Cách xử lý khi bị zona ở môi an toàn và đúng cách

Zona ở môi là gì?

Zona thần kinh vùng môi xảy ra khi virus thủy đậu vốn ẩn náu trong các hạch rễ thần kinh cảm giác bị tái kích hoạt sau nhiều năm. Khác với bệnh herpes môi thông thường do virus Herpes simplex gây ra và dễ tái phát nhiều lần, bệnh zona thường có xu hướng phân bố theo nhánh dây thần kinh sọ não số năm, biểu hiện tập trung một bên mép hoặc viền môi.

Người bệnh thường cảm thấy nóng rát, ngứa ran hoặc đau nhói tại một vùng da môi trước khi phát ban và các bọng nước chứa dịch trong suốt bùng phát. Vì tổn thương nằm ở vị trí cửa ngõ giao tiếp, ăn uống nên nguy cơ nhiễm trùng thứ phát và biến chứng đau dây thần kinh sau zona là vấn đề đáng lo ngại nhất. Việc hiểu đúng bản chất của đợt bùng phát giúp người bệnh không chủ quan, đồng thời chủ động đi khám chuyên khoa Da liễu để được thăm khám chuẩn xác.

Thăm khám y tế sớm và tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc

Ngay khi nhận thấy môi xuất hiện các mảng đỏ kèm mụn nước li ti đau rát, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được bác sĩ chẩn đoán chính xác. Trong điều trị zona, việc dùng thuốc kháng virus đường uống như acyclovir, valacyclovir hoặc famciclovir đạt hiệu quả tối ưu nhất khi được bắt đầu trong vòng 72 giờ đầu sau khi khởi phát ban đỏ.

Thuốc kháng virus có tác dụng ức chế sự phát triển của mầm bệnh, rút ngắn thời gian lành vết thương và giảm thiểu đáng kể nguy cơ xuất hiện cơn đau thần kinh kéo dài dai dẳng. Tùy theo mức độ tổn thương và cơ địa từng người, bác sĩ có thể phối hợp thêm các thuốc giảm đau thông thường, thuốc bôi làm dịu bề mặt da hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc bôi chứa corticoid hay tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định y khoa vì có thể làm tình trạng tổn thương bùng phát nặng nề hơn.

Vệ sinh và chăm sóc tổn thương vùng môi đúng cách

Chăm sóc tổn thương tại chỗ sạch sẽ giúp ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn và tạo điều kiện cho niêm mạc môi hồi phục. Hằng ngày, người bệnh nên vệ sinh vết zona bằng nước muối sinh lý 0,9% một cách nhẹ nhàng, sử dụng tăm bông hoặc gạc vô khuẩn thấm nhẹ lên bề mặt, tránh chà xát mạnh làm vỡ các nốt phỏng nước.

Nếu dịch mụn nước tiết ra, dùng khăn sạch chấm nhẹ rồi bỏ đi đúng nơi quy định để hạn chế phát tán mầm bệnh. Người bệnh cần giữ cho vùng môi luôn thông thoáng, tránh thoa các loại kem dưỡng đặc, son trang điểm hay các loại cao dán bí bách lên vùng da đang viêm loét. Sau khi tổn thương bắt đầu đóng vảy, bác sĩ có thể hướng dẫn bôi kem làm mềm da phù hợp để hạn chế nứt nẻ chảy máu môi khi cử động ăn uống hay nói chuyện, giúp quá trình biểu mô hóa diễn ra thuận lợi.

Điều chỉnh thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống

Trong thời gian bị zona ở môi, thói quen ăn uống và sinh hoạt có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phục hồi của cơ thể. Vùng tổn thương ở môi rất nhạy cảm với các kích thích cơ học và hóa học, do đó người bệnh nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, để nguội bớt như súp, cháo, canh dinh dưỡng để giảm thiểu cử động nhai và tránh làm rát miệng.

Nên hạn chế tối đa các thực phẩm cay nóng, đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn, chất kích thích hoặc thực phẩm quá mặn, quá chua vì dễ làm vết loét xót buốt và kích ứng. Uống đủ nước mỗi ngày, có thể dùng ống hút sạch để đưa nước vào khoang miệng mà không chạm trực tiếp vào nốt mụn ở môi. Đồng thời, bệnh nhân cần duy trì giấc ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng tâm lý nhằm củng cố hệ miễn dịch tự nhiên, hỗ trợ cơ thể nhanh chóng kiểm soát sự hoạt động của virus.

Biện pháp ngăn ngừa lây lan virus sang người xung quanh

Virus trong dịch mụn nước zona có thể lây sang những người chưa từng mắc bệnh thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc xin phòng thủy đậu, khiến họ có nguy cơ phát triển thành bệnh thủy đậu. Do đó, người đang bị zona ở môi cần hết sức chú ý đến các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm trong đời sống hằng ngày.

Cần rửa tay kỹ bằng xà phòng sát khuẩn sau mỗi lần chạm vào hoặc vệ sinh vết thương vùng mặt. Không dùng chung các vật dụng cá nhân tiếp xúc trực tiếp với môi như cốc uống nước, bát đũa, khăn mặt, bàn chải đánh răng hay son dưỡng môi. Trong giai đoạn mụn nước chưa khô mài hoàn toàn, nên tránh tiếp xúc gần, thơm hôn người khác, đặc biệt cần giữ khoảng cách an toàn với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và những người có hệ miễn dịch suy giảm để bảo vệ sức khỏe cho người xung quanh.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không cạo, gãi, chọc thủng mụn nước hoặc đắp các loại lá cây, đỗ xanh, thuốc nam chưa qua kiểm chứng lên môi vì rất dễ dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm mô tế bào và để lại sẹo lõm vĩnh viễn. Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Khi nhận thấy mụn nước lan rộng lên vùng mắt, sốt cao liên tục, vết thương sưng mủ đỏ rực hoặc đau nhức dữ dội không thuyên giảm, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Bị zona ở môi tuy gây nhiều đau rát và bất tiện nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện và xử lý y tế sớm. Sự kết hợp giữa việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ da liễu, vệ sinh nhẹ nhàng và bảo vệ vết thương đúng cách sẽ giúp môi nhanh lành, bảo tồn thẩm mỹ khuôn mặt và ngăn ngừa tối đa những di chứng thần kinh không mong muốn.