Dấu hiệu trẻ sơ sinh thiếu canxi cha mẹ cần chú ý theo dõi

Trẻ sơ sinh thiếu canxi là gì?

Canxi là một khoáng chất thiết yếu tham gia cấu tạo nên hệ xương, răng và giữ vai trò quan trọng trong việc dẫn truyền xung động thần kinh, co bóp cơ bắp cũng như quá trình đông máu. Ở giai đoạn sơ sinh, cơ thể trẻ có tốc độ phát triển thể chất rất nhanh, do đó nhu cầu về canxi và các yếu tố đồng hóa như vitamin D luôn ở mức cao. Khi cơ thể không nhận đủ lượng canxi cần thiết hoặc khả năng hấp thu khoáng chất bị cản trở, nồng độ canxi trong máu và dự trữ trong xương sẽ suy giảm, dẫn đến tình trạng hạ canxi máu và còi xương sớm. Việc quan sát kỹ lưỡng các thay đổi sinh hoạt thường nhật là chìa khóa để phát hiện sớm các dấu hiệu trẻ sơ sinh thiếu canxi.

Biểu hiện qua giấc ngủ và phản xạ giật mình quấy khóc

Hệ thần kinh của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm với sự thay đổi của nồng độ canxi huyết tương. Khi nồng độ canxi giảm, tính hưng phấn của hệ thần kinh cơ gia tăng rõ rệt, khiến trẻ dễ bị kích thích bởi những tiếng động nhẹ hoặc ánh sáng từ môi trường.

Biểu hiện phổ biến là trẻ khó đi vào giấc ngủ, trằn trọc nhiều giờ, ngủ chập chờn và thường xuyên giật mình thức giấc. Trẻ có thể khóc thét từng cơn vào ban đêm mà không rõ nguyên nhân, khó dỗ dành dù đã được bú no và thay tã sạch sẽ. Những cơn quấy khóc lặp đi lặp lại kéo dài làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự tăng trưởng thể chất của trẻ.

Đổ mồ hôi trộm và hiện tượng rụng tóc hình vành khăn

Đổ mồ hôi trộm nhiều, đặc biệt là ở vùng đầu, trán, gáy và lưng ngay cả khi phòng ngủ thoáng mát là dấu hiệu thường thấy khi cơ thể trẻ thiếu canxi và vitamin D. Hiện tượng này xuất hiện rõ rệt nhất vào lúc trẻ bắt đầu chìm vào giấc ngủ hoặc lúc nửa đêm.

Tình trạng ra mồ hôi nhiều kết hợp với cảm giác ngứa ngáy, khó chịu khiến trẻ thường xuyên cọ xát đầu vào gối. Lực ma sát liên tục này làm các sợi tóc ở vùng sau gáy suy yếu và rụng dần, tạo thành một dải rụng tóc đặc trưng hình vành khăn. Dù rụng tóc vành khăn có thể do tư thế nằm, nhưng khi đi kèm đổ mồ hôi nhiều và bứt rứt, phụ huynh cần lưu ý nguy cơ rối loạn chuyển hóa canxi.

Dấu hiệu bất thường tại thóp và xương sọ của trẻ sơ sinh

Canxi tham gia trực tiếp vào quá trình khoáng hóa xương, giúp xương phát triển cứng cáp. Ở trẻ sơ sinh thiếu canxi, quá trình cốt hóa diễn ra chậm hơn bình thường, dẫn đến việc thóp trước và thóp sau của trẻ rộng, bờ thóp mềm và thời gian đóng thóp kéo dài hơn so với mốc phát triển tiêu chuẩn.

Bên cạnh đó, mật độ xương giảm khiến hộp sọ của trẻ mềm hơn, dễ biến dạng khi chịu áp lực tì đè kéo dài. Nếu tình trạng thiếu hụt không được can thiệp kịp thời, cấu trúc lồng ngực và các xương dài ở chi dưới có thể phát triển bất thường khi trẻ bước vào giai đoạn tập đứng, tập đi. Trẻ cũng thường xuyên bứt rứt, hay vặn mình, gồng đỏ mặt khi thức.

Hiện tượng nấc cụt nôn trớ và rối loạn tiêu hóa kéo dài

Ion canxi đóng vai trò điều hòa nhu động và trương lực của các cơ quan tiêu hóa. Khi thiếu canxi, cơ trơn dạ dày và cơ hoành dễ bị kích thích co thắt bất thường, làm gia tăng tần suất nấc cụt và hiện tượng nôn trớ sữa sau khi bú.

Ngoài ra, sự suy giảm trương lực cơ trơn đường ruột còn có thể làm chậm nhu động ruột, khiến trẻ dễ gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng và táo bón kéo dài. Trẻ thường có biểu hiện rặn khó khăn, khó chịu mỗi lần đi tiêu. Tình trạng rối loạn tiêu hóa này kéo dài sẽ làm giảm cảm giác thèm ăn, khiến trẻ bú kém, bú ngắt quãng và chậm tăng cân trong những tháng đầu đời.

Các cơn co giật co thắt cơ và khó thở thanh quản nghiêm trọng

Trong những trường hợp hạ canxi máu nặng, ngưỡng kích thích thần kinh cơ sụt giảm nghiêm trọng, dẫn đến các cơn co thắt cơ không tự chủ. Trẻ có thể biểu hiện tình trạng run chi nhẹ, giật cơ cục bộ ở mí mắt, khóe miệng hoặc các đầu ngón tay.

Biểu hiện nguy hiểm hơn là các cơn co cứng bàn tay bàn chân, trẻ khép chặt ngón tay hoặc gập cổ chân bất thường. Đặc biệt, tình trạng co thắt thanh quản có thể gây nên những tiếng thở rít, khó thở đột ngột, tím tái quanh môi hoặc cơn co giật toàn thân. Đây là tình trạng cấp cứu y khoa đe dọa trực tiếp tính mạng của trẻ sơ sinh, đòi hỏi phải được nhân viên y tế xử trí can thiệp ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Các dấu hiệu kể trên chỉ mang tính chất định hướng lâm sàng và có thể trùng lặp với nhiều vấn đề sức khỏe khác ở trẻ sơ sinh. Phụ huynh tuyệt đối không tự chẩn đoán hoặc tự ý mua các sản phẩm canxi để bổ sung cho trẻ tại nhà. Việc bổ sung canxi không đúng liều lượng hoặc không theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa có thể gây ngộ độc, sỏi thận, vôi hóa mạch máu và ức chế khả năng hấp thu các vi chất quan trọng khác như sắt và kẽm. Khi phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường, gia đình nên đưa trẻ tới các bệnh viện chuyên khoa nhi để được làm xét nghiệm đánh giá chính xác.

Tóm tắt

Việc sớm quan sát thấy các biểu hiện bất thường giúp phụ huynh kịp thời đưa trẻ sơ sinh đến cơ sở y tế để được thăm khám. Bác sĩ chuyên khoa nhi sẽ đánh giá tổng thể sự phát triển, chỉ định xét nghiệm khi cần và hướng dẫn phương án chăm sóc dinh dưỡng thích hợp nhất cho từng trẻ.