Glaucoma là bệnh gì, có thể chữa khỏi không và cách điều trị

Bệnh glaucoma là gì?

Glaucoma là thuật ngữ y khoa chỉ nhóm bệnh lý gây thoái hóa thần kinh thị giác tiến triển, thường liên quan đến sự mất cân bằng giữa quá trình sản xuất và thoát lưu thủy dịch trong mắt dẫn tới tăng áp lực nội nhãn. Có hai dạng bệnh phổ biến gồm glaucoma góc mở, tiến triển mạn tính âm thầm qua nhiều năm, và glaucoma góc đóng, có thể bùng phát cơn cấp tính dữ dội gây đau nhức mắt, đau nửa đầu cùng giảm thị lực đột ngột.

Dây thần kinh thị giác chứa hàng triệu sợi thần kinh mỏng manh nối liền nhãn cầu với não bộ. Khi áp lực trong ổ mắt duy trì ở mức cao kéo dài, các sợi thần kinh này sẽ dần teo lại và chết đi. Quá trình này bắt đầu từ các vùng ngoại vi của thị trường trước khi ảnh hưởng đến thị lực trung tâm, khiến nhiều người bệnh không nhận ra sự suy giảm thị lực cho đến khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Bản chất của bệnh glaucoma và khả năng hồi phục thị lực

Glaucoma là nhóm bệnh lý đặc trưng bởi sự tổn hại tiến triển của các sợi thần kinh thị giác, cấu trúc truyền tín hiệu hình ảnh từ võng mạc lên não bộ. Trong hầu hết các trường hợp, sự tổn thương này có liên quan mật thiết đến tình trạng tăng áp lực nội nhãn, xảy ra khi dịch lỏng trong mắt không được dẫn lưu thích hợp.

Hiện nay y học vẫn chưa có biện pháp đảo ngược các tổn thương thần kinh đã xảy ra, đồng nghĩa với việc bệnh glaucoma không thể chữa khỏi hoàn toàn nhằm lấy lại thị lực đã mất. Mục tiêu cốt lõi trong can thiệp y khoa là hạ nhãn áp xuống ngưỡng an toàn nhằm ngăn chặn quá trình thoái hóa sợi thần kinh tiếp diễn, từ đó bảo vệ tối đa tầm nhìn còn lại của người bệnh.

Kiểm soát nhãn áp bằng thuốc nhỏ mắt chuyên khoa

Phác đồ điều trị glaucoma thường khởi đầu bằng các loại thuốc nhỏ mắt giúp giảm lượng thủy dịch tiết ra hoặc tăng cường thoát lưu thủy dịch khỏi nhãn cầu. Bác sĩ chuyên khoa mắt có thể chỉ định một hoặc phối hợp nhiều nhóm hoạt chất như thuốc tương tự prostaglandin, thuốc chẹn beta giao cảm hay thuốc ức chế men carbonic anhydrase tùy theo tình trạng từng người.

Việc tra nhỏ thuốc đòi hỏi sự kiên trì tuyệt đối vào khung giờ cố định mỗi ngày. Người bệnh cần nắm vững kỹ thuật nhỏ mắt đúng cách, day nhẹ góc trong của mắt sau khi tra để hạn chế thuốc hấp thu toàn thân và tái khám định kỳ để kiểm tra mức độ đáp ứng nhãn áp.

Ứng dụng công nghệ laser trong hạ áp lực nội nhãn

Khi việc dùng thuốc nhỏ mắt không đem lại hiệu quả hạ nhãn áp mong muốn hoặc gây tác dụng phụ khó dung nạp, các can thiệp laser nhãn khoa sẽ được cân nhắc. Hai kỹ thuật thông dụng hiện nay gồm tạo hình bè bằng laser cho glaucoma góc mở nhằm cải thiện lưu thông thủy dịch và cắt mống mắt chu biên bằng laser cho glaucoma góc đóng để giải phóng nghẽn góc tiền phòng.

Thủ thuật laser diễn ra nhanh chóng, ít xâm lấn và thường được thực hiện ngay tại phòng khám ngoại trú. Tuy nhiên, hiệu quả hạ nhãn áp của laser có thể giảm dần theo thời gian, do đó người bệnh vẫn cần được theo dõi nhãn áp chặt chẽ sau can thiệp.

Can thiệp phẫu thuật ngoại khoa bảo tồn thị giác

Đối với các ca bệnh tiến triển nặng, nhãn áp không kiểm soát được bằng thuốc và laser hoặc phát hiện ở giai đoạn muộn, phẫu thuật nhãn khoa là giải pháp cần thiết. Phổ biến nhất là phẫu thuật cắt bè củng mạc, tạo ra một đường thoát lưu nhân tạo mới để dẫn lưu thủy dịch ra dưới kết mạc.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định đặt van dẫn lưu tiền phòng hoặc áp dụng phẫu thuật can thiệp tối thiểu. Dù phẫu thuật giúp hạ nhãn áp hiệu quả và lâu dài hơn, người bệnh vẫn cần tuân thủ chế độ chăm sóc hậu phẫu nghiêm ngặt để phòng tránh nhiễm trùng, sẹo xơ bít tắc đường dẫn lưu và kiểm tra thị trường thường xuyên.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần corticoid kéo dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ vì có thể gây tăng nhãn áp thứ phát dẫn đến teo thần kinh thị giác. Khi xuất hiện các dấu hiệu cấp tính như đau nhức mắt dữ dội lan lên nửa đầu, mắt đỏ, nhìn đèn thấy quầng ngũ sắc kèm buồn nôn, cần đến ngay cơ sở nhãn khoa gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Glaucoma là bệnh lý nhãn khoa phức tạp có nguy cơ gây mất thị lực vĩnh viễn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu phát hiện sớm. Tuân thủ phác đồ điều trị và thăm khám định kỳ là chìa khóa duy trì thị lực lâu dài. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc đổi thuốc nhỏ mắt khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.