Có nên đánh thức người bị mộng du không và cách xử trí

Có nên đánh thức người bị mộng du không là gì?

Mộng du là một dạng rối loạn giấc ngủ thuộc nhóm hành vi bất thường trong giấc ngủ, thường xảy ra trong giai đoạn giấc ngủ sóng chậm của chu kỳ giấc ngủ không cử động mắt nhanh. Trong trạng thái này, một phần não bộ của người bệnh vẫn đang chìm trong giấc ngủ sâu, trong khi các vùng não điều khiển vận động lại bị kích hoạt, khiến họ có thể ngồi dậy, đi lại hoặc thực hiện các hành động phức tạp mà không có ý thức đầy đủ. Hiện tượng này phổ biến hơn ở trẻ em do hệ thần kinh trung ương chưa hoàn thiện, nhưng cũng có thể gặp ở người lớn khi bị thiếu ngủ kinh niên, căng thẳng tâm lý hoặc do tác động của một số loại thuốc. Người mắc chứng mộng du thường mở mắt nhưng ánh nhìn vô hồn và hầu như không có ký ức gì về sự việc sau khi tỉnh giấc.

Hậu quả khi đột ngột đánh thức người đang mộng du

Nhiều người lo lắng rằng việc đánh thức người đang mộng du có thể gây đau tim, đột quỵ hoặc tổn thương não vĩnh viễn. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa khẳng định đây chỉ là hiểu lầm. Việc đánh thức một người đang mộng du không trực tiếp gây tử vong hay tổn hại thực thể bên trong cơ thể.

Vấn đề thực sự nằm ở trạng thái tâm lý và phản xạ hành vi khi bị đánh thức bất ngờ. Lúc này, người bệnh đang trong giai đoạn giấc ngủ sâu nên việc bị gọi dậy đột ngột sẽ dẫn đến trạng thái lú lẫn nghiêm trọng. Họ không nhận biết được bản thân đang ở đâu, ai đang ở trước mặt và có thể rơi vào tình trạng hoảng sợ tột độ. Trong cơn hoảng loạn, người mộng du dễ có hành vi phòng vệ không chủ ý như gạt tay, xô ngã hoặc đánh người xung quanh, dẫn đến chấn thương ngoài ý muốn cho cả hai bên.

Cách xử trí an toàn khi gặp người đang mộng du

Cách tiếp cận đúng đắn và an toàn nhất là bảo vệ người bệnh khỏi các nguy cơ va chạm mà không làm gián đoạn giấc ngủ của họ một cách thô bạo. Khi phát hiện người thân đang mộng du, bạn cần giữ bình tĩnh, quan sát cẩn thận và không la hét hay bật đèn quá sáng đột ngột.

Hãy tiến lại gần một cách nhẹ nhàng, nói chuyện bằng giọng trầm ấm, đều đặn để trấn an họ. Thay vì lay mạnh hay kéo giật, bạn có thể khẽ chạm vào cánh tay hoặc lưng để điều hướng họ quay trở lại phòng ngủ. Đa số người mộng du sẽ ngoan ngoãn làm theo sự hướng dẫn nhẹ nhàng này. Sau khi họ đã lên giường, hãy đắp chăn và để họ tiếp tục giấc ngủ tự nhiên. Trong trường hợp họ chuẩn bị bước vào khu vực nguy hiểm như cầu thang hay ban công, hãy bình tĩnh chặn đường hoặc kéo họ lại một cách dứt khoát nhưng nhẹ nhàng.

Biện pháp phòng ngừa chấn thương cho người có thói quen mộng du

Đối với những gia đình có thành viên thường xuyên bị mộng du, việc phòng ngừa rủi ro chấn thương trong sinh hoạt là ưu tiên hàng đầu. Người bệnh hoàn toàn không có nhận thức đầy đủ về chướng ngại vật xung quanh, do đó không gian sống cần được thiết lập ở mức độ an toàn cao nhất.

Bạn nên khóa chặt các cửa sổ, cửa ra vào và cửa ban công trước khi đi ngủ, có thể lắp đặt chuông cảnh báo mở cửa để người thân kịp thời thức giấc. Dọn dẹp sạch sẽ sàn nhà, cất gọn dây điện, đồ chơi, phích nước nóng hoặc các vật sắc nhọn như dao kéo. Với phòng ngủ của trẻ em, tuyệt đối không cho trẻ nằm giường tầng nếu trẻ có tiền sử mộng du. Ngoài ra, việc duy trì một lối sống lành mạnh, hạn chế căng thẳng thần kinh, ngủ đủ giấc và hạn chế sử dụng đồ uống có cồn hay chất kích thích cũng góp phần làm giảm đáng kể tần suất xuất hiện các cơn mộng du.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc giấc ngủ thông thường và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các thuốc an thần hay thuốc ngủ để điều trị chứng mộng du mà không có chỉ định từ bác sĩ. Nếu các cơn mộng du đi kèm hành vi bạo lực, tự gây thương tích hoặc nghi ngờ có cơn co giật ban đêm, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa thần kinh để được đo đa ký giấc ngủ và đánh giá chuyên sâu.

Tóm tắt

Mộng du là một hiện tượng rối loạn giấc ngủ thường lành tính nhưng đòi hỏi sự xử trí khéo léo từ người thân. Thay vì cố gắng đánh thức thô bạo, việc nhẹ nhàng hướng dẫn người bệnh quay lại giường và thiết lập một môi trường sống an toàn là giải pháp hiệu quả nhất. Khi tình trạng này xảy ra liên tục hoặc đe dọa sự an toàn, người bệnh nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh để được thăm khám và tư vấn kịp thời.