Cận thị có chữa được không và những phương pháp phục hồi thị lực

Cận thị có chữa được không là gì?

Cận thị xảy ra chủ yếu do trục nhãn cầu phát triển dài hơn bình thường theo chiều trước sau, hoặc do lực khúc xạ của giác mạc và thể thủy tinh quá mạnh so với chiều dài nhãn cầu. Điều này làm cho các tia sáng đi vào mắt hội tụ tại một điểm nằm trước màng lưới võng mạc thay vì hội tụ chính xác trên bề mặt tiếp nhận tín hiệu ánh sáng. Hậu quả là người bị cận thị gặp nhiều khó khăn khi quan sát bảng viết, biển báo giao thông hoặc màn hình máy chiếu ở khoảng cách xa.

Tật cận thị có thể xuất hiện từ lứa tuổi học đường và thường có xu hướng tăng độ nhanh trong giai đoạn cơ thể đang phát triển mạnh mẽ. Ngoài yếu tố di truyền từ cha mẹ có tiền sử cận thị, thói quen học tập và làm việc thiếu ánh sáng, nhìn màn hình thiết bị điện tử liên tục trong cự ly quá gần là những tác nhân thúc đẩy tật khúc xạ tiến triển nặng hơn theo thời gian.

Bản chất y khoa của việc điều trị cận thị

Rất nhiều người lầm tưởng rằng có thể đảo ngược hoàn toàn tật cận thị nhờ vào việc uống thuốc bổ mắt, nhỏ các loại thuốc đặc trị hoặc kiên trì tập luyện các bài mát xa nhãn cầu. Thực tế lâm sàng cho thấy không có bất kỳ loại thực phẩm chức năng hay bài tập cơ mắt nào có khả năng làm ngắn lại trục nhãn cầu đã bị kéo dài. Các bài tập vận động mắt chỉ mang lại tác dụng thư giãn cơ điều tiết, giải tỏa căng thẳng thị giác tạm thời và giảm hiện tượng co quắp điều tiết chứ không thể loại trừ độ cận thực thể.

Do đó, khái niệm điều trị cận thị trong y khoa mắt hiện đại không đồng nghĩa với việc đưa cấu trúc nhãn cầu trở lại trạng thái nguyên bản trước khi bị tật. Mục tiêu chính của việc can thiệp y tế là điều chỉnh đường đi của ánh sáng sao cho tiêu điểm hội tụ chuẩn xác lên võng mạc, giúp người mắc tật khúc xạ đạt được thị lực tối đa để phục vụ học tập, làm việc và sinh hoạt hàng ngày.

Các giải pháp hỗ trợ quang học không can thiệp phẫu thuật

Đeo kính gọng khúc xạ là giải pháp phổ biến, đơn giản và an toàn nhất để khắc phục tình trạng nhìn mờ do cận thị. Kính gọng sử dụng thấu kính phân kỳ giúp dịch chuyển điểm hội tụ của hình ảnh lùi về đúng lớp tế bào cảm thụ trên võng mạc. Người mắc tật khúc xạ cần được đo khám mắt định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để cắt kính đúng độ, tránh việc đeo kính sai độ làm tăng cảm giác nhức mỏi và mờ mắt.

Bên cạnh kính gọng thông thường, kính áp tròng mềm ban ngày cũng là lựa chọn mang lại tính thẩm mỹ cao và tầm nhìn ngoại vi rộng rãi hơn. Đối với trẻ em và thanh thiếu niên có độ cận tiến triển nhanh, bác sĩ nhãn khoa có thể chỉ định phương pháp chỉnh hình giác mạc ban đêm Ortho-K. Đây là loại kính tiếp xúc cứng được đeo trong lúc ngủ để định hình tạm thời bề mặt giác mạc, giúp người bệnh có thị lực rõ vào ban ngày mà không cần đeo kính, đồng thời hỗ trợ làm chậm tốc độ tăng độ cận.

Phẫu thuật khúc xạ và khả năng giải phóng khỏi kính

Phẫu thuật khúc xạ được xem là phương pháp tối ưu giúp người bị tật khúc xạ có thể nhìn rõ mà không còn phụ thuộc vào kính gọng hay kính áp tròng. Các kỹ thuật phẫu thuật hiện đại như Femto-LASIK, ReLEx SMILE hoặc PRK sử dụng tia laser năng lượng cao để tái định hình độ cong của giác mạc, từ đó thay đổi lực khúc xạ của bề mặt nhãn cầu. Đối với những trường hợp cận thị độ quá cao hoặc giác mạc quá mỏng không đủ điều kiện can thiệp bằng laser, phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn Phakic ICL là giải pháp thay thế hiệu quả.

Tuy nhiên, phẫu thuật khúc xạ không làm thay đổi chiều dài trục nhãn cầu hay loại bỏ nguy cơ thoái hóa võng mạc ở người cận thị nặng. Để đủ điều kiện phẫu thuật, người bệnh cần từ đủ 18 tuổi trở lên, độ cận ổn định trong ít nhất 6 đến 12 tháng liên tục và không mắc các bệnh lý bán phần trước hay bán phần sau nhãn cầu chống chỉ định.

Các biện pháp chăm sóc giúp kiểm soát tiến triển độ cận

Việc duy trì thói quen sinh hoạt khoa học đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát tốc độ tăng độ cận, đặc biệt là ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Người bệnh nên áp dụng quy tắc 20-20-20 khi làm việc với sách vở hoặc máy tính: sau mỗi 20 phút nhìn gần, hãy hướng tầm nhìn ra xa khoảng 20 feet tương đương 6 mét trong vòng 20 giây để hệ thống cơ thể mi được nghỉ ngơi thư giãn.

Không gian học tập và làm việc cần được bố trí đầy đủ ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng đèn đạt tiêu chuẩn chiếu sáng học đường. Việc tích cực tham gia các hoạt động thể chất ngoài trời ít nhất hai giờ mỗi ngày đã được chứng minh có tác dụng bảo vệ thị lực và làm chậm tiến trình dài ra của trục nhãn cầu. Ngoài ra, việc bổ sung chế độ dinh dưỡng giàu vitamin A, lutein, zeaxanthin và axit béo omega-3 từ rau củ quả, cá biển cũng góp phần nuôi dưỡng màng mạch và duy trì chức năng thị giác khỏe mạnh.

Lưu ý an toàn

Người mắc tật khúc xạ tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt trôi nổi được quảng cáo có công dụng làm tan độ cận hoặc chữa khỏi cận thị vĩnh viễn trên mạng xã hội. Việc sử dụng kính sai độ khúc xạ hoặc lạm dụng kính áp tròng sai quy cách vệ sinh có thể gây xước giác mạc, viêm loét giác mạc và suy giảm thị lực nghiêm trọng. Mọi quyết định thay đổi kính, sử dụng kính chỉnh hình ban đêm hay phẫu thuật khúc xạ đều cần có sự thăm khám, đo khúc xạ chuyên sâu và chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Tóm tắt

Tóm lại, cận thị không thể tự khỏi hay biến mất hoàn toàn nhưng có thể được điều chỉnh và khắc phục hiệu quả thông qua kính quang học hoặc phẫu thuật khúc xạ. Thăm khám định kỳ tại cơ sở nhãn khoa chuyên khoa và duy trì thói quen chăm sóc mắt điều độ chính là chìa khóa bảo vệ đôi mắt sáng khỏe dài lâu.