Cách ngậm và súc nước muối hỗ trợ giảm đau rát họng

Ngậm nước muối trị viêm họng là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm phổ biến ở lớp niêm mạc lót vùng hầu họng, thường bùng phát khi thời tiết thay đổi, do nhiễm virus cảm cúm, vi khuẩn đường hô hấp hoặc tiếp xúc với khói bụi, không khí khô lạnh. Khi bị kích thích, thành sau họng thường đỏ rực, phù nề, gây đau rát rõ rệt mỗi khi nuốt nước bọt hay ăn uống.

Trong số các biện pháp hỗ trợ tại nhà, sử dụng dung dịch natri clorid được xem là phương pháp bổ trợ an toàn, dễ thực hiện và mang lại hiệu quả hỗ trợ đáng kể. Dung dịch muối không có tác dụng tiêu diệt mầm bệnh tức thì như thuốc kháng sinh, nhưng đóng vai trò như một chất tẩy rửa sinh học dịu nhẹ. Nước muối giúp làm loãng dịch đờm đặc quánh bám chặt ở ngách họng, cuốn trôi bớt dị nguyên và vi sinh vật tích tụ, đồng thời duy trì độ ẩm cần thiết để mô tổn thương nhanh phục hồi.

Cơ chế hỗ trợ làm dịu đau rát họng của dung dịch nước muối

Khi niêm mạc hầu họng bị virus hoặc vi khuẩn xâm nhập, phản ứng viêm sẽ dẫn đến hiện tượng phù nề, xung huyết và tăng tiết chất nhầy, gây ra cảm giác đau rát, vướng víu khi nuốt. Dung dịch muối đẳng trương hoạt động dựa trên cơ chế thẩm thấu tự nhiên, hỗ trợ rút bớt dịch ứ đọng từ các mô bị phù nề, nhờ đó làm giảm bớt cảm giác căng tức ở vòm họng.

Bên cạnh đó, việc luân chuyển dòng nước muối quanh khoang miệng và thành sau họng giúp rửa trôi các mảng đờm nhớt, bụi bẩn, thức ăn đọng lại và một phần lượng vi sinh vật gây hại. Nhờ bề mặt niêm mạc được làm sạch và giữ ẩm thông thoáng, các cơ chế tự chữa lành của cơ thể sẽ diễn ra thuận lợi hơn, mang lại cảm giác nhẹ nhõm, dễ chịu cho người bệnh sau mỗi lần súc họng.

Vì sao không nên ngậm trực tiếp muối hạt đậm đặc

Nhiều người có thói quen ngậm trực tiếp muối hột hoặc pha dung dịch thật mặn với suy nghĩ nồng độ muối càng đậm đặc thì khả năng diệt khuẩn càng cao. Đây là một quan niệm sai lầm có thể dẫn đến tổn thương cấu trúc niêm mạc hầu họng.

Muối hạt đậm đặc tạo ra môi trường ưu trương cực mạnh, nhanh chóng hút kiệt nước từ các tế bào niêm mạc mỏng manh ở cổ họng. Hiện tượng này khiến bề mặt họng bị khô rát dữ dội, kích ứng đỏ tấy và thậm chí gây loét trợt các vết thương sẵn có. Các bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng khuyến cáo chỉ nên sử dụng dung dịch muối natri clorid có nồng độ 0,9%, tương đương với nồng độ thẩm thấu của dịch tế bào cơ thể, để bảo vệ lớp biểu mô hô hấp.

Quy trình súc họng với nước muối đúng kỹ thuật y khoa

Để dung dịch muối phát huy tối đa công dụng làm sạch sâu thành sau họng, thao tác súc họng cần được thực hiện tuần tự qua các bước rõ ràng thay vì chỉ súc lướt trong khoang miệng.

Trước hết, bạn ngậm một ