Những hiểu lầm nguy hiểm trong việc phòng chống dịch corona
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trong các đợt bùng phát dịch bệnh đường hô hấp do chủng virus corona gây ra, sự xuất hiện của hàng loạt thông tin truyền miệng thiếu căn cứ khoa học đã khiến không ít người áp dụng sai cách phòng chống dịch corona. Những phương pháp tự chế hoặc thói quen truyền tai không những không giúp ngăn ngừa mầm bệnh mà còn có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến thể trạng, làm suy giảm hàng rào miễn dịch tự nhiên và tạo điều kiện cho lây nhiễm chéo.
Hiểu rõ bản chất sinh học của virus và nhận diện chính xác các quan niệm sai lầm phổ biến là yếu tố then chốt giúp mỗi cá nhân chủ động xây dựng lối sống vệ sinh an toàn. Thay vì phụ thuộc vào những biện pháp dân gian chưa kiểm chứng, việc tuân thủ các khuyến cáo y khoa thực chứng sẽ bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng một cách bền vững.
Phòng chống dịch corona là gì?
Virus corona là nhóm virus gây nhiễm trùng đường hô hấp ở người với mức độ biểu hiện từ cảm lạnh thông thường đến các hội chứng viêm phổi cấp tính nguy hiểm. Mầm bệnh lây truyền chủ yếu thông qua các giọt bắn hô hấp khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, trò chuyện hoặc thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với các bề mặt bị ô nhiễm rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Trước sự lây lan nhanh chóng của dịch bệnh, nhiều luồng thông tin không chính xác về cách thức tự phòng vệ đã lan rộng trong cộng đồng. Việc nhận diện đúng bản chất khoa học giúp phân biệt rõ giữa các biện pháp phòng ngừa y tế hợp lý với những ngộ nhận có thể gây nguy hiểm tới tính mạng. Trang bị hiểu biết chính xác là nền tảng để xây dựng ý thức phòng dịch văn minh, bảo vệ gia đình và người thân trước các nguy cơ lây nhiễm tiềm ẩn.
Hiểu lầm về việc dùng rượu bia, tỏi và nước muối đậm đặc để diệt virus
Nhiều người truyền tai nhau rằng việc uống rượu nồng độ cao, ăn nhiều tỏi sống hay súc miệng bằng nước muối đậm đặc có thể tiêu diệt mầm bệnh ngay tại khoang miệng. Trên thực tế, virus corona khi xâm nhập sẽ bám vào thụ thể trên tế bào niêm mạc đường hô hấp và nhân lên bên trong tế bào. Uống rượu không thể sát khuẩn cơ thể mà còn gây tổn thương niêm mạc dạ dày, gây độc cho gan và làm suy yếu phản ứng miễn dịch tự nhiên. Tương tự, dung dịch muối quá mặn sẽ làm bỏng rát, teo niêm mạc họng, vô tình phá vỡ hàng rào bảo vệ sinh học tự nhiên và tạo điều kiện cho các tác nhân gây viêm nhiễm cơ hội xâm nhập dễ dàng hơn. Người dân chỉ nên sử dụng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương để vệ sinh vùng hầu họng nhẹ nhàng mỗi ngày, giữ thói quen ăn uống cân đối nhằm củng cố thể trạng tổng quát.
Sai lầm khi tự ý uống thuốc kháng sinh hoặc kháng viêm để phòng ngừa
Tâm lý lo lắng quá mức khiến không ít người tự tìm mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm chứa corticoid hoặc thuốc kháng virus trôi nổi trên mạng để uống phòng ngừa trước khi phơi nhiễm. Đây là một sai lầm đặc biệt nghiêm trọng trong thực hành chăm sóc sức khỏe. Kháng sinh chỉ có hiệu lực trên vi khuẩn và hoàn toàn không có tác dụng đối với các bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, trong đó có virus corona. Sử dụng kháng sinh bừa bãi không chỉ làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng mà còn gây rối loạn khuẩn đường ruột và suy giảm chức năng gan, thận. Việc tự ý dùng thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa còn có nguy cơ làm suy giảm miễn dịch tạm thời, che lấp triệu chứng khởi phát và khiến bệnh cảnh trở nên phức tạp hơn khi không may nhiễm bệnh.
Quan niệm chỉ người có triệu chứng rõ rệt mới lây truyền mầm bệnh
Một quan niệm phổ biến khác là chỉ những ai biểu hiện sốt cao, ho khan hoặc khó thở mới có khả năng lây lan mầm bệnh sang người khác. Quan niệm này dẫn đến tâm lý chủ quan khi giao tiếp với những người trông hoàn toàn khỏe mạnh. Nghiên cứu dịch tễ học cho thấy virus corona có thể lây truyền từ người mang mầm bệnh không triệu chứng hoặc những người đang trong giai đoạn tiền triệu chứng. Khi nói chuyện, ho hoặc hắt hơi, các giọt bắn li ti mang virus vẫn phát tán ra môi trường xung quanh và bám vào bề mặt vật dụng. Do đó, việc chỉ cảnh giác với người có biểu hiện ốm rõ rệt sẽ tạo ra lỗ hổng phòng ngừa lớn. Các biện pháp bảo vệ cơ bản như giữ khoảng cách hợp lý, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn và đeo khẩu trang y tế đúng quy cách tại nơi đông người cần được duy trì đều đặn.
