Lưu ý cho người bệnh ung thư nếu chẳng may mắc COVID-19
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Người bệnh ung thư khi mắc COVID-19 thường đối mặt với nhiều lo lắng về tình trạng sức khỏe chung cũng như sự gián đoạn trong phác đồ điều trị chuyên khoa. Do hệ miễn dịch suy yếu từ bệnh nền hoặc từ tác dụng phụ của hóa xạ trị, cơ thể người bệnh dễ gặp phải các biến chứng hô hấp nghiêm trọng hơn bình thường. Việc hiểu rõ những bước xử trí y khoa cần thiết ngay từ khi phát hiện bệnh giúp bảo vệ an toàn cho người bệnh và duy trì hiệu quả điều trị ung thư lâu dài.
Người bệnh ung thư mắc COVID-19 là gì?
Người bệnh ung thư mắc COVID-19 là nhóm đối tượng có nguy cơ chuyển nặng cao do tình trạng suy giảm miễn dịch liên quan đến khối u và các biện pháp điều trị can thiệp. Virus SARS-CoV-2 khi xâm nhập vào cơ thể có thể gây tổn thương niêm mạc đường hô hấp, khởi phát phản ứng viêm toàn thân và làm trầm trọng thêm các bệnh lý nền sẵn có. Việc nhiễm trùng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng phổi, tim mạch mà còn có thể buộc bác sĩ phải tạm hoãn các liệu trình điều trị ung thư định kỳ, từ đó gây tác động gián tiếp đến tiến trình kiểm soát khối u. Do vậy, việc quản lý và chăm sóc người bệnh ung thư trong giai đoạn nhiễm virus đòi hỏi sự theo dõi toàn diện, liên tục và phối hợp chặt chẽ giữa chuyên khoa truyền nhiễm và ung bướu để đảm bảo an toàn tính mạng cũng như duy trì hiệu quả điều trị lâu dài.
Liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa ung bướu
Ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với SARS-CoV-2 hoặc xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ như sốt, ho, đau họng, việc đầu tiên người bệnh ung thư cần làm là liên hệ với bác sĩ hoặc cơ sở y tế đang quản lý hồ sơ bệnh án của mình. Người bệnh ung thư thường có hệ thống miễn dịch suy giảm do bản thân khối u hoặc do tác dụng phụ của các liệu pháp điều trị như hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch. Điều này khiến nguy cơ tiến triển nặng khi mắc COVID-19 cao hơn so với người khỏe mạnh thông thường. Khi thông báo cho nhân viên y tế, người bệnh hoặc người nhà cần cung cấp chi tiết về loại bệnh ung thư đang mắc, giai đoạn bệnh, các thuốc đang sử dụng, chu kỳ điều trị gần nhất cũng như các triệu chứng hiện tại. Dựa trên thông tin này, bác sĩ chuyên khoa ung bướu sẽ phối hợp cùng bác sĩ truyền nhiễm để quyết định hình thức theo dõi tại nhà hay chỉ định nhập viện theo dõi nhằm bảo đảm an toàn tối đa.
Theo dõi sát sao chỉ số sinh hiệu và triệu chứng trở nặng
Người bệnh ung thư khi điều trị tại nhà cần có sự hỗ trợ của người thân để theo dõi chặt chẽ các chỉ số sinh hiệu ít nhất hai lần mỗi ngày. Cần trang bị nhiệt kế và thiết bị đo độ bão hòa oxy trong máu qua đầu ngón tay SpO2. Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm sốt cao liên tục không hạ sau khi dùng thuốc, khó thở, thở gấp, cảm giác nặng tức ngực, SpO2 giảm xuống dưới 95 phần trăm hoặc người bệnh trở nên lơ mơ, li bì, mệt lả không thể tự vận động. Đối với người bệnh ung thư đang trong giai đoạn giảm bạch cầu hạt sau hóa trị, nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn cơ hội cùng lúc với nhiễm virus là rất cao. Do đó, bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về hô hấp, tri giác hay xuất huyết dưới da cũng cần được xem là tình huống khẩn cấp để đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.
