Những ai không nên đeo kính áp tròng để bảo vệ sức khỏe đôi mắt
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Kính áp tròng là một giải pháp chỉnh quang tiện lợi giúp cải thiện tầm nhìn mà không cần mang kính gọng vướng víu, đồng thời đáp ứng tốt nhu cầu thẩm mỹ cho người bị tật khúc xạ. Tuy nhiên, thiết bị y tế này áp sát trực tiếp lên bề mặt nhãn cầu nên đòi hỏi những tiêu chuẩn khắt khe về sức khỏe mắt và điều kiện môi trường.
Không phải ai cũng có thể sử dụng kính áp tròng an toàn. Đối với một số nhóm đối tượng có bệnh lý tại mắt, đặc thù công việc hoặc cơ địa nhạy cảm, việc đeo kính tiếp xúc có thể gây kích ứng nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ tổn thương giác mạc khó phục hồi. Xác định rõ những trường hợp không nên đeo kính áp tròng là bước quan trọng giúp bạn lựa chọn giải pháp điều chỉnh thị lực thích hợp nhất.
Những ai không nên đeo kính áp tròng là gì?
Kính áp tròng là loại thấu kính mỏng uốn cong được đặt trực tiếp lên màng phim nước mắt bao phủ bề mặt giác mạc nhằm điều chỉnh các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc phục vụ mục đích thẩm mỹ. Để duy trì sức khỏe nhãn cầu, giác mạc cần được thẩm thấu oxy liên tục từ không khí và dịch nước mắt. Mặc dù công nghệ sản xuất hiện đại đã tạo ra các vật liệu có tính thấm khí cao như silicone hydrogel, sự hiện diện của một thấu kính trên bề mặt mắt vẫn ít nhiều cản trở quá trình trao đổi chất tự nhiên của biểu mô giác mạc. Nếu mắt không có đủ độ ẩm cần thiết, cấu trúc bề mặt nhãn cầu bị biến dạng hoặc hệ miễn dịch tại chỗ suy yếu, việc đeo kính áp tròng sẽ trở thành yếu tố nguy cơ dẫn đến biến chứng viêm nhiễm, trợt loét và suy giảm thị lực.
Người mắc bệnh lý viêm nhiễm mắt hoặc dị ứng kết mạc mạn tính
Những người đang mắc hoặc có tiền sử viêm nhiễm tại mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi, viêm giác mạc do vi khuẩn, virus herpes hoặc vi nấm tuyệt đối không nên sử dụng kính áp tròng trong đợt bệnh cấp tính. Bề mặt kính áp tròng tiếp xúc trực tiếp với biểu mô giác mạc, có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật gây bệnh phát triển nhanh hơn, làm vết loét lan rộng và cản trở quá trình phục hồi mô. Bên cạnh đó, những bệnh nhân mắc viêm kết mạc dị ứng mạn tính thường xuyên bị ngứa mắt, đỏ mắt và tăng tiết chất nhầy. Việc cọ xát mắt liên tục khi có kính tiếp xúc trong mắt dễ gây trầy xước giác mạc, lắng đọng protein lên bề mặt kính và kích hoạt phản ứng viêm nhú gai khổng lồ ở kết mạc sụn mi, khiến tình trạng kích ứng mắt ngày càng trầm trọng hơn.
Người có hội chứng khô mắt nặng và bất thường cấu trúc giác mạc
Nước mắt đóng vai trò bôi trơn, cung cấp oxy và duy trì dinh dưỡng cho giác mạc. Ở những người mắc hội chứng khô mắt mức độ vừa đến nặng, lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc màng phim nước mắt bay hơi quá nhanh. Khi đặt kính áp tròng vào mắt, kính sẽ hút bớt lượng ẩm ít ỏi còn lại, khiến mắt nhanh chóng bị khô rát, cộm xộm, đau nhức và suy giảm thị lực tạm thời. Ngoài ra, những người có bất thường giải phẫu bề mặt nhãn cầu như giác mạc hình chóp, sẹo giác mạc gồ ghề, loạn dưỡng giác mạc hoặc mi mắt nhắm không kín cũng không phù hợp với kính áp tròng thông thường. Sự ma sát liên tục giữa kính và bề mặt giác mạc bất thường có thể gây trợt biểu mô tái phát, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào sâu trong nhu mô mắt.
