Ngủ dậy bị tê đầu là bệnh gì và có nguy hiểm không
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm giác tê bì, châm chích hoặc mất cảm giác tạm thời ở vùng đầu ngay sau khi thức dậy là một trải nghiệm khá phổ biến khiến không ít người hoang mang. Đa phần các trường hợp khởi phát thoáng qua thường liên quan đến tư thế nằm đè ép làm cản trở lưu thông máu hoặc chèn ép dây thần kinh nông vùng da đầu.
Tuy nhiên, nếu hiện tượng này tái diễn thường xuyên, kéo dài nhiều giờ hoặc đi kèm với đau nhức cổ vai gáy, chóng mặt, người bệnh cần hết sức cẩn trọng. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của một số bệnh lý tiềm ẩn như thoái hóa cột sống cổ, đau dây thần kinh chẩm hoặc tuần hoàn máu não kém cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
Ngủ dậy bị tê đầu là gì?
Tê đầu sau khi ngủ dậy là tình trạng rối loạn cảm giác ở da đầu hoặc một phần hộp sọ, biểu hiện qua cảm giác râm ran, châm chích như kiến bò, căng cứng hoặc giảm cảm giác xúc giác. Tình trạng này có thể xảy ra ở vùng chẩm phía sau gáy, đỉnh đầu, hai bên thái dương hoặc lan xuống vùng cổ và bả vai. Về mặt sinh lý, cảm giác tê xuất hiện khi các nhánh thần kinh cảm giác chi phối vùng đầu hoặc hệ thống mạch máu nuôi dưỡng bị đè nén, thiếu oxy nuôi dưỡng trong suốt thời gian ngủ. Khi người bệnh thay đổi tư thế và vận động nhẹ nhàng, lưu lượng máu phục hồi thì cảm giác tê bì cơ năng thường sẽ biến mất sau vài phút. Ngược lại, nếu cảm giác tê kéo dài dai dẳng, xuất hiện khu trú tại một nửa đầu hoặc đi kèm suy giảm chức năng vận động, đó có thể là biểu hiện của tổn thương thực thể cần được can thiệp y tế.
Nguyên nhân sinh hoạt và cơ học gây tê bì vùng đầu sau giấc ngủ
Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tình trạng ngủ dậy bị tê đầu xuất phát từ thói quen nằm ngủ không đúng tư thế. Việc sử dụng gối quá cao, gối quá cứng hoặc kê gối gập cổ khiến các cơ vùng gáy bị căng cứng liên tục, từ đó gián tiếp chèn ép lên các nhánh thần kinh cảm giác và mạch máu đi lên nuôi vùng đầu. Ngoài ra, thói quen nằm nghiêng một bên quá lâu hoặc nằm đè tay lên trán, gáy cũng tạo áp lực cơ học trực tiếp lên các dây thần kinh nông dưới da đầu. Bên cạnh đó, việc để quạt hoặc luồng gió điều hòa lạnh thổi trực tiếp vào vùng đầu cổ suốt đêm có thể gây co thắt các mạch máu ngoại vi, làm giảm tưới máu cục bộ và gây ra cảm giác tê buốt, cứng đờ khi thức giấc. Căng thẳng thần kinh kéo dài hoặc mất ngủ thường xuyên cũng khiến các cơ vùng sọ não co thắt quá mức, làm tăng mức độ nhạy cảm và gây cảm giác châm chích khó chịu vào buổi sáng.
Các bệnh lý cột sống và thần kinh liên quan đến triệu chứng tê đầu
Khi tình trạng tê đầu lặp lại nhiều lần dù đã thay đổi gối ngủ, người bệnh cần nghĩ đến các bệnh lý thần kinh và cơ xương khớp. Thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là nguyên nhân hàng đầu khiến các rễ thần kinh tủy sống bị chèn ép, dẫn đến cảm giác tê bì lan tỏa từ sau gáy lên đỉnh đầu. Một bệnh lý thường gặp khác là đau dây thần kinh chẩm, xảy ra khi hai dây thần kinh chẩm lớn và bé xuất phát từ tủy cổ bị viêm hoặc kích thích, gây đau nhói xen lẫn tê râm ran vùng phía sau hộp sọ. Ngoài ra, hội chứng thiểu năng tuần hoàn não do xơ vữa động mạch hoặc co thắt mạch cũng làm giảm lưu lượng máu cung cấp cho não bộ và các mô liên kết, gây nên cảm giác nặng đầu, tê bì kèm hoa mắt khi vừa ngồi dậy. Trong một số trường hợp hiếm gặp hơn, các bệnh lý tự miễn gây tổn thương bao myelin của dây thần kinh cũng có thể biểu hiện sớm bằng những đợt tê bì vùng sọ mặt.
