Cách phân biệt khẩu trang y tế thật và khẩu trang y tế giả
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khẩu trang y tế là vật dụng thiết yếu giúp ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường hô hấp như cúm mùa, lao phổi hay các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các sản phẩm làm giả, kém chất lượng trên thị trường đang đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của người tiêu dùng.
Biết cách phân biệt khẩu trang y tế thật và giả giúp người dân chủ động lựa chọn đúng sản phẩm đạt chuẩn, đảm bảo hiệu quả lọc khuẩn và ngăn ngừa giọt bắn khi tiếp xúc nơi đông người hoặc môi trường y tế.
Phân biệt khẩu trang y tế thật và giả là gì?
Khẩu trang y tế đạt chuẩn là trang thiết bị y tế được sản xuất tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm mục đích bảo vệ đường hô hấp cho nhân viên y tế và cộng đồng. Cấu trúc thông thường của một chiếc khẩu trang phẫu thuật bao gồm từ ba đến bốn lớp, trong đó lớp lọc vi khuẩn ở giữa đóng vai trò quyết định khả năng ngăn chặn mầm bệnh có kích thước siêu nhỏ.
Ngược lại, khẩu trang y tế giả hoặc kém chất lượng chỉ được gia công sơ sài bằng các lớp vải không dệt giá rẻ, không tích hợp màng lọc chuyên dụng và hoàn toàn không trải qua bất kỳ quy trình kiểm định chất lượng nào. Việc sử dụng sản phẩm giả không chỉ làm mất đi hàng rào bảo vệ trước các tác nhân gây nhiễm trùng đường thở mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn từ nguyên liệu bẩn chưa qua xử lý.
Kiểm tra cấu tạo màng lọc kháng khuẩn bên trong
Điểm khác biệt cốt lõi giữa sản phẩm đạt chuẩn và hàng nhái nằm ở lớp màng lọc nằm giữa. Ở khẩu trang y tế thật, lớp giữa thường là màng vải không dệt kháng khuẩn sản xuất theo công nghệ thổi chảy meltblown. Lớp này có mật độ sợi dày đặc và tích điện tĩnh để giữ lại các hạt bụi mịn, vi khuẩn và virus lơ lửng trong không khí.
Để kiểm tra, người dùng có thể dùng kéo cắt dọc chiếc khẩu trang để tách riêng các lớp vật liệu. Khi xé thử lớp màng giữa, khẩu trang thật sẽ có độ dai nhất định, bề mặt sợi kết dính tự nhiên và không tạo ra nhiều xơ vụn. Ngược lại, khẩu trang giả thường thay thế màng meltblown bằng vải không dệt thông thường mỏng dính hoặc giấy vệ sinh tái chế, khi xé rất dễ rách rưới và bở mục, hoàn toàn không có khả năng ngăn chặn mầm bệnh lây qua giọt bắn.
Thử nghiệm độ thấm nước và độ dai của màng lọc
Khẩu trang y tế chất lượng cao được thiết kế nhằm mục đích cản trở các giọt bắn đường hô hấp chứa vi sinh vật phát tán khi ho hoặc hắt hơi. Vì vậy, bề mặt ngoài cùng luôn có tính năng kháng nước vượt trội. Người dùng có thể đổ một lượng nước nhỏ lên bề mặt ngoài của khẩu trang. Với sản phẩm thật, nước sẽ cuộn tròn thành từng giọt và trôi đi mà không ngấm qua mặt trong.
Bên cạnh đó, thử nghiệm ngâm lớp lọc ở giữa vào nước cũng cho kết quả rất rõ ràng. Màng lọc kháng khuẩn thật tuyệt đối không thấm nước và không bị rã nát khi ngâm, vò mạnh trong chậu nước. Trái lại, các loại khẩu trang nhái làm từ bột giấy hoặc màng tạp chất sẽ nhanh chóng hút ẩm, sũng nước và rách tả tơi khi có tác động cơ học nhẹ.
Quan sát độ hoàn thiện bề mặt và cảm giác tiếp xúc
Khẩu trang y tế đạt chuẩn y khoa được gia công trên dây chuyền công nghiệp hiện đại, đường dập nhiệt viền mép rất đều, sắc nét và chắc chắn, dây đeo có độ co giãn tốt, không bị bung tuột khi kéo căng nhẹ. Thanh nẹp mũi bằng kim loại bọc nhựa hoặc nhựa dẻo có khả năng giữ nếp tốt khi uốn cong quanh sống mũi, giúp tạo độ kín khít cần thiết cho khuôn mặt.
