Người mắc bệnh lao phổi cần cách ly bao lâu để tránh lây nhiễm?

Người mắc bệnh lao phải cách ly bao lâu là gì?

Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm do trực khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, trong đó lao phổi là thể bệnh phổ biến nhất và có khả năng lây truyền qua không khí khi người bệnh ho, khạc hoặc hắt hơi. Nguy cơ lây nhiễm cao nhất xuất hiện ở giai đoạn người bệnh chưa được phát hiện và chưa bắt đầu dùng thuốc chống lao đặc hiệu.

Mục đích chính của việc cách ly người bệnh lao phổi là ngăn chặn các giọt bắn chứa trực khuẩn phát tán ra không gian sống chung, đặc biệt là với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm. Thời gian cách ly dài hay ngắn phụ thuộc trực tiếp vào mức độ tổn thương phổi, tải lượng vi khuẩn ban đầu, tình trạng nhạy cảm hay kháng thuốc của vi khuẩn và khả năng đáp ứng điều trị của từng cơ địa bệnh nhân. Khi người bệnh đã được kiểm soát tốt, việc cách ly có thể nới lỏng an toàn.

Thời gian cách ly thông thường đối với người mắc lao phổi

Đối với đa số trường hợp lao phổi nhạy cảm với thuốc, nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn lao qua đường hô hấp sẽ suy giảm rõ rệt sau khoảng hai đến bốn tuần điều trị đúng phác đồ và đủ liều. Trong giai đoạn này, các loại thuốc kháng lao tác động tiêu diệt phần lớn lượng trực khuẩn trong đường thở, làm giảm mật độ vi khuẩn phát tán ra môi trường khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Tuy nhiên, khoảng thời gian hai đến bốn tuần chỉ là mốc tham khảo trung bình. Nếu người bệnh mắc lao phổi có hang lớn trên phim chụp X-quang, lượng vi khuẩn trong đờm ban đầu rất cao hoặc mắc thể lao kháng thuốc, thời gian phát tán mầm bệnh có thể kéo dài hơn nhiều tuần. Việc quyết định chấm dứt hoàn toàn chế độ cách ly không thể chỉ dựa vào cảm nhận cá nhân hay số ngày uống thuốc mà phải do bác sĩ chuyên khoa kết luận dựa trên lâm sàng.

Các tiêu chí y khoa xác định người bệnh lao đã hết khả năng lây nhiễm

Để xác định một người bệnh lao phổi đã an toàn và không còn khả năng lây bệnh cho người xung quanh, bác sĩ thường dựa vào ba tiêu chí cốt lõi phối hợp với nhau.

Tiêu chí đầu tiên là sự tuân thủ điều trị, nghĩa là người bệnh đã uống thuốc kháng lao liên tục ít nhất từ mười bốn ngày trở lên mà không bỏ cữ hay tự ý giảm liều. Tiêu chí thứ hai là sự cải thiện rõ nét về triệu chứng lâm sàng, bao gồm việc giảm hẳn cơn ho, cắt cơn sốt về chiều, ăn uống ngon miệng hơn và bắt đầu hồi phục thể trạng. Tiêu chí quan trọng nhất mang tính quyết định là xét nghiệm soi đờm trực tiếp tìm trực khuẩn kháng cồn kháng toan qua ba mẫu liên tiếp cho kết quả âm tính. Khi hội đủ các yếu tố này, nguy cơ phát tán vi khuẩn sống ra không khí gần như không còn.

Hướng dẫn cách ly và sinh hoạt an toàn tại gia đình

Trong giai đoạn cần cách ly tại nhà, người mắc bệnh lao phổi nên được bố trí nghỉ ngơi tại một phòng riêng biệt, ưu tiên phòng có nhiều cửa sổ mở rộng để đón ánh nắng tự nhiên và gió trời thông thoáng, tránh dùng máy lạnh đóng kín cửa. Ánh sáng mặt trời và sự lưu thông không khí là yếu tố tự nhiên giúp làm giảm nồng độ vi khuẩn lơ lửng rất hiệu quả.

Người bệnh cần chủ động đeo khẩu trang y tế đúng quy cách khi phải bước ra khỏi phòng riêng hoặc khi tiếp xúc với người chăm sóc. Mỗi khi ho hay hắt hơi, cần dùng khăn giấy che kín mũi miệng, sau đó gấp khăn cho vào túi nilon buộc kín rồi bỏ vào thùng rác có nắp đậy. Bát đũa, cốc uống nước, khăn mặt và chăn gối nên dùng riêng, giặt sạch và phơi dưới nắng to. Người thân khi hỗ trợ cũng cần đeo khẩu trang và rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.

Những hiểu lầm phổ biến khi chăm sóc và cách ly người bệnh lao

Nhiều gia đình vì quá lo sợ lây nhiễm nên đã áp dụng các biện pháp xa lánh quá mức, khiến người bệnh lao rơi vào trạng thái mặc cảm và căng thẳng tinh thần. Thực tế, trực khuẩn lao lây truyền chủ yếu qua các hạt khí dung li ti bắn ra không khí khi người bệnh ho hoặc khạc nhổ mà không che miệng, chứ không lây truyền qua việc bắt tay, chạm vào bề mặt khô ráo hay dùng chung nhà vệ sinh sạch sẽ.

Một hiểu lầm khác là nghĩ rằng phải cách ly hoàn toàn suốt sáu đến tám tháng trong toàn bộ liệu trình chữa bệnh. Điều này không chính xác, bởi sau giai đoạn tấn công ban đầu khi xét nghiệm đờm đã âm tính, người bệnh hoàn toàn có thể tái hòa nhập với công việc và đời sống gia đình bình thường, miễn là tiếp tục duy trì việc uống thuốc đều đặn cho đến khi đủ phác đồ để ngừa tái phát.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức y khoa thường thức, không thay thế cho chỉ định hoặc kết luận của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc, bỏ liều hay tự tuyên bố chấm dứt cách ly khi chưa có kết quả xét nghiệm đờm khẳng định vi khuẩn đã âm tính. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như ho ra máu, khó thở tăng dần hoặc sốt cao liên tục, cần liên hệ ngay cơ sở y tế chuyên khoa lao để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Thời gian cách ly người bệnh lao phổi phụ thuộc chặt chẽ vào phác đồ điều trị và kết quả xét nghiệm vi sinh thực tế. Việc tuân thủ uống thuốc đầy đủ, đúng giờ cùng với thói quen che miệng khi ho và giữ nhà cửa thông thoáng là chìa khóa bảo vệ gia đình. Người bệnh và thân nhân nên duy trì liên lạc thường xuyên với bác sĩ chuyên khoa lao để được đánh giá chính xác mức độ an toàn trước khi quay lại nhịp sống thường nhật.