt bẩm sinh có khả năng di truyền qua các thế hệ gia đình do yếu tố gen. Nếu cha mẹ có mống mắt khác màu, con sinh ra có nguy cơ thừa hưởng đặc điểm này.
Mống mắt đột ngột đổi màu ở người lớn cảnh báo điều gì?
Đột ngột đổi màu mống mắt ở người trưởng thành có thể cảnh báo chấn thương, viêm mống mắt, tăng nhãn áp hoặc khối u nội nhãn. Người bệnh nên đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt sớm.