Khi cầm trên tay, khẩu trang thật có mùi vải mới dịu nhẹ hoặc hoàn toàn không mùi, bề mặt vải phẳng mịn và không gây ngứa ngáy khi tiếp xúc với da. Ngược lại, khẩu trang làm giả thường có đường may cẩu thả, quai đeo dễ đứt, thanh nẹp mũi lỏng lẻo không ôm sát sống mũi. Đặc biệt, nhiều sản phẩm trôi nổi còn nồng nặc mùi ẩm mốc, mùi hóa chất tẩy rửa công nghiệp, dễ gây khó thở hoặc dị ứng ngay lần đầu sử dụng.
Kiểm tra nhãn mác bao bì và thông tin pháp lý
Bao bì đóng gói là yếu tố quan trọng phản ánh chất lượng và tính minh bạch của nhà sản xuất. Khẩu trang y tế chính hãng luôn được đựng trong hộp giấy nguyên vẹn có dán tem niêm phong hoặc bọc màng co nilon bảo vệ vô trùng. Trên bao bì phải in đầy đủ, rõ ràng các thông tin pháp lý bắt buộc gồm tên thương hiệu, địa chỉ nhà máy, số công bố tiêu chuẩn trang thiết bị y tế của Bộ Y tế, số lô, ngày sản xuất và hạn sử dụng.
Người tiêu dùng nên cảnh giác cao độ với những loại khẩu trang bán theo túi bóng kính không nhãn mác tại vỉa hè hoặc các trang mạng không rõ danh tính. Khi mua hàng, cần kiểm tra kỹ thông tin đơn vị phân phối và mã vạch sản phẩm, tránh mua các mặt hàng ghi thông tin chung chung, sai lỗi chính tả hoặc thiếu số kiểm định y tế.
Lưu ý an toàn
Khẩu trang y tế đạt chuẩn chỉ có tác dụng bảo vệ khi được sử dụng đúng cách, che kín cả mũi lẫn miệng và không chạm tay vào mặt ngoài khi tháo bỏ. Tuyệt đối không tái sử dụng khẩu trang y tế dùng một lần bằng cách giặt xà phòng, cồn hoặc phơi nắng vì sẽ phá vỡ lớp vi sợi kháng khuẩn. Nếu có biểu hiện ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ hoặc khó thở sau khi đeo, cần ngưng dùng ngay và tham khảo ý kiến nhân viên y tế.
Tóm tắt
Việc nhận biết chính xác khẩu trang y tế đạt chuẩn giúp bảo vệ đường hô hấp hiệu quả trước mầm bệnh và khói bụi. Người tiêu dùng nên chủ động kiểm tra cấu tạo màng lọc, đặc tính chống thấm và chỉ mua hàng tại các cơ sở phân phối trang thiết bị y tế có đầy đủ giấy phép, tránh ham rẻ mà lựa chọn sản phẩm trôi nổi gây nguy hại sức khỏe.
Nguồn tham khảo
- BSI British Standards: Respiratory protective devices. Light duty construction compressed airline breathing apparatus incorporating a full face mask, half mask or quarter mask. Requirements, testing, marking
- American Chemical Society (ACS): Surgical Face Mask as an Air Sampling Device for Assessing Personal Exposure to Airborne Antimicrobial Resistance Gene-Bearing Bacteria
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Khẩu trang y tế thông thường có cấu tạo mấy lớp?
Khẩu trang y tế tiêu chuẩn thường gồm lớp ngoài chống thấm giọt bắn, lớp giữa là màng lọc kháng khuẩn meltblown lọc vi hạt và lớp trong cùng mềm mại, thấm hút mồ hôi để tạo cảm giác dễ chịu.
Lớp giữa của khẩu trang y tế giả thường làm bằng gì?
Khẩu trang y tế giả thường dùng giấy vệ sinh tái chế hoặc vải không dệt kém chất lượng thay cho màng meltblown, khiến sản phẩm nhanh tan trong nước và không có khả năng ngăn chặn vi sinh vật.
Có nên giặt khẩu trang y tế dùng một lần để dùng lại không?
Rửa hoặc giặt bằng xà phòng sẽ làm phá hủy cấu trúc vi sợi tĩnh điện của màng lọc meltblown và làm mất lớp phủ chống thấm, khiến khẩu trang không còn tác dụng bảo vệ y tế.
Tác hại khi sử dụng khẩu trang y tế kém chất lượng là gì?
Đeo khẩu trang giả không ngăn được giọt bắn chứa mầm bệnh hô hấp, đồng thời các sợi vải bẩn hoặc hóa chất công nghiệp tồn dư có thể gây kích ứng da mặt và viêm đường hô hấp.
Thông tin nào trên vỏ hộp chứng minh khẩu trang đạt chuẩn?
Bao bì hợp lệ cần in rõ tên nhà sản xuất, số công bố tiêu chuẩn trang thiết bị y tế, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng và chứng nhận chất lượng theo quy định hiện hành.