Người thường xuyên làm việc trong môi trường ô nhiễm hoặc tiếp xúc hóa chất
Môi trường xung quanh ảnh hưởng trực tiếp đến sự dung nạp kính áp tròng của mắt. Những người làm việc trong điều kiện nhiều khói bụi, mạt gỗ, hóa chất bay hơi, phòng thí nghiệm hoặc môi trường nhiệt độ cao không nên đeo kính áp tròng trong giờ làm việc. Các hạt bụi siêu nhỏ và phân tử hơi độc có thể len lỏi vào khoảng trống giữa kính và bề mặt nhãn cầu, bám chặt vào chất liệu kính và liên tục cọ xát gây tổn thương giác mạc. Tương tự, những người thường xuyên tiếp xúc với nước như vận động viên bơi lội, nhân viên cứu hộ hồ bơi hay người làm việc tại khu vực ẩm ướt cũng có nguy cơ nhiễm amip Acanthamoeba rất cao nếu đeo kính tiếp xúc khi tiếp xúc với nguồn nước, dẫn đến viêm loét giác mạc khó điều trị.
Người không thể tuân thủ quy trình vệ sinh và chăm sóc kính đúng cách
Sử dụng kính áp tròng an toàn đòi hỏi tính kỷ luật cao và sự tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh nhãn khoa. Những người có thói quen lười vệ sinh tay, không thay nước ngâm kính định kỳ, dùng chung kính với người khác hoặc hay quên tháo kính trước khi đi ngủ không nên sử dụng loại kính này. Trẻ nhỏ chưa đủ nhận thức tự bảo quản dụng cụ, người cao tuổi tay run hoặc mắt mờ không thể thao tác tháo lắp kính chuẩn xác, cùng những người mắc rối loạn run giật cơ hoặc suy giảm nhận thức cũng thuộc nhóm chống chỉ định tương đối. Sự bất cẩn trong thao tác tháo lắp kính có thể gây rách kính, xước lòng đen và tạo ổ nhiễm khuẩn nguy hiểm đe dọa trực tiếp đến thị lực.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc mắt và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Bạn tuyệt đối không tự ý mua hoặc chuyển đổi loại kính áp tròng khi chưa được đo khúc xạ và kiểm tra bề mặt giác mạc bởi bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào như đau nhức mắt dữ dội, cộm rát kéo dài, chảy nước mắt nhiều, sợ ánh sáng hoặc suy giảm thị lực đột ngột, bạn cần tháo kính áp tròng ngay lập tức và đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.
Tóm tắt
Kính áp tròng mang lại sự tiện lợi và thẩm mỹ cao nhưng không thể thay thế hoàn toàn kính gọng cho mọi đối tượng. Việc nhận biết các trường hợp chống chỉ định giúp bảo vệ giác mạc khỏi những tổn thương nghiêm trọng. Khi có nhu cầu sử dụng kính tiếp xúc, bạn nên chủ động thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để được đánh giá cấu trúc mắt và hướng dẫn phương án thị lực an toàn nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị cận thị nặng có nên đeo kính áp tròng không?
Người có độ cận thị quá cao hoặc kèm theo loạn thị phức tạp vẫn có thể đeo kính áp tròng nếu dùng loại thiết kế riêng theo chỉ định của bác sĩ mắt. Tuy nhiên, nếu mắt có biểu hiện mỏng giác mạc hoặc biến chứng đáy mắt, bác sĩ có thể khuyên ưu tiên dùng kính gọng.
Có thể đeo kính áp tròng khi đi ngủ không?
Bạn tuyệt đối không nên đeo kính áp tròng khi ngủ qua đêm, trừ một số loại kính định hình giác mạc chuyên dụng được bác sĩ nhãn khoa chỉ định. Thói quen này làm giảm lượng oxy cung cấp cho giác mạc và làm tăng nguy cơ viêm loét giác mạc nghiêm trọng.
Đeo kính áp tròng khi đi bơi có an toàn không?
Không nên sử dụng kính áp tròng khi bơi lội hoặc tắm bồn. Nguồn nước sinh hoạt và nước hồ bơi chứa nhiều vi khuẩn, vi nấm và ký sinh trùng Acanthamoeba có thể bám vào bề mặt kính, gây viêm nhiễm mắt nặng dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn.
Phụ nữ mang thai có nên đeo kính áp tròng thường xuyên không?
Phụ nữ mang thai thường có sự thay đổi nội tiết tố khiến lượng nước mắt giảm, dễ khô mắt và độ cong giác mạc có thể biến đổi nhẹ. Bạn nên hạn chế dùng kính áp tròng hoặc tạm chuyển sang kính gọng trong giai đoạn thai kỳ nếu cảm thấy mắt cộm rát khó chịu.
Có thể dùng nước muối sinh lý thay dung dịch ngâm kính áp tròng không?
Dung dịch ngâm kính chuyên dụng được bào chế để khử trùng và cân bằng độ pH thích hợp cho mắt. Nước muối sinh lý thông thường không có khả năng diệt khuẩn, còn nước máy chứa nhiều mầm bệnh nguy hiểm có thể phá hủy cấu trúc kính và gây nhiễm trùng giác mạc.
