Dấu hiệu đau dạ dày ở trẻ nhỏ và cách nhận biết sớm cho cha mẹ

Đau dạ dày ở trẻ nhỏ là gì?

Đau dạ dày ở trẻ em là thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng kích ứng, sưng viêm hoặc trợt loét tại lớp niêm mạc bao phủ mặt trong dạ dày. Bệnh lý này có thể diễn ra cấp tính hoặc tiến triển âm thầm thành mạn tính. Ở lứa tuổi nhỏ, hệ tiêu hóa và hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày của trẻ vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, do đó rất nhạy cảm trước các tác nhân gây hại như thói quen ăn uống thất thường, sử dụng nhiều đồ ăn nhanh, áp lực tâm lý trong học tập hoặc sự xâm nhập của vi khuẩn Helicobacter pylori. Trẻ mắc bệnh đau dạ dày nếu không được chăm sóc y tế phù hợp có thể đối mặt với nguy cơ kém hấp thu dưỡng chất, suy dinh dưỡng, thiếu máu do xuất huyết vi thể và ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt hằng ngày. Việc cha mẹ nắm bắt bản chất bệnh lý sẽ giúp xây dựng thái độ chăm sóc đúng đắn, tránh tâm lý hoang mang nhưng cũng không được chủ quan trước các cơn đau bụng tái diễn ở con.

Các vị trí và biểu hiện đau bụng thường gặp ở trẻ nhỏ

Biểu hiện đặc trưng nhất của bệnh đau dạ dày ở trẻ nhỏ là những cơn đau bụng tái diễn nhiều lần. Trẻ lớn có thể chỉ tay vào vùng thượng vị nằm ở trên rốn và dưới xương ức để báo hiệu vị trí đau. Cảm giác đau có thể âm ỉ liên tục hoặc quặn thắt từng cơn, thường xuất hiện rõ rệt hơn sau khi ăn no hoặc khi bụng quá đói.

Đối với trẻ nhỏ chưa biết nói hoặc chưa định hình được vị trí cơ thể, trẻ thường chỉ xoa tay quanh rốn hoặc kêu đau bụng một cách chung chung. Phụ huynh có thể quan sát thấy trẻ có tư thế gập người lại, ôm bụng, mặt nhăn nhó, thường xuyên khó chịu vào ban đêm hoặc rạng sáng. Cơn đau làm gián đoạn giấc ngủ khiến trẻ trằn trọc, thức giấc giữa đêm và quấy khóc dữ dội. Khi những cơn đau này lặp lại liên tục trong nhiều tuần mà không liên quan đến rối loạn tiêu hóa cấp tính do thức ăn ôi thiu, cha mẹ cần nghĩ đến nguy cơ viêm loét dạ dày.

Dấu hiệu nôn ói và rối loạn tiêu hóa kèm theo

Bên cạnh cơn đau bụng, nôn ói và trào ngược thức ăn là những dấu hiệu rất phổ biến khi niêm mạc dạ dày của trẻ bị viêm sưng. Dịch vị dạ dày tiết ra quá mức hoặc dạ dày co bóp bất thường sẽ đẩy thức ăn ngược lên thực quản, khiến trẻ hay bị ợ chua, ợ hơi và nấc cụt sau bữa ăn. Trẻ có thể cảm thấy buồn nôn kéo dài hoặc nôn ra thức ăn vừa mới nạp vào.

Ở giai đoạn tổn thương dạ dày nặng hơn, lớp niêm mạc có thể bị xuất huyết, dẫn đến tình trạng trẻ nôn ra dịch có màu nâu đen như bã cà phê hoặc có lẫn tia máu tươi. Đi kèm với nôn mửa, trẻ nhỏ bị đau dạ dày thường bị đầy bụng, chướng hơi, khó tiêu hóa và đi ngoài phân sẫm màu. Nếu nhận thấy phân của trẻ có màu đen bóng như nhựa đường hoặc có mùi hôi tanh bất thường, đây là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết tiêu hóa trên rất nguy hiểm đòi hỏi phải can thiệp y tế ngay lập tức.

Tình trạng biếng ăn mệt mỏi và sụt cân kéo dài

Cảm giác cồn cào, buồn nôn và đau thắt mỗi khi tiêu hóa thức ăn khiến trẻ nhỏ hình thành tâm lý sợ ăn. Trẻ đau dạ dày thường chán ăn rõ rệt, ngậm thức ăn rất lâu, từ chối các món ăn yêu thích trước đây và quấy khóc mỗi khi đến giờ ăn. Tình trạng này kéo dài làm giảm đáng kể lượng dinh dưỡng đưa vào cơ thể, gây suy giảm năng lượng phục vụ các hoạt động thường ngày.

Hậu quả tất yếu của việc chán ăn và kém hấp thu là trẻ bị chậm tăng cân, sụt cân không rõ lý do, cơ thể gầy sút và da dẻ xanh xao. Do dạ dày bị tổn thương có thể rỉ máu vi thể âm thầm, trẻ rất dễ bị thiếu máu thiếu sắt, dẫn đến triệu chứng mệt mỏi mạn tính, hoa mắt, chóng mặt và kém tập trung trong lớp học. Khi thấy trẻ giảm sút thể lực kèm theo biếng ăn kéo dài mà các biện pháp đổi món không đem lại hiệu quả, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra toàn diện đường tiêu hóa.

Thời điểm phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế

Đau bụng ở trẻ nhỏ có thể là triệu chứng của nhiều bệnh lý nội khoa và ngoại khoa khác nhau, từ viêm ruột thừa cấp, lồng ruột đến viêm dạ dày tá tràng. Do đó, việc theo dõi sát sao tiến triển triệu chứng là vô cùng cần thiết. Phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến các bệnh viện có chuyên khoa tiêu hóa nhi nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như cơn đau bụng dữ dội không dứt, bụng chướng căng và cứng khi sờ nắn.

Các biểu hiện khẩn cấp khác bao gồm trẻ nôn ra máu, đi ngoài phân đen sệt như hắc ín, sốt cao liên tục không hạ, nôn tất cả mọi thứ sau khi ăn uống hoặc có dấu hiệu mất nước như môi khô, mắt trũng, li bì và tiểu ít. Tại cơ sở y tế, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nhi sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng, chỉ định xét nghiệm máu, siêu âm ổ bụng hoặc nội soi dạ dày khi có chỉ định phù hợp nhằm chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị an toàn cho trẻ.

Lưu ý an toàn

Cha mẹ tuyệt đối không được tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc ức chế tiết axit dạ dày của người lớn để chia liều cho trẻ uống. Một số thuốc chống viêm giảm đau thông thường có thể làm vết loét dạ dày của trẻ trở nên trầm trọng hơn và gây chảy máu ồ ạt. Việc tự ý cho trẻ dùng các bài thuốc dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc và làm chậm trễ thời gian vàng điều trị. Mọi can thiệp bằng thuốc phải tuân thủ nghiêm ngặt theo đơn và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nhi.

Tóm tắt

Đau dạ dày ở trẻ nhỏ có thể được kiểm soát và phục hồi thuận lợi nếu được phát hiện sớm và can thiệp y tế đúng cách. Sự quan tâm sát sao của cha mẹ đối với từng thay đổi nhỏ về thói quen ăn uống, giấc ngủ và biểu hiện than đau của con trẻ chính là chìa khóa bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa. Hãy luôn tham vấn ý kiến của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nhi để xây dựng lối sống khoa học và bảo vệ sức khỏe toàn diện cho trẻ.