Dấu hiệu dị ứng thuốc cảm cúm và những lưu ý khi sử dụng

Dị ứng thuốc cảm cúm là gì?

Dị ứng thuốc cảm cúm là phản ứng quá mức của hệ thống miễn dịch đối với một hoặc nhiều thành phần có trong thuốc điều trị cảm cúm. Các thuốc này thường là chế phẩm phối hợp chứa chất giảm đau hạ sốt như paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid, kết hợp cùng thuốc kháng histamin, thuốc co mạch giảm nghẹt mũi và hoạt chất giảm ho.

Khi cơ thể tiếp xúc với chất mà hệ miễn dịch nhận định là kháng nguyên lạ, các kháng thể và chất trung gian hóa học như histamin sẽ được giải phóng ồ ạt vào máu. Quá trình này kích hoạt hàng loạt phản ứng viêm bất thường trên da, niêm mạc, đường hô hấp và hệ tim mạch. Mức độ dị ứng thuốc không phụ thuộc vào liều lượng sử dụng mà phụ thuộc vào cơ địa nhạy cảm của từng cá nhân. Do đó, ngay cả một liều thông thường hoặc liều nhỏ cũng có thể khởi phát phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

Biểu hiện dị ứng thuốc cảm cúm trên da và niêm mạc

Các biểu hiện dị ứng thuốc cảm cúm trên da và niêm mạc thường khởi phát nhanh sau khi uống thuốc từ vài phút đến vài giờ. Dấu hiệu phổ biến nhất là nổi mề đay, mẩn đỏ kèm theo cảm giác ngứa ngáy dữ dội khắp người. Nhiều trường hợp xuất hiện tình trạng phù mạch biểu hiện bằng sưng mí mắt, sưng môi, phù nề mặt hoặc phù lưỡi. Bên cạnh đó, niêm mạc mũi họng có thể bị ngứa rát, đỏ mắt hoặc chảy nước mắt liên tục. Đây là những phản ứng quá mẫn của hệ thống miễn dịch cảnh báo cơ thể không dung nạp với hoạt chất hoặc tá dược có trong thuốc. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường này, người bệnh cần dừng ngay việc sử dụng thuốc để tránh phản ứng dị ứng lan rộng.

Dấu hiệu dị ứng thuốc cảm cúm ảnh hưởng đến hô hấp và tiêu hóa

Bên cạnh tổn thương ngoài da, dị ứng thuốc cảm cúm có thể tác động trực tiếp lên hệ hô hấp và hệ tiêu hóa của người bệnh. Về đường hô hấp, phản ứng co thắt phế quản có thể gây khó thở, thở khò khè, ho khan liên tục, tức ngực hoặc cảm giác nghẹn vùng cổ họng. Về đường tiêu hóa, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng đau quặn bụng, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy cấp tính ngay sau khi dùng thuốc. Những biểu hiện đường hô hấp đặc biệt đáng lo ngại vì đường thở có thể bị chít hẹp nhanh chóng do phù nề thanh quản, làm giảm lượng oxy cung cấp cho cơ thể và đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời.

Nguy cơ sốc phản vệ và các phản ứng dị ứng thuốc nặng

Sốc phản vệ là mức độ dị ứng thuốc cảm cúm nguy hiểm nhất đòi hỏi phải cấp cứu y tế ngay lập tức. Tình trạng này xảy ra khi phản ứng quá mẫn lan tỏa toàn thân khiến huyết áp tụt nhanh, mạch đập nhanh nhưng yếu, người bệnh vã mồ hôi lạnh, hoa mắt, chóng mặt hoặc ngất xỉu. Phù thanh quản nghiêm trọng gây suy hô hấp cấp, tím tái môi và đầu ngón tay. Ngoài ra, một số thể dị ứng thuốc muộn nghiêm trọng như hội chứng Stevens-Johnson có thể gây tổn thương bọng nước, loét da và trợt niêm mạc đa hốc tự nhiên. Bất kỳ ai xuất hiện dấu hiệu khó thở, tụt huyết áp hoặc tổn thương niêm mạc diện rộng đều cần được đưa đến bệnh viện cấp cứu khẩn cấp.

Hướng xử trí ban đầu khi nghi ngờ dị ứng thuốc cảm cúm

Ngay khi nghi ngờ xuất hiện dấu hiệu dị ứng thuốc cảm cúm, nguyên tắc quan trọng nhất là phải ngừng ngay toàn bộ các loại thuốc đang sử dụng. Người bệnh không nên cố gắng uống thêm liều tiếp theo hoặc tự mua thuốc chống dị ứng khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Hãy lưu giữ lại vỏ hộp, vỉ thuốc hoặc đơn thuốc đang dùng để cung cấp cho bác sĩ, giúp việc chẩn đoán thành phần gây dị ứng diễn ra thuận lợi. Trong trường hợp triệu chứng nhẹ chỉ xuất hiện ngứa thoáng qua, người bệnh vẫn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nặng như khó thở, sưng nghẹn họng hay choáng váng, người thân cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến khoa cấp cứu gần nhất ngay lập tức.

Biện pháp phòng ngừa dị ứng thuốc cảm cúm tái diễn

Để phòng ngừa dị ứng thuốc cảm cúm tái phát, người bệnh cần chủ động ghi nhớ tên hoạt chất hoặc nhóm thuốc từng gây phản ứng bất lợi. Mỗi khi đi khám bệnh hoặc mua thuốc tại nhà thuốc, người bệnh phải thông báo chi tiết tiền sử dị ứng cho bác sĩ và dược sĩ phụ trách. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc cảm cúm không rõ nguồn gốc hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ của người khác. Ngoài ra, các loại thuốc điều trị cảm cúm thông thường trên thị trường thường chứa nhiều thành phần phối hợp như paracetamol, thuốc kháng histamin, thuốc giảm sung huyết, do đó việc đọc kỹ nhãn thuốc và thành phần tá dược trước khi dùng là thói quen cần thiết để bảo vệ sức khỏe bản thân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc chống dị ứng, không tự giải mẫn cảm tại nhà và không tiếp tục sử dụng thuốc khi có dấu hiệu bất thường. Mọi quyết định thay đổi thuốc cần có sự hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

Tóm tắt

Dị ứng thuốc cảm cúm là một phản ứng bất lợi không thể xem nhẹ vì có nguy cơ tiến triển thành sốc phản vệ nguy hiểm. Việc nhận biết sớm triệu chứng, ngừng thuốc kịp thời và thăm khám tại cơ sở y tế là nguyên tắc cốt lõi giúp bảo vệ tính mạng. Người bệnh cần chủ động ghi nhớ tiền sử dị ứng và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.