Mức độ nguy hiểm và những dấu hiệu bất thường cần thăm khám y tế
Đa số các đợt tê đầu do yếu tố cơ học hay tư thế nằm thường lành tính và tự thoái lui nhanh chóng mà không gây nguy hại lâu dài. Dẫu vậy, triệu chứng này trở nên đặc biệt nguy hiểm nếu nó là biểu hiện khởi đầu của các biến cố mạch máu não cấp tính hoặc tổn thương thần kinh trung ương. Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc gọi cấp cứu y tế nếu nhận thấy cơn tê đầu kèm theo các dấu hiệu đột quỵ kinh điển như méo miệng, lệch mặt, yếu liệt hoặc mất cảm giác một bên tay chân. Bên cạnh đó, các triệu chứng như nói ngọng, khó diễn đạt lời nói, nhìn mờ đột ngột, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội chưa từng có cũng là dấu hiệu cấp cứu tối khẩn. Với những trường hợp tê đầu mạn tính kéo dài trên hai tuần, tê bì tăng dần kèm sụt cân hoặc suy giảm trí nhớ, việc đến chuyên khoa thần kinh để chụp cộng hưởng từ hoặc chụp cắt lớp vi tính là rất cần thiết nhằm xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ.
Thói quen sinh hoạt và biện pháp hỗ trợ cải thiện tê bì vùng đầu
Để giảm thiểu tình trạng tê đầu sau khi thức dậy, người bệnh nên chủ động điều chỉnh không gian ngủ và thói quen sinh hoạt hằng ngày. Trước hết, cần lựa chọn gối ngủ có độ cao vừa phải khoảng từ mười đến mười lăm centimet, có chất liệu đàn hồi êm ái nhằm giữ cho trục cột sống cổ luôn thẳng hàng với thân mình ở cả tư thế nằm ngửa lẫn nằm nghiêng. Tránh để nhiệt độ phòng ngủ quá lạnh hoặc gió lùa thổi thẳng vào vùng đầu gáy để phòng ngừa co mạch máu ngoại vi. Sau khi thức giấc, thay vì bật dậy đột ngột, bạn nên nằm thư giãn vài phút, thực hiện các động tác xoay trở nhẹ nhàng khớp cổ và dùng các đầu ngón tay xoa bóp nhẹ da đầu để kích thích tuần hoàn máu cục bộ. Duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng giàu vitamin nhóm B, magie, uống đủ nước và tập thể dục vừa sức như đi bộ, yoga cũng góp phần củng cố sức khỏe hệ thần kinh và làm giảm căng cứng cơ thể.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho quy trình thăm khám và chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ hay thuốc hoạt huyết khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Mọi triệu chứng tê đầu tái diễn nhiều ngày hoặc kèm theo dấu hiệu thần kinh khu trú cần được bác sĩ chuyên khoa thần kinh trực tiếp đánh giá.
Tóm tắt
Ngủ dậy bị tê đầu phần lớn bắt nguồn từ tư thế nằm ngủ không phù hợp và có thể thuyên giảm khi điều chỉnh gối cùng thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này kéo dài dai dẳng hoặc đi kèm bất thường về vận động, thị lực và giọng nói, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tê đầu khi ngủ dậy kéo dài bao lâu thì được xem là bất thường?
Tê đầu do tư thế thường tự hết sau vài phút vận động. Nếu cảm giác tê kéo dài hơn ba mươi phút, tái diễn liên tục trong nhiều ngày hoặc lan xuống tay chân, người bệnh nên đi khám bác sĩ để kiểm tra rễ thần kinh và mạch máu.
Ngủ dậy bị tê nửa đầu bên trái hoặc bên phải cảnh báo bệnh gì?
Tê khu trú một bên đầu có thể do nằm đè ép một bên, viêm dây thần kinh chẩm một bên hoặc tổn thương rễ thần kinh cổ cùng bên. Ngoài ra, cần loại trừ nguy cơ cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua nếu xuất hiện đột ngột.
Người bị tê đầu khi thức dậy nên đi khám chuyên khoa nào?
Người bệnh nên đến khám tại chuyên khoa thần kinh hoặc chuyên khoa cơ xương khớp. Bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng và có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ cột sống cổ hoặc sọ não để xác định chính xác tổn thương.
Nằm gối cao có phải là nguyên nhân gây tê đầu buổi sáng không?
Gối quá cao làm gập cổ quá mức, kéo căng cơ sau gáy và đè nén mạch máu cùng dây thần kinh đi lên đầu. Điều này trực tiếp gây thiếu máu nuôi dưỡng cục bộ và dẫn đến cảm giác tê bì khi thức dậy.
Có nên tự bấm huyệt hay giác hơi vùng cổ khi bị tê đầu không?
Người bệnh không nên tự ý bấm huyệt mạnh hoặc giác hơi vùng cổ khi chưa rõ nguyên nhân. Tác động lực quá mạnh vào vùng cột sống cổ tổn thương có thể làm nặng thêm tình trạng chèn ép dây thần kinh và gây nguy hiểm.
