COVID-19 có thể để lại triệu chứng kéo dài lâu hơn cúm và viêm phổi

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Sau khi hồi phục khỏi đợt cấp tính của các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như COVID-19, cúm hoặc viêm phổi, một số người bệnh vẫn tiếp tục gặp phải các vấn đề sức khỏe tồn tại trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Tuy nhiên, các đánh giá y tế ghi nhận rằng hội chứng sau COVID-19 thường có xu hướng kéo dài hơn, mức độ ảnh hưởng rộng hơn và tác động đến nhiều hệ cơ quan hơn so với các di chứng thường gặp sau đợt cúm mùa hoặc viêm phổi do vi khuẩn.

Trong khi di chứng của bệnh cúm và viêm phổi thông thường chủ yếu tập trung tại hệ hô hấp và giảm dần theo thời gian phục hồi của phổi, COVID-19 có khả năng gây tổn thương vi mạch, rối loạn hệ miễn dịch và ảnh hưởng đến cả hệ thần kinh, tim mạch lẫn tiêu hóa. Việc hiểu rõ những điểm khác biệt này có ý nghĩa quan trọng trong việc theo dõi, chăm sóc sức khỏe dài hạn và trao đổi hiệu quả với bác sĩ chuyên khoa.

Triệu chứng kéo dài sau COVID-19 là gì?

Hiện tượng triệu chứng kéo dài sau khi khỏi bệnh nhiễm trùng đường hô hấp là phản ứng phục hồi của cơ thể hoặc hậu quả từ sự tổn thương tế bào và viêm nhiễm trước đó. Ở bệnh cúm mùa hoặc viêm phổi thông thường, thời gian hồi phục hoàn toàn thường kéo dài từ vài tuần đến một tháng, với các biểu hiện như ho nhẹ hoặc mệt mỏi giảm dần. Ngược lại, ở người mắc COVID-19, các biểu hiện như mệt mỏi mãn tính, khó thở, giảm khả năng tập trung hay rối loạn giấc ngủ có thể kéo dài nhiều tháng hoặc thậm chí hàng năm. Sự khác biệt này xuất phát từ cơ chế tác động của virus SARS-CoV-2 lên thụ thể ACE2 xuất hiện ở nhiều mô cơ quan khắp cơ thể, gây ra tình trạng viêm hệ thống và rối loạn tự miễn kéo dài.

Sự khác biệt về phạm vi ảnh hưởng giữa COVID-19 với cúm và viêm phổi

Bệnh cúm và viêm phổi thông thường chủ yếu gây ra tổn thương cấp tính tại đường hô hấp trên và nhu mô phổi. Sau khi tác nhân gây bệnh bị loại bỏ, quá trình tái tạo tế bào biểu mô hô hấp diễn ra giúp triệu chứng ho, đờm hay hụt hơi cải thiện rõ rệt. Trái lại, virus gây COVID-19 không chỉ xâm nhập tế bào phổi mà còn tác động trực tiếp lên tế bào nội mạc mạch máu, cơ tim, mô thần kinh và đường tiêu hóa. Sự phát tán rộng này khiến tình trạng viêm kéo dài diễn ra ở nhiều hệ cơ quan đồng thời. Do đó, người bệnh sau khi mắc COVID-19 thường gặp phải tập hợp triệu chứng phức tạp như hụt hơi, tim đập nhanh, đau đầu và sương mù não, trong khi sau khi mắc cúm hay viêm phổi thì biểu hiện chủ yếu chỉ quanh quẩn ở tình trạng mệt mỏi nhẹ và ho khan dai dẳng.

Các triệu chứng kéo dài phổ biến sau nhiễm COVID-19

Người từng mắc COVID-19 có thể gặp phải hội chứng sau nhiễm trùng với nhiều biểu hiện đa dạng. Phổ biến nhất là cảm giác mệt mỏi kiệt sức không cải thiện dù đã nghỉ ngơi đầy đủ, kèm theo cảm giác khó thở hoặc hụt hơi khi vận động nhẹ. Bên cạnh đó, các dấu hiệu liên quan đến hệ thần kinh như giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ tạm thời, rối loạn giấc ngủ và thay đổi tâm trạng cũng thường được ghi nhận. Một số trường hợp gặp phản ứng rối loạn thần kinh thực vật dẫn đến nhịp tim nhanh khi thay đổi tư thế, đau khớp hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài. Các triệu chứng này có thể biến đổi theo đợt, lúc tăng lúc giảm, gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và khả năng lao động hằng ngày của người bệnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến thời gian phục hồi sau nhiễm trùng hô hấp

Thời gian và mức độ hồi phục sau khi mắc COVID-19, cúm hoặc viêm phổi phụ thuộc vào nhiều yếu tố cá thể khác nhau. Những người có bệnh nền mãn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính hoặc suy giảm miễn dịch thường mất nhiều thời gian hơn để phục hồi tổn thương. Độ tuổi cao, mức độ nghiêm trọng của đợt bệnh cấp tính như từng phải nhập viện hay can thiệp thở oxy cũng tương quan với nguy cơ gặp triệu chứng kéo dài. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy ngay cả những người trẻ tuổi hoặc mắc COVID-19 thể nhẹ vẫn có thể gặp phải các triệu chứng dai dẳng. Việc duy trì lối sống lành mạnh, dinh dưỡng cân đối và tập luyện phục hồi nhẹ nhàng đóng vai trò hỗ trợ quá trình hồi phục của cơ thể.

Cách theo dõi và chăm sóc sức khỏe dài hạn an toàn

Để hỗ trợ cơ thể phục hồi sau các đợt nhiễm trùng đường hô hấp, người bệnh nên thiết lập kế hoạch theo dõi sức khỏe chủ động và điều chỉnh nhịp sống phù hợp. Việc lắng nghe cơ thể, tránh vận động quá sức và chia nhỏ hoạt động trong ngày giúp ngăn ngừa tình trạng kiệt sức sau nỗ lực. Luyện tập các bài tập thở nhẹ nhàng theo hướng dẫn chuyên môn giúp cải thiện dung tích phổi và giảm cảm giác hụt hơi. Bên cạnh đó, việc giữ chế độ ăn giàu dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và uống đủ nước giúp tăng cường miễn dịch tự nhiên. Người bệnh không nên tự ý sử dụng các loại thuốc bổ, thuốc kháng viêm hay thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên khoa hô hấp để có lộ trình phục hồi thích hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y học phổ quát và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Mỗi cá nhân có cơ địa và mức độ hồi phục khác nhau sau nhiễm trùng. Người đọc tuyệt đối không tự ý mua thuốc, thay đổi liều lượng thuốc đang điều trị hoặc áp dụng các phương pháp chữa bệnh truyền miệng khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ. Khi phát hiện các triệu chứng bất thường kéo dài, việc đến cơ sở y tế để được thăm khám lâm sàng và làm các xét nghiệm cần thiết là điều quan trọng nhất.

Tóm tắt

Tình trạng triệu chứng kéo dài sau COVID-19 có sự khác biệt rõ rệt về thời gian và phạm vi tác động so với cúm hoặc viêm phổi thông thường. Việc nhận thức đúng về quá trình phục hồi giúp người bệnh kiên nhẫn chăm sóc bản thân và chủ động thăm khám y tế. Khi các biểu hiện dai dẳng gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, hãy liên hệ với bác sĩ chuyên khoa để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ chuyên môn kịp thời.