Hậu quả nghiêm trọng khi mang bầu bị thủy đậu mẹ cần biết

Mang bầu bị thủy đậu là gì?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh qua đường hô hấp hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt phỏng của người bệnh. Đối với người bình thường, thủy đậu thường tiến triển lành tính và tự khỏi sau khoảng một đến hai tuần. Tuy nhiên, khi xảy ra ở phụ nữ đang mang thai, bệnh trở nên phức tạp hơn rất nhiều do hệ thống miễn dịch tự nhiên của thai phụ bị suy giảm.

Tác động của vi rút thủy đậu lên thai kỳ phụ thuộc mật thiết vào tuổi thai tại thời điểm người mẹ nhiễm bệnh. Những tổn thương có thể xuất hiện từ sảy thai sớm, thai lưu, dị tật hình thái bẩm sinh cho đến nhiễm trùng sơ sinh đe dọa tính mạng bé sau khi chào đời. Do đó, việc trang bị đầy đủ kiến thức về căn bệnh này đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe sinh sản của mọi phụ nữ.

Nguy cơ dị tật bẩm sinh và tổn thương nghiêm trọng ở thai nhi

Khi người mẹ bị nhiễm vi rút Varicella-Zoster trong nửa đầu thai kỳ, đặc biệt là giai đoạn từ tuần thứ 8 đến tuần thứ 20, vi rút có thể truyền qua nhau thai sang thai nhi. Tình trạng này dẫn đến hội chứng thủy đậu bẩm sinh, gây tổn thương nhiều cơ quan đang hình thành. Trẻ sinh ra có thể đối mặt với sẹo da teo lõm, dị tật thiểu sản chi, tật đầu nhỏ, teo vỏ não, đục thủy tinh thể, viêm võng mạc hoặc chậm phát triển thể chất và tâm thần vận động nghiêm trọng.

Nếu sản phụ phát bệnh trong giai đoạn cuối thai kỳ, đặc biệt trong khoảng 5 ngày trước sinh đến 2 ngày sau sinh, trẻ sinh ra có nguy cơ cao mắc thủy đậu sơ sinh tối cấp. Do cơ thể mẹ chưa kịp sản sinh kháng thể truyền qua nhau thai để bảo vệ, hệ miễn dịch non nớt của bé phải tự chống chọi với lượng vi rút lớn, dễ dẫn đến tổn thương đa phủ tạng, viêm phổi, viêm gan hoại tử và nguy cơ tử vong rất cao nếu không được can thiệp y tế tức thì.

Biến chứng nặng nề đe dọa sức khỏe và tính mạng của người mẹ

Hệ thống miễn dịch của phụ nữ trong thai kỳ tự nhiên suy giảm sinh lý để thích nghi với sự phát triển của thai nhi. Do đó, khi nhiễm vi rút thủy đậu, thai phụ thường diễn tiến bệnh nặng hơn nhiều so với người bình thường. Biến chứng nguy hiểm hàng đầu là viêm phổi do vi rút thủy đậu, thường khởi phát với biểu hiện ho, sốt cao, khó thở, thở nhanh và đau ngực. Viêm phổi tiến triển nhanh có thể gây suy hô hấp cấp tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của thai phụ.

Ngoài biến chứng đường hô hấp, thai phụ mắc thủy đậu còn có nguy cơ gặp phải tình trạng bội nhiễm vi khuẩn trên các nốt phỏng nước ngoài da, dẫn đến viêm mô tế bào hoặc nhiễm trùng huyết. Một số trường hợp hiếm gặp nhưng nặng nề bao gồm viêm não, viêm gan hoặc viêm cơ tim. Những biến chứng toàn thân này làm tăng đáng kể tỷ lệ sảy thai tự nhiên, thai chết lưu trong tử cung hoặc thúc đẩy chuyển dạ sinh non ngoài ý muốn.

Hướng xử trí y tế an toàn khi thai phụ nghi ngờ nhiễm bệnh

Ngay khi phát hiện các vết ban đỏ, nốt phỏng nước rải rác kèm theo sốt hoặc mệt mỏi, thai phụ cần đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa sản và truyền nhiễm để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý tìm mua các loại thuốc kháng vi rút, thuốc hạ sốt giảm đau hay thuốc bôi trôi nổi trên thị trường. Việc dùng sai thuốc, đặc biệt là một số nhóm thuốc kháng viêm không steroid, có thể gây hại trực tiếp cho thận và tim mạch của thai nhi.

Bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá tuổi thai, mức độ tổn thương và tình trạng toàn thân để đưa ra phác đồ theo dõi an toàn. Nếu mới tiếp xúc với nguồn lây và chưa có miễn dịch, thai phụ có thể được cân nhắc tiêm globulin miễn dịch kháng vi rút thủy đậu để giảm thiểu độc tính. Khi đã khởi phát bệnh, thuốc kháng vi rút như acyclovir đường uống hoặc đường tĩnh mạch có thể được bác sĩ chỉ định thận trọng nhằm ngăn chặn vi rút nhân lên, kiểm soát triệu chứng và hạn chế tối đa nguy cơ lây truyền sang con.

Biện pháp phòng ngừa chủ động giúp bảo vệ thai kỳ khỏe mạnh

Biện pháp bảo vệ tốt nhất đối với bệnh thủy đậu là chủ động tạo miễn dịch trước khi thụ thai. Nữ giới trong độ tuổi sinh đẻ nên chủ động kiểm tra kháng thể và tiêm đủ 2 mũi vắc xin phòng ngừa thủy đậu. Sau mũi tiêm cuối cùng, cần trì hoãn việc mang thai ít nhất 1 đến 3 tháng theo đúng khuyến cáo y khoa để đảm bảo cơ thể đã sinh đủ kháng thể bảo vệ và vắc xin đã hoàn toàn hết hiệu ứng sinh học.

Trong suốt thai kỳ, thai phụ chưa có miễn dịch cần hạn chế tối đa việc tiếp xúc gần với người đang mắc thủy đậu hoặc bệnh zona thần kinh. Thường xuyên rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, giữ không gian sống thông thoáng, vệ sinh bề mặt đồ dùng cá nhân. Bên cạnh đó, thai phụ cần tuân thủ lịch khám thai định kỳ tại cơ sở y tế uy tín để theo dõi chặt chẽ sự phát triển hình thái của thai nhi thông qua các mốc siêu âm quan trọng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Thai phụ nghi ngờ mắc thủy đậu hoặc có tiếp xúc với người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà, không áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng và cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được hướng dẫn xử trí an toàn.

Tóm tắt

Nhiễm thủy đậu trong thai kỳ tiềm ẩn nhiều hệ lụy cho cả mẹ và thai nhi, nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa. Phụ nữ nên kiểm tra miễn dịch và hoàn tất tiêm vắc xin trước khi thụ thai. Khi có thai, việc giữ vệ sinh, tránh tiếp xúc nguồn lây và đi khám ngay khi phát hiện nốt phỏng là chìa khóa bảo vệ an toàn cho hai mẹ con.