Có nên trữ đông tinh trùng khi mắc bệnh quai bị không?

Trữ đông tinh trùng khi mắc bệnh quai bị là gì?

Trữ đông tinh trùng khi mắc bệnh quai bị là kỹ thuật bảo tồn sinh sản bằng cách thu thập mẫu tinh dịch của nam giới trong giai đoạn sớm của bệnh, sau đó tiến hành xử lý, lọc rửa và lưu trữ ở nhiệt độ âm sâu trong môi trường nitơ lỏng. Bệnh quai bị do vi rút Paramyxovirus gây ra, có khả năng xâm nhập và gây tổn thương các tuyến trong cơ thể, trong đó biến chứng viêm tinh hoàn chiếm tỷ lệ đáng kể ở nam giới sau tuổi dậy thì. Biến chứng này có thể gây phù nề, thiếu máu cục bộ mô sinh tinh và dẫn đến teo tinh hoàn vĩnh viễn. Phương pháp trữ đông tinh trùng hoạt động như một biện pháp dự phòng y tế khẩn cấp, ngăn chặn nguy cơ mất hoàn toàn nguồn tinh trùng nếu người bệnh không may rơi vào tình trạng vô tinh sau đợt viêm nhiễm cấp tính.

Biến chứng viêm teo tinh hoàn do vi rút quai bị gây ra

Vi rút quai bị có ái tính đặc biệt với các tuyến ngoại tiết, trong đó tinh hoàn là cơ quan rất dễ bị tổn thương ở nam giới sau tuổi dậy thì. Tình trạng viêm tinh hoàn do quai bị thường khởi phát sau khi sưng tuyến mang tai từ bốn đến bảy ngày, biểu hiện bằng hiện tượng sưng to, đau tức dữ dội tại bìu, kèm sốt cao và ớn lạnh.

Quá trình viêm cấp tính gây phù nề chèn ép các ống sinh tinh trong khoang màng trắng tinh hoàn. Khi các tế bào mầm và tế bào Sertoli bị phá hủy, mô xơ sẹo sẽ dần thay thế các mô chức năng, dẫn đến biến chứng teo tinh hoàn một bên hoặc cả hai bên. Tình trạng này làm suy giảm nghiêm trọng khả năng sản xuất tinh trùng, thậm chí dẫn đến vô tinh tuyệt đối khiến nam giới mất hoàn toàn khả năng có con tự nhiên. Do đó, việc bảo tồn tinh trùng là mối bận tâm cấp thiết của nhiều người bệnh.

Thời điểm thích hợp để thực hiện trữ đông tinh trùng

Giải pháp trữ đông tinh trùng được chỉ định ưu tiên cho nam giới đã bước vào độ tuổi sinh sản, thanh thiếu niên đã dậy thì hoàn toàn khi có dấu hiệu viêm tinh hoàn do quai bị hoặc nghi ngờ nguy cơ tiến triển viêm. Biện pháp này đóng vai trò như một bảo hiểm sinh sản giúp người bệnh an tâm điều trị bệnh lý toàn thân.

Thời điểm vàng để lấy mẫu lưu trữ là càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là giai đoạn đầu của bệnh khi tinh hoàn chưa sưng nề quá mức hoặc khi chất lượng tinh dịch chưa bị suy giảm hoàn toàn do phản ứng viêm và sốt cao. Nếu người bệnh chần chừ đến khi tinh hoàn đã teo nhỏ, cấu trúc sinh tinh thoái hóa xơ chai thì mẫu tinh dịch có thể không còn tinh trùng hoặc tinh trùng bị bất động, phân mảnh DNA nặng nề, khiến việc gom mẫu đông lạnh trở nên vô cùng khó khăn.

Quy trình kiểm tra và lưu trữ tinh trùng tại cơ sở y tế

Để tiến hành lưu trữ mẫu, người bệnh cần đến các trung tâm hỗ trợ sinh sản hoặc bệnh viện có chuyên khoa nam học để được thăm khám cẩn thận. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành kiểm tra vùng bìu, chỉ định siêu âm Doppler tinh hoàn nhằm đánh giá mức độ tưới máu và phản ứng viêm mô kẽ.

Tiếp theo, người bệnh sẽ thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ theo tiêu chuẩn y khoa để định lượng mật độ tinh trùng, tỷ lệ sống, khả năng di động tiến tới và hình thái tinh trùng. Đồng thời, các xét nghiệm sàng lọc bệnh truyền nhiễm như viêm gan B, viêm gan C, HIV và giang mai cũng bắt buộc hoàn thành. Nếu mẫu tinh dịch đạt yêu cầu tối thiểu, kỹ thuật viên phòng lab sẽ tiến hành lọc rửa, thêm chất bảo vệ đông lạnh và ứng dụng phương pháp hạ nhiệt độ hoặc thủy tinh hóa để bảo quản mẫu trong bình nitơ lỏng âm một trăm chín mươi sáu độ C.

Những trường hợp cần cân nhắc hoặc không thể lưu trữ

Mặc dù trữ tinh trùng là phương án dự phòng hữu hiệu, không phải mọi trường hợp mắc quai bị đều bắt buộc phải can thiệp thủ thuật này. Đối với trẻ em nam trước tuổi dậy thì, tinh hoàn chưa bước vào giai đoạn sinh tinh nên không thể lấy mẫu xuất tinh để trữ đông thông thường; tuy nhiên nhóm tuổi này cũng có tỷ lệ biến chứng teo tinh hoàn rất thấp.

Đối với nam giới trưởng thành chỉ bị viêm tuyến mang tai đơn thuần mà không xuất hiện triệu chứng sưng đau tinh hoàn, nguy cơ vô sinh là rất nhỏ nên có thể ưu tiên theo dõi sát sao dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Trường hợp người bệnh sốt quá cao kèm tinh hoàn sưng viêm cấp tính dữ dội, chất lượng mẫu tinh dịch có thể bị suy giảm tạm thời. Khi đó, bác sĩ chuyên khoa sẽ cân nhắc giữa việc lấy mẫu cấp cứu ngay hay kiểm soát tình trạng viêm ổn định rồi mới tiến hành đánh giá lại chức năng sinh sản.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về trữ đông tinh trùng khi mắc bệnh quai bị mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc ức chế viêm, giảm đau liều cao hoặc các bài thuốc dân gian đắp lên tinh hoàn vì có thể làm tăng nguy cơ hoại tử mô. Mọi quyết định lấy mẫu và bảo tồn sinh sản cần được thực hiện tại các bệnh viện có chuyên khoa nam học hoặc trung tâm hỗ trợ sinh sản uy tín.

Tóm tắt

Trữ đông tinh trùng khi mắc bệnh quai bị là giải pháp y khoa dự phòng giúp bảo tồn khả năng làm cha cho nam giới trước nguy cơ viêm teo tinh hoàn. Việc quyết định can thiệp cần dựa trên kết quả thăm khám và xét nghiệm tinh dịch đồ từ bác sĩ chuyên khoa nam học hoặc hiếm muộn. Nam giới khi phát hiện dấu hiệu sưng đau tinh hoàn cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được tư vấn phác đồ bảo tồn kịp thời.