Nhầm lẫn về việc tiêm vắc xin giúp cơ thể miễn nhiễm tuyệt đối
Sự xuất hiện của vắc xin phòng bệnh đã tạo ra bước ngoặt lớn trong việc kiểm soát dịch bệnh, nhưng cũng làm nảy sinh tâm lý ỷ lại ở một bộ phận người dân. Nhiều người tin rằng sau khi tiêm đủ các mũi vắc xin thì cơ thể đã tạo được lá chắn miễn nhiễm tuyệt đối và không còn khả năng nhiễm virus hay truyền bệnh cho người trong gia đình. Trên thực tế, vắc xin có vai trò kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể nhằm giảm nguy cơ nhiễm thể nặng, giảm tỷ lệ phải nhập viện và hạn chế tối đa nguy cơ tử vong, chứ không ngăn chặn hoàn toàn khả năng mầm bệnh xâm nhập vào đường hô hấp trên. Người đã tiêm chủng vẫn có thể tái nhiễm các biến thể mới và vô tình truyền virus sang những người có sức đề kháng yếu như người cao tuổi, phụ nữ có thai hoặc người mắc bệnh nền mạn tính. Vì vậy, tiêm chủng cần luôn đi đôi với lối sống vệ sinh phòng ngừa chủ động.
Thói quen xông hơi nhiệt độ cao hoặc phơi nắng gắt để loại bỏ mầm bệnh
Biện pháp xông hơi toàn thân bằng các loại tinh dầu ở nhiệt độ cao hoặc phơi nắng gắt vào ban trưa từng được nhiều người chia sẻ rầm rộ như cách tiêu diệt virus tức thì. Tuy nhiên, khi virus corona đã đi vào đường hô hấp và bám vào biểu mô phổi, nhiệt độ môi trường bên ngoài hay hơi nước nóng hoàn toàn không thể làm nóng cơ thể đến mức tiêu diệt virus mà không gây hại cho các mô sống. Việc xông hơi quá nóng hoặc hít thở hơi nước nhiệt độ cao trong thời gian dài có thể gây bỏng nhiệt niêm mạc mũi họng, làm phù nề phế quản và tăng nguy cơ kích ứng đường thở nghiêm trọng, đặc biệt đối với người có tiền sử hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Phơi nắng gắt quá lâu cũng dễ dẫn đến say nắng, sốc nhiệt và mất nước cơ thể, làm suy giảm sức đề kháng tổng thể thay vì mang lại lợi ích diệt mầm bệnh.
Lưu ý an toàn
Các thông tin chia sẻ mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc tự thay đổi liều lượng thuốc đang điều trị bệnh nền. Khi xuất hiện các biểu hiện sốt, ho, đau họng hoặc khó thở, người bệnh cần chủ động cách ly và liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn theo dõi kịp thời.
Tóm tắt
Nhận thức đúng về các biện pháp phòng chống dịch giúp mỗi cá nhân và gia đình chủ động bảo vệ sức khỏe an toàn, tránh những rủi ro do áp dụng sai kiến thức dân gian hay tự ý dùng thuốc. Người dân nên tiếp nhận thông tin từ các kênh truyền thông y tế chính thống, giữ vững thói quen vệ sinh tay, đeo khẩu trang khi cần thiết và liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn xử trí phù hợp khi có triệu chứng nghi ngờ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Uống thuốc kháng sinh trước có giúp phòng tránh lây nhiễm virus corona không?
Kháng sinh chỉ có tác dụng ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn vô hiệu đối với virus corona. Tự ý dùng kháng sinh để phòng ngừa không bảo vệ được cơ thể mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc và gây tác dụng phụ có hại.
Súc miệng nước muối đậm đặc có tiêu diệt được virus corona không?
Nước muối sinh lý nồng độ chuẩn 0,9% giúp vệ sinh niêm mạc họng sạch sẽ, nhưng không thể tiêu diệt virus khi chúng đã xâm nhập sâu vào tế bào biểu mô đường hô hấp. Tuyệt đối không pha muối quá mặn vì dễ làm tổn thương niêm mạc.
Uống rượu mạnh có tác dụng khử trùng đường họng để ngừa bệnh không?
Uống rượu cồn không diệt được mầm bệnh bên trong cơ thể mà còn làm suy giảm chức năng gan, thận và ức chế hệ miễn dịch. Cồn y tế chỉ được dùng sát khuẩn ngoài da hoặc khử khuẩn bề mặt theo hướng dẫn y tế.
Đã tiêm đủ các mũi vắc xin thì có thể ngừng hoàn toàn các biện pháp phòng ngừa không?
Vắc xin giúp hệ miễn dịch nhận biết và giảm thiểu nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, nhưng người đã tiêm vẫn có thể nhiễm và truyền virus cho người khác. Do đó, duy trì vệ sinh và đeo khẩu trang nơi đông người vẫn rất cần thiết.
Người không sốt, không ho thì có khả năng lây truyền virus sang người khác không?
Người nhiễm virus corona không có triệu chứng hoặc đang trong giai đoạn ủ bệnh vẫn mang tải lượng virus trong dịch tiết hô hấp và hoàn toàn có khả năng phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh khi tiếp xúc gần.
