Hạ đường huyết ban đêm ở người bệnh tiểu đường và cách phòng ngừa

Hạ đường huyết ban đêm là gì?

Hạ đường huyết ban đêm là hiện tượng mức glucose máu giảm xuống dưới ngưỡng an toàn trong khoảng thời gian từ lúc đi ngủ đến khi thức dậy, thường gặp nhất trong khoảng thời gian từ nửa đêm đến rạng sáng. Đây là một thách thức lớn trong quản lý bệnh đái tháo đường, đặc biệt ở những người đang điều trị bằng insulin hoặc các thuốc kích thích tế bào beta tuyến tụy tăng tiết insulin. Trong trạng thái ngủ sâu, phản xạ cảnh báo tự nhiên của cơ thể đối với tình trạng tụt đường huyết có xu hướng suy giảm rõ rệt. Người bệnh có thể không cảm nhận được các triệu chứng ban đầu như đói cồn cào hay run rẩy, từ đó làm tăng nguy cơ hôn mê do hạ đường huyết kéo dài mà không nhận được sự can thiệp y tế kịp thời.

Nguyên nhân dẫn đến hạ đường huyết trong khi ngủ

Tình trạng hạ đường huyết ban đêm thường xuất phát từ việc dùng thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin quá liều so với nhu cầu thực tế của cơ thể. Bỏ bữa tối, ăn quá ít carbohydrate hoặc ăn tối quá sớm so với giờ đi ngủ khiến lượng glucose dự trữ cạn kiệt trong đêm.

Bên cạnh đó, việc vận động thể lực cường độ cao vào buổi chiều muộn hoặc buổi tối làm cơ bắp tăng tiêu thụ đường kéo dài nhiều giờ sau đó. Sử dụng đồ uống có cồn vào bữa tối cũng ức chế quá trình gan sản xuất và giải phóng glucose vào máu, làm tăng rõ rệt nguy cơ tụt đường huyết trong lúc ngủ.

Dấu hiệu nhận biết hạ đường huyết ban đêm

Người bệnh tiểu đường bị hạ đường huyết ban đêm thường có biểu hiện đổ mồ hôi đầm đìa, làm ướt đẫm ga trải giường hoặc quần áo ngủ. Cơ thể có thể run rẩy, bồn chồn, tim đập nhanh hoặc trằn trọc khó đi vào giấc ngủ sâu.

Nhiều người trải qua những cơn ác mộng dữ dội hoặc thức dậy đột ngột giữa đêm trong trạng thái hoảng loạn, lú lẫn và đói cồn cào. Vào buổi sáng hôm sau, người bệnh thường cảm thấy đau đầu âm ỉ, mệt mỏi rã rời, uể oải và khó tập trung, ngay cả khi thời gian nằm ngủ vẫn đủ số giờ tiêu chuẩn.

Mối nguy hiểm của hạ đường huyết ban đêm đối với sức khỏe

Hạ đường huyết xảy ra khi đang ngủ đặc biệt nguy hiểm vì người bệnh không tỉnh táo để tự phát hiện và xử lý kịp thời. Tình trạng thiếu hụt glucose kéo dài khiến não bộ không nhận đủ năng lượng, có thể dẫn đến hôn mê sâu, co giật hoặc tổn thương thần kinh không thể phục hồi.

Biến cố này còn gây áp lực lớn lên hệ tim mạch, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim hoặc thiếu máu cơ tim cấp trong đêm. Đối với người cao tuổi mắc bệnh tiểu đường lâu năm, tụt đường huyết ban đêm thường xuyên làm suy giảm nhận thức, tăng nguy cơ té ngã khi thức dậy và đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được cấp cứu.

Cách xử trí an toàn khi xảy ra hạ đường huyết trong đêm

Nếu người bệnh tỉnh giấc và nhận biết bản thân đang bị tụt đường huyết, cần áp dụng ngay quy tắc bổ sung 15 gam carbohydrate tác dụng nhanh. Các lựa chọn phù hợp gồm nửa ly nước trái cây nguyên chất, nửa lon nước ngọt thông thường hoặc 3 đến 4 viên kẹo ngọt.

Sau khi nạp đường, người bệnh nghỉ ngơi tại chỗ khoảng 15 phút rồi đo lại đường huyết mao mạch. Nếu mức glucose máu vẫn ở mức thấp, cần nạp thêm một lượng tương tự. Trong trường hợp người bệnh hôn mê, co giật hoặc mất ý thức, người nhà tuyệt đối không cố nhét thức ăn hay nước uống vào miệng vì dễ gây sặc vào đường thở, mà phải đưa đi cấp cứu ngay lập tức.

Biện pháp phòng ngừa hạ đường huyết ban đêm hiệu quả

Để phòng ngừa hạ đường huyết ban đêm, người bệnh cần kiểm tra đường huyết trước khi đi ngủ theo mục tiêu mà bác sĩ điều trị đã tư vấn. Nếu mức đường máu trước khi ngủ xuống thấp, có thể dùng một bữa phụ nhẹ giàu protein và tinh bột chuyển hóa chậm như sữa chua hoặc ngũ cốc.

Người bệnh nên duy trì thời gian ăn uống và vận động đều đặn mỗi ngày, tránh tập thể dục nặng sát giờ đi ngủ và hạn chế uống rượu bia vào buổi tối. Việc ghi chép nhật ký đường huyết cẩn thận và tái khám định kỳ giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ dùng thuốc đái tháo đường hoặc liều tiêm insulin phù hợp với thể trạng.

Lưu ý an toàn

Thông tin về hạ đường huyết ban đêm được cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và nâng cao nhận thức, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Người bệnh tiểu đường tuyệt đối không tự ý tăng giảm liều thuốc hạ đường huyết hoặc ngừng tiêm insulin mà chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các cơn tụt đường huyết tái diễn hoặc nghi ngờ có biểu hiện co giật, hôn mê, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Hạ đường huyết ban đêm là biến cố cần được nhận biết sớm để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người bệnh tiểu đường. Việc chủ động kiểm tra đường huyết trước khi ngủ, duy trì dinh dưỡng hợp lý và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa nội tiết sẽ giúp người bệnh duy trì mức đường huyết ổn định, hạn chế biến chứng nguy hiểm và yên tâm tận hưởng giấc ngủ trọn vẹn.