Bé ngủ thở khò khè như ngáy: Nguyên nhân và cách khắc phục

Bé ngủ thở khò khè như ngáy là gì?

Hiện tượng bé ngủ thở khò khè như ngáy là tình trạng luồng không khí hít vào hoặc thở ra bị cản trở cục bộ tại các vị trí khác nhau của đường hô hấp trên hoặc đường hô hấp dưới. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới hai tuổi, khoang mũi hẹp, niêm mạc mũi giàu mạch máu nhưng dễ phù nề, kết hợp với các sụn thanh quản có tính đàn hồi cao mềm yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho tiếng thở bất thường xuất hiện trong giấc ngủ. Khi trẻ nằm ngửa, các cơ vùng hầu họng giãn lỏng tự nhiên khiến kích thước đường thở càng bị thu hẹp hơn. Triệu chứng này có thể chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường biến mất khi trẻ lớn lên, nhưng cũng có thể là phản ứng cảnh báo của các bệnh lý viêm nhiễm đường thở, dị ứng hoặc dị tật đường hô hấp bẩm sinh cần được bác sĩ đánh giá cẩn trọng.

Các nguyên nhân thường gặp khiến bé ngủ thở khò khè như ngáy

Đường dẫn khí của trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và nhũ nhi, có kích thước rất hẹp nên chỉ cần một lượng nhỏ dịch tiết nhầy ứ đọng cũng dễ tạo ra âm thanh khò khè hoặc thở rít tương tự tiếng ngáy khi bé ngủ. Nguyên nhân phổ biến nhất là tình trạng ngạt mũi sơ sinh do chất nhầy chưa được làm sạch, cảm lạnh thông thường hoặc dị ứng với phấn hoa, lông thú nuôi và khói bụi trong môi trường sống.

Bên cạnh đó, mềm sụn thanh quản là nguyên nhân bẩm sinh hàng đầu gây ra tiếng thở rít khò khè tăng lên rõ rệt khi trẻ nằm ngửa hoặc khi ngủ sâu. Ngoài ra, phì đại amidan hoặc phì đại sùi vòm họng VA cũng làm hẹp khoang thở vùng hầu họng của trẻ, dẫn đến tiếng ngáy to kèm khò khè ngắt quãng. Các bệnh lý viêm đường hô hấp dưới như viêm tiểu phế quản, hen phế quản trẻ em, hay tình trạng trào ngược dạ dày thực quản làm dịch vị kích ứng thanh quản cũng có thể là yếu tố thúc đẩy hiện tượng này.

Biện pháp chăm sóc và cải thiện đường thở cho bé tại nhà

Để cải thiện thông khí và giúp bé ngủ ngon giấc hơn, phụ huynh có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ an toàn tại nhà. Đầu tiên, hãy vệ sinh mũi cho trẻ bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% dạng nhỏ giọt hoặc dạng xịt phun sương mịn dành riêng cho trẻ em. Nước muối giúp làm loãng chất nhầy ứ đọng, làm sạch vảy mũi khô và giảm sưng nề niêm mạc nhẹ nhàng trước khi bé đi ngủ hoặc trước cữ bú.

Phụ huynh nên duy trì độ ẩm không khí trong phòng ngủ ở mức thích hợp bằng máy tạo ẩm hoặc đặt một chậu nước mát nếu gia đình thường xuyên sử dụng máy điều hòa không khí. Việc giữ phòng ốc sạch sẽ, thông thoáng, thường xuyên giặt giũ chăn ga gối đệm và tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá cũng như các loại khói đốt trong nhà sẽ hạn chế đáng kể các kích thích đường thở. Về tư thế, cho trẻ ngủ ở tư thế nằm ngửa thoải mái, nâng nhẹ phần đầu và vai lên một góc nhỏ có thể giúp luồng khí lưu thông dễ dàng hơn.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Mặc dù nhiều trường hợp bé thở khò khè khi ngủ chỉ do nghẹt mũi thoáng qua hoặc mềm sụn thanh quản lành tính, phụ huynh vẫn cần theo dõi sát sao nhịp thở và sắc diện của con. Cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế có chuyên khoa nhi hoặc tai mũi họng ngay lập tức nếu phát hiện các dấu hiệu suy hô hấp hoặc tắc nghẽn đường thở tiến triển nặng.

Các biểu hiện nguy hiểm bao gồm nhịp thở nhanh bất thường theo từng lứa tuổi, lồng ngực hoặc hõm ức bị rút lõm sâu mỗi khi hít vào, cánh mũi phập phồng, da dẻ xanh xao hoặc vùng quanh môi và đầu ngón tay tím tái. Ngoài ra, nếu bé xuất hiện cơn ngừng thở ngắn trong lúc ngủ, ngủ li bì khó đánh thức, thở rít liên tục ngay cả khi thức, sốt cao khó hạ, hoặc tình trạng khò khè kèm theo nôn trớ liên tục dẫn đến bỏ bú sụt cân, việc thăm khám y khoa là bắt buộc để xác định chính xác nguyên nhân và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu từ bác sĩ nhi khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm corticosteroid, thuốc chống dị ứng hoặc thuốc giãn phế quản cho trẻ uống hay xông khí dung mà không có đơn thuốc. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng như nhỏ nước ép tỏi hay tinh dầu cay nồng trực tiếp vào mũi vì có thể gây bỏng rát và hoại tử niêm mạc đường thở của trẻ.

Tóm tắt

Hiện tượng trẻ ngủ thở khò khè như ngáy khá phổ biến nhưng không nên chủ quan. Việc xác định đúng nguyên nhân từ viêm nhiễm mũi họng thông thường đến các dị tật đường thở bẩm sinh sẽ giúp cha mẹ có hướng xử trí phù hợp. Chăm sóc vệ sinh mũi họng đúng cách tại nhà và đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa kịp thời là biện pháp tốt nhất để bảo vệ đường thở non nớt của trẻ.