Cách xử trí tiêu chảy cấp khi đi du lịch an toàn và

Tiêu chảy cấp khi đi du lịch là gì?

Tiêu chảy du lịch là tình trạng đi ngoài phân lỏng từ ba lần trở lên trong vòng hai mươi bốn giờ, có thể kèm theo cảm giác buồn nôn, đau quặn bụng, đầy hơi hoặc sốt nhẹ trong lúc di chuyển hoặc ngay sau khi đến nơi mới. Phần lớn các trường hợp có căn nguyên do tiêu thụ thực phẩm hoặc nguồn nước chứa vi khuẩn đường ruột thông thường như Escherichia coli sinh độc tố ruột, vi khuẩn Campylobacter, Shigella hoặc một số loại virus và ký sinh trùng đơn bào.

Tình trạng này đa phần diễn tiến cấp tính trong vòng ba đến năm ngày và có thể tự cải thiện nếu cơ thể được duy trì lượng dịch thỏa đáng. Tuy nhiên, việc mất nước và mất chất điện giải nhanh chóng qua phân lỏng có thể gây mệt mỏi, tụt huyết áp và kiệt sức, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền mạn tính. Nắm rõ nguyên tắc bù dịch và chế độ chăm sóc đường ruột giúp người bệnh vượt qua đợt tiêu chảy cấp an toàn.

Bù nước và chất điện giải kịp thời để chống kiệt sức

Nguyên tắc cốt lõi và quan trọng nhất khi xử trí tiêu chảy cấp là bù lại lượng chất lỏng và muối khoáng đã mất qua đường tiêu hóa. Mất nước nghiêm trọng là mối đe dọa sức khỏe lớn nhất trong các đợt tiêu chảy, gây ra hiện tượng chóng mặt, khô miệng, mệt lả và hạ huyết áp.

Biện pháp tối ưu là sử dụng các dung dịch bù nước đường uống theo công thức chuẩn đã được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo, chẳng hạn như gói oresol. Khi pha chế, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn về lượng nước sôi để nguội hoặc nước đóng chai tinh khiết; không được pha quá đặc hay quá loãng vì có thể làm rối loạn cân bằng thẩm thấu của cơ thể. Nếu chưa kịp mua dung dịch bù nước chuyên dụng, bạn có thể tạm thời uống từng ngụm nhỏ nước cháo loãng nấu với một chút muối, nước dừa tươi hoặc nước súp trong. Nên uống chậm rãi sau mỗi lần đi ngoài nhiều phân lỏng, tránh uống ồ ạt một lúc vì có thể gây kích thích dạ dày dẫn đến nôn ói.

Điều chỉnh chế độ ăn uống nhẹ nhàng giúp đường ruột phục hồi

Trong giai đoạn cấp tính, niêm mạc ruột đang bị tổn thương và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, do đó việc điều chỉnh chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt giúp hệ tiêu hóa mau lành. Người bệnh không nên nhịn ăn hoàn toàn mà nên chia nhỏ các bữa ăn trong ngày với những món ăn mềm, thanh đạm và dễ tiêu hóa.

Các loại thực phẩm như cháo hoa, súp gà nấu nhạt, bánh mì nướng, cơm trắng, khoai tây luộc và chuối chín là lựa chọn rất thích hợp. Chuối và khoai tây cung cấp kali tự nhiên, giúp bù đắp lượng điện giải hao hụt. Đồng thời, cần kiêng tuyệt đối các loại thực phẩm dầu mỡ, đồ chiên xào, thức ăn cay nóng, đồ ngọt nhiều đường nhân tạo và các chế phẩm từ sữa tươi chưa qua xử lý vì chúng dễ gây kích thích nhu động ruột làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn. Ngoài ra, tránh xa rượu, bia, cà phê và nước giải khát có ga nhằm hạn chế tác động lợi tiểu gây tăng thêm tình trạng mất nước.

Thận trọng khi cân nhắc sử dụng các loại thuốc hỗ trợ

Nhiều du khách có thói quen dùng ngay thuốc ức chế nhu động ruột như loperamid để nhanh chóng ngừng cảm giác buồn đi ngoài nhằm tiếp tục lịch trình di chuyển. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo chỉ nên cân nhắc dùng nhóm thuốc này trong các trường hợp tiêu chảy phân lỏng nhẹ không kèm theo sốt cao và không có máu trong phân.

Nếu nguyên nhân gây bệnh là nhiễm khuẩn xâm lấn hoặc độc tố vi khuẩn, việc dùng thuốc làm chậm nhu động ruột có thể giữ các tác nhân gây bệnh lại lâu hơn trong lòng ruột, khiến tình trạng nhiễm độc và viêm ruột diễn tiến nặng nề hơn. Đối với kháng sinh, người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua và sử dụng khi không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa, bởi phần lớn các ca tiêu chảy du lịch không nhất thiết phải điều trị bằng kháng sinh và việc lạm dụng có thể làm rối loạn thêm hệ vi sinh vật đường ruột cũng như gia tăng tình trạng kháng thuốc. Có thể tham khảo ý kiến dược sĩ để sử dụng một số men vi sinh nhằm hỗ trợ phục hồi cân bằng vi sinh đường ruột.

Nhận biết thời điểm cần đến cơ sở y tế địa phương

Mặc dù tiêu chảy du lịch phần lớn là lành tính và có thể tự thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc đúng cách, người bệnh vẫn cần cảnh giác với các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm để tìm kiếm sự chăm sóc y tế kịp thời.

Nếu xuất hiện các biểu hiện như sốt cao liên tục trên ba mươi tám độ năm C, phân có lẫn chất nhầy hoặc máu tươi, nôn mửa liên tục không thể giữ lại dịch bù đường uống, đau bụng quặn thắt dữ dội không thuyên giảm, người bệnh cần đến ngay phòng khám hoặc bệnh viện gần nhất. Đặc biệt, các dấu hiệu mất nước trầm trọng như mắt trũng sâu, da nhăn nheo, tiểu rất ít hoặc nước tiểu sẫm màu, hoa mắt, chóng mặt khi đứng lên và tinh thần lơ mơ li bì là tình trạng cấp cứu cần được truyền dịch tĩnh mạch và can thiệp y tế chuyên sâu dưới sự giám sát của bác sĩ.

Duy trì vệ sinh và thói quen ăn uống an toàn trong chuyến đi

Để bảo vệ cơ thể khỏi tái phát tiêu chảy hoặc ngăn ngừa lây lan cho những người đồng hành, việc duy trì nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh cá nhân và ăn uống là vô cùng quan trọng. Nguyên tắc vàng cho mọi chuyến du lịch luôn là ăn chín, uống sôi và sử dụng nguồn thực phẩm rõ nguồn gốc.

Chỉ nên sử dụng nước đóng chai có niêm phong nắp cẩn thận để uống và đánh răng, tránh dùng đá viên làm từ nguồn nước không đảm bảo. Không ăn rau sống, gỏi hải sản tươi sống, thịt tái hay các món ăn đường phố bày bán ở nơi bụi bặm không được che đậy kỹ. Trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, hãy rửa tay sạch bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất hai mươi giây, hoặc mang theo dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn để sử dụng tiện lợi khi đang di chuyển ngoài trời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất hướng dẫn thường thức chăm sóc sức khỏe ban đầu, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người có các bệnh mạn tính như suy thận, suy tim, đái tháo đường, cùng với phụ nữ mang thai, người cao tuổi và trẻ nhỏ cần được bác sĩ thăm khám trực tiếp khi bị tiêu chảy cấp. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy khi có dấu hiệu sốt cao hoặc đi ngoài ra máu, và không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh khi chưa có đơn của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Tiêu chảy cấp khi đi du lịch tuy gây nhiều phiền toái nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát an toàn nếu bạn chủ động bù nước đúng cách, nghỉ ngơi hợp lý và ăn uống thanh đạm. Việc giữ bình tĩnh, lắng nghe cơ thể và kịp thời tìm đến sự trợ giúp y tế khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ sức khỏe trọn vẹn suốt chuyến hành trình.