Hướng dẫn các bước sơ cứu vết bỏng do axit an toàn và đúng cách

Sơ cứu bỏng axit là gì?

Bỏng axit xảy ra khi da, niêm mạc hoặc mắt tiếp xúc trực tiếp với các dung dịch axit vô cơ hoặc hữu cơ có tính ăn mòn mạnh như axit sunfuric, axit nitric hay axit clohydric. Khác với bỏng nhiệt thông thường vốn chỉ gây tổn thương tại thời điểm tiếp xúc nhiệt lượng, bỏng axit có đặc tính tiếp tục ăn sâu vào các lớp mô bên dưới nếu hóa chất không được loại bỏ triệt để.

Mức độ nghiêm trọng của vết bỏng phụ thuộc chặt chẽ vào nồng độ hóa chất, lượng axit tiếp xúc, thời gian hóa chất lưu lại trên da và bản chất của từng loại axit. Tổn thương ban đầu thường biểu hiện qua cảm giác nóng rát dữ dội, vùng da đổi màu xám, đen hoặc vàng sẫm tùy loại hóa chất. Nếu xử lý chậm trễ hoặc sai phương pháp, nạn nhân có thể đối mặt với nguy cơ biến dạng vĩnh viễn, hoại tử mô diện rộng, suy giảm thị lực nếu dính vào mắt và các biến chứng nhiễm trùng toàn thân đe dọa tính mạng.

Bước 1: Cách ly nạn nhân khỏi nguồn hóa chất và cởi bỏ đồ dính axit

Ngay khi phát hiện nạn nhân tiếp xúc với axit, người hỗ trợ cần giữ bình tĩnh và chú ý bảo vệ an toàn cho chính bản thân bằng cách đeo găng tay cao su, kính hoặc dùng vật dụng bảo hộ. Hãy nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi khu vực tràn đổ hóa chất để tránh hít phải hơi độc.

Tiếp theo, hãy cởi bỏ ngay quần áo, giày dép, trang sức hoặc đồng hồ bị dính hóa chất. Trong quá trình cởi bỏ, cần thực hiện hết sức cẩn thận, dùng kéo cắt rời trang phục thay vì kéo qua đầu để tránh làm axit lan sang các vùng da lành hoặc bắn vào mắt. Nếu quần áo đã dính chặt vào vết thương do mô bị cháy xém, không được giật mạnh mà hãy cắt xung quanh khu vực đó. Bước xử lý ban đầu này giúp chặn đứng sự ngấm sâu của axit vào cơ thể qua các lớp vải.

Bước 2: Xối rửa vết thương liên tục bằng nước sạch chảy nhẹ

Rửa vết thương dưới vòi nước sạch chảy nhẹ liên tục là thao tác quan trọng nhất trong toàn bộ quy trình sơ cứu bỏng axit. Dòng nước mát có tác dụng hòa loãng và rửa trôi lượng axit còn bám dính trên bề mặt, đồng thời giúp hạ nhiệt độ tại vùng mô tổn thương.

Thời gian xối rửa tối thiểu phải từ mười lăm đến ba mươi phút, hoặc tiếp tục rửa cho đến khi nhân viên y tế tiếp nhận nạn nhân. Cần lưu ý điều chỉnh áp lực nước vừa phải, không dùng tia nước quá mạnh vì áp lực cao có thể làm tổn thương thêm lớp biểu bì vốn đang rất nhạy cảm. Không dùng đá lạnh hoặc nước đá chườm trực tiếp lên vết thương vì sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột có thể gây bỏng lạnh và hoại tử mô. Trong trường hợp axit bắn vào mắt, cần giữ mắt mở và xối nhẹ từ khóe mắt trong ra khóe mắt ngoài liên tục.

Bước 3: Che phủ vết thương bằng gạc sạch và chuyển đến cơ sở y tế

Sau khi đã rửa trôi hóa chất bằng nước trong thời gian đủ dài, hãy dùng gạc vô khuẩn hoặc mảnh vải sạch, khô và không có sợi bông xơ để che phủ nhẹ nhàng lên vùng da bị bỏng. Việc che phủ giúp bảo vệ bề mặt tổn thương khỏi bụi bẩn, vi khuẩn từ môi trường bên ngoài và giảm bớt cảm giác đau rát khi di chuyển.

Lưu ý băng ép thật lỏng tay, không quấn chặt để tránh gây áp lực lên vùng mô sưng nề. Ngay sau đó, cần khẩn trương gọi xe cấp cứu hoặc chuyển nạn nhân đến bệnh viện, trung tâm y tế có chuyên khoa bỏng gần nhất. Trong suốt quãng đường di chuyển, luôn giữ nạn nhân ở tư thế thoải mái, theo dõi sát đường thở, nhịp thở và tiếp tục giữ cho vết thương được sạch sẽ, thông thoáng. Nếu có thể, hãy mang theo nhãn mác hoặc tên loại axit gây nạn để nhân viên y tế nắm rõ và có phác đồ điều trị phù hợp.

Lưu ý an toàn

Trong quá trình sơ cứu bỏng axit, tuyệt đối không bôi kem đánh răng, mỡ trăn, trứng gà, dầu ăn hoặc các loại thuốc mỡ, lá cây dân gian lên vết bỏng vì rất dễ gây nhiễm trùng và khiến việc làm sạch vết thương của bác sĩ gặp nhiều khó khăn. Không dùng tay không trần tiếp xúc trực tiếp với hóa chất trên người nạn nhân để tránh bị bỏng chéo. Không làm vỡ các bọng nước phồng rộp trên da vì màng bọng nước chính là lớp bảo vệ tự nhiên ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập vào mô sâu.

Tóm tắt

Sơ cứu bỏng do axit đúng cách và kịp thời ngay tại hiện trường là yếu tố then chốt giúp hạn chế tối đa mức độ tổn thương sâu và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Việc giữ bình tĩnh, loại bỏ tác nhân gây hại, rửa nước liên tục và nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế chuyên khoa sẽ giúp bảo vệ sức khỏe và hỗ trợ quá trình phục hồi đạt kết quả tốt nhất.