Gọi 115 khi nghi ngờ đột quỵ và các bước chuẩn bị cấp cứu trong thời gian vàng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đột quỵ脑 là tình trạng y khoa khẩn cấp xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần brain bị gián đoạn hoặc giảm đột ngột, khiến tế bào brain bị thiếu oxygen và dưỡng chất. Khi nghi ngờ người xung quanh bị đột quỵ, hành động quan trọng hàng đầu là gọi ngay cho Trung tâm Cấp cứu 115 thay vì tự vận chuyển bằng phương tiện cá nhân. Việc sử dụng dịch vụ cấp cứu chuyên nghiệp giúp người bệnh được tiếp cận xử trí y tế ban đầu ngay trên đường di chuyển và đảm bảo đến đúng cơ sở y tế có năng lực điều trị đột quỵ.

Khoảng thời gian từ khi xuất hiện triệu chứng đến khi người bệnh nhận được điều trị tái thông mạch máu được gọi là thời gian vàng. Để không lãng phí từng phút giây quý giá này, người hỗ trợ cần nắm rõ các thông tin then chốt cần trao đổi với tổng đài 115, đồng thời thực hiện các bước chuẩn bị cần thiết tại nhà trong lúc chờ nhân viên y tế đến.
Gọi 115 khi nghi ngờ đột quỵ là gì?
Thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ brain thường được tính trong khoảng vài giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng ban đầu. Trong khoảng thời gian này, các biện pháp y khoa hiện đại như thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học có thể cứu sống các vùng mô brain đang bị tổn thương nhưng chưa chết hoàn toàn. Việc gọi 115 và chuẩn bị sẵn thông tin y tế của người bệnh giúp kíp cấp cứu nhanh chóng đánh giá tình trạng, chủ động liên hệ trước với phòng cấp cứu bệnh viện để chuẩn bị sẵn quy trình tiếp nhận khẩn cấp.
Sự phối hợp nhịp nhàng giữa người nhà, tổng đài cấp cứu 115 và đội ngũ y bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc tim mạch sẽ rút ngắn đáng kể thời gian từ cửa bệnh viện đến lúc được can thiệp. Nhờ đó, nguy cơ tử vong và các di chứng tàn phế nghiêm trọng sau đột quỵ brain được giảm thiểu ở mức tối đa.
Nhận diện nhanh biểu hiện đột quỵ để gọi 115 kịp thời
Trước khi nhấc máy gọi 115, việc nhận biết nhanh các biểu hiện nghi ngờ đột quỵ brain là yếu tố quyết định. Bạn cần chú ý quan sát nụ cười hoặc méo miệng của người bệnh, khả năng nâng hai tay song song và sự biến đổi trong giọng nói như nói ngọng, nói khó hoặc không hiểu lời nói. Bên cạnh đó, các dấu hiệu như mất thăng bằng đột ngột, hoa mắt, giảm thị lực một bên mắt hay đau đầu dữ dội cũng là những gợi ý quan trọng.
Ngay khi xuất hiện dù chỉ một trong các dấu hiệu trên, người hỗ trợ không nên chần chừ quan sát thêm hay chờ đợi người bệnh tự hồi phục. Gọi ngay cấp cứu 115 là giải pháp an toàn nhất để kích hoạt quy trình hỗ trợ y tế khẩn cấp, giúp người bệnh tiếp cận bác sĩ chuyên khoa thần kinh trong khoảng thời gian vàng.
Thông tin cần cung cấp cho tổng đài 115 khi nghi ngờ đột quỵ
Khi kết nối với tổng đài cấp cứu 115, người gọi cần giữ bình tĩnh và cung cấp thông tin ngắn gọn, chính xác. Đầu tiên là địa chỉ hiện tại rõ ràng, mốc đường dễ tìm và số điện thoại liên lạc để xe cấp cứu tiếp cận nhanh nhất. Tiếp theo, hãy mô tả cụ thể các biểu hiện bất thường như méo miệng, yếu tay chân hoặc nói khó mà người bệnh đang gặp phải.
Thông tin đặc biệt quan trọng nhất là thời điểm chính xác người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng hoặc thời điểm cuối cùng nhìn thấy người bệnh ở trạng thái bình thường. Chi tiết này giúp bác sĩ cấp cứu xác định người bệnh còn nằm trong thời gian vàng điều trị hay không. Ngoài ra, hãy thông báo thêm về tiền sử bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh lý tim mạch hoặc các loại thuốc đang sử dụng.
Các bước chuẩn bị tại nhà trong lúc chờ xe cấp cứu 115
Trong khoảng thời gian chờ xe cấp cứu 115 đến, người nhà cần thực hiện các thao tác chăm sóc ban đầu an toàn. Đặt người bệnh nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, bằng phẳng, kê nhẹ đầu cao khoảng 30 độ nếu người bệnh còn tỉnh táo. Nếu người bệnh có dấu hiệu nôn mửa hoặc lơ mơ, hãy nhẹ nhàng quay người bệnh nằm nghiêng sang một bên để tránh nguy cơ sặc chất nôn vào đường hô hấp.
Hãy nới lỏng quần áo, cà vạt, thắt lưng để hỗ trợ hô hấp dễ dàng. Đồng thời, thu gom sẵn các giấy tờ tùy thân, hồ sơ khám bệnh gần nhất và tất cả các đơn thuốc, lọ thuốc người bệnh đang uống hàng ngày vào một túi riêng. Việc chuẩn bị sẵn sàng các tài liệu y tế này sẽ giúp bác sĩ tại bệnh viện nhanh chóng nắm bắt tiền sử bệnh lý mà không mất thêm thời gian tìm kiếm.
Những hành động tuyệt đối nên tránh khi nghi ngờ đột quỵ
Bên cạnh việc chuẩn bị đúng cách, người nhà cần tránh các thói quen xử trí dân gian sai lầm có thể gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn, uống nước, hoặc uống bất kỳ loại thuốc huyết áp, thuốc an thần hay sản phẩm truyền miệng nào. Khi cơ chế nuốt bị rối loạn do đột quỵ brain, việc cho ăn uống rất dễ dẫn đến sặc, dị vật đường thở hoặc viêm phổi do hít sặc.
Không thực hiện các biện pháp như cạo gió, chích máu ngón tay, vắt chanh vào miệng hay cắn ngón tay. Những hành động này không có giá trị điều trị y khoa mà còn làm lãng phí thời gian vàng cấp cứu quý giá. Ngoài ra, không nên tự đưa người bệnh đi cấp cứu bằng xe máy vì nguy cơ té ngã và không đảm bảo an toàn giao thông.
Lưu ý an toàn
Khi xử trí nghi ngờ đột quỵ brain, sự an toàn của người bệnh phải được đặt lên hàng đầu. Người hỗ trợ cần theo dõi sát sao nhịp thở và mức độ tỉnh táo của người bệnh trong suốt thời gian chờ xe cấp cứu 115. Nếu người bệnh ngừng thở hoặc ngừng tim, người có kỹ năng cần tiến hành hồi sinh tim phổi ngay lập tức. Mọi quyết định can thiệp y khoa chuyên sâu chỉ được thực hiện bởi nhân viên y tế đã qua đào tạo tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị.
Tóm tắt
Giao tiếp hiệu quả với tổng đài 115 và chuẩn bị chu đáo trước khi xe cấp cứu đến là mắt xích quan trọng giúp bảo vệ thời gian vàng cho người bệnh đột quỵ não. Việc nhận biết sớm triệu chứng, cung cấp thông tin chính xác và không áp dụng các phương pháp dân gian nguy hiểm sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị, giảm thiểu tối đa di chứng và nâng cao khả năng phục hồi sức khỏe.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tại sao nên gọi 115 thay vì tự đưa người bệnh đột quỵ đi cấp cứu?
Xe cấp cứu 115 có trang thiết bị y tế và nhân viên chuyên môn giúp theo dõi, hỗ trợ hô hấp và duy trì sự sống ngay trên đường đi. Hơn nữa, kíp cấp cứu có thể liên hệ trước với bệnh viện phù hợp để chuẩn bị sẵn phòng can thiệp.
Thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ brain được tính như thế nào?
Thời gian vàng là khoảng thời gian đầu từ khi triệu chứng đột quỵ brain bắt đầu xuất hiện đến khi người bệnh được dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối. Thời gian này càng ngắn thì khả năng phục hồi não càng cao.
Cần làm gì nếu người bệnh đột quỵ bị nôn mửa trong lúc chờ 115?
Bạn nên nhẹ nhàng xoay toàn bộ thân người bệnh nằm nghiêng sang một bên, lau sạch chất nôn trong khoang miệng để giữ cho đường thở thông thoáng và tránh nguy cơ chất nôn đi vào phổi gây ngạt thở.
Có nên cho người nghi bị đột quỵ uống thuốc hạ huyết áp ngay không?
Không nên tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp. Huyết áp tăng lúc này có thể là phản ứng tự nhiên của cơ thể để duy trì tưới máu brain. Việc tự hạ huyết áp đột ngột có thể làm vùng nào tổn thương bị thiếu máu trầm trọng hơn.
Người nhà cần mang theo những gì khi cùng xe 115 đến bệnh viện?
Người nhà nên mang theo giấy tờ tùy thân, thẻ bảo hiểm y tế, hồ sơ bệnh án gần nhất và toàn bộ các thuốc người bệnh đang sử dụng. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá toàn diện và chỉ định phương án điều trị an toàn.