Tuân thủ hướng dẫn điều chỉnh phác đồ điều trị ung thư
Nhiều người bệnh lo lắng việc nhiễm COVID-19 sẽ làm gián đoạn kế hoạch điều trị ung bướu, dẫn đến tình trạng khối u tiến triển. Tuy nhiên, người bệnh không được tự ý ngừng thuốc uống hàng ngày hoặc tự ý đến viện truyền dịch, xạ trị khi chưa có hướng dẫn y khoa. Thông thường, việc điều trị các liệu pháp can thiệp mạnh như hóa trị hoặc xạ trị có thể được bác sĩ cân nhắc tạm hoãn trong thời gian người bệnh đang nhiễm trùng cấp tính nhằm giúp cơ thể tập trung hồi phục và tránh nguy cơ suy tủy nghiêm trọng. Đối với những người đang dùng thuốc nội tiết hoặc thuốc điều trị trúng đích dạng viên uống, bác sĩ sẽ đánh giá tương tác giữa các loại thuốc này với các thuốc hỗ trợ điều trị COVID-19 để quyết định tiếp tục hay tạm dừng. Mọi thay đổi về liều lượng và thời gian dùng thuốc đều phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Chăm sóc dinh dưỡng và nâng đỡ thể trạng người bệnh
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi giúp người bệnh ung thư duy trì thể lực và hỗ trợ hệ miễn dịch chiến đấu với virus. Nhiễm COVID-19 thường gây mệt mỏi, sốt, đau rát họng, mất vị giác hoặc rối loạn tiêu hóa, khiến việc ăn uống trở nên khó khăn. Người nhà nên chuẩn bị các bữa ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo dinh dưỡng, súp gà, canh hầm thịt nạc và chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày. Cần khuyến khích người bệnh uống nhiều nước ấm, nước trái cây tươi giàu vitamin hoặc bổ sung sữa dinh dưỡng chuyên biệt cho người bệnh ung thư. Bên cạnh đó, giấc ngủ sâu và tâm lý thoải mái cũng rất quan trọng. Sự lo lắng quá mức có thể làm suy giảm sức đề kháng, do đó gia đình cần thường xuyên động viên, giúp người bệnh giữ tinh thần lạc quan, vận động nhẹ nhàng tại phòng cách ly theo khả năng thể lực.
Lưu ý an toàn
Người bệnh và người nhà tuyệt đối không tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng, xông hơi tinh dầu quá mức gây kích ứng đường thở, hoặc tự ý mua các loại thuốc ức chế virus, thuốc chống viêm corticosteroid và thuốc chống đông máu để uống tại nhà. Các loại thuốc này có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng và tương tác bất lợi với phác đồ điều trị ung thư. Luôn trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm bổ sung nào.
Tóm tắt
Người bệnh ung thư khi mắc COVID-19 cần được theo dõi thận trọng và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa ung bướu. Sự bình tĩnh, liên lạc y tế sớm và tuân thủ các hướng dẫn chăm sóc khoa học sẽ giúp người bệnh vượt qua đợt nhiễm trùng an toàn, giảm thiểu rủi ro biến chứng và sớm quay trở lại với kế hoạch điều trị ung thư định kỳ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bệnh ung thư mắc COVID-19 có được tự mua thuốc kháng virus để uống không?
Người bệnh ung thư tuyệt đối không tự ý uống các loại thuốc kháng virus hay thuốc điều trị trôi nổi. Một số thuốc có thể tương tác nguy hiểm với phác đồ hóa trị hoặc thuốc đích. Bác sĩ điều trị sẽ cân nhắc loại thuốc phù hợp dựa trên tình trạng cụ thể.
Mắc COVID-19 có phải hoãn lịch truyền hóa chất hoặc xạ trị không?
Khi có kết quả dương tính, người bệnh nên gọi điện báo ngay cho bác sĩ hoặc cơ sở điều trị ung bướu. Bác sĩ sẽ hướng dẫn có cần tạm hoãn lịch xạ trị, hóa trị hay không và sắp xếp thời gian tái khám an toàn cho người bệnh.
Người bệnh ung thư mắc COVID-19 nên ăn uống thế nào khi bị mất vị giác hoặc mệt mỏi?
Người bệnh nên uống đủ nước ấm, chia nhỏ bữa ăn trong ngày với các món mềm, giàu năng lượng và đạm như súp, cháo thịt, trứng, sữa dinh dưỡng. Nếu giảm vị giác hay buồn nôn, cần trao đổi với nhân viên y tế để có giải pháp hỗ trợ.
Sau khi khỏi COVID-19, người bệnh ung thư có nên tiêm nhắc vắc xin không?
Người bệnh ung thư vẫn có thể tiêm vắc xin ngừa COVID-19 theo khuyến cáo y khoa. Thời điểm tiêm cụ thể sẽ phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và thời gian giữa các chu kỳ điều trị, do đó cần tham khảo ý kiến bác sĩ trực tiếp.
Gia đình cần chuẩn bị những thiết bị theo dõi y tế nào tại nhà cho người bệnh?
Người bệnh ung thư cần chuẩn bị sẵn máy đo độ bão hòa oxy SpO2, nhiệt kế, các loại thuốc hạ sốt thông thường theo hướng dẫn của bác sĩ và danh bạ liên hệ khẩn cấp của bệnh viện chuyên khoa để liên lạc khi cần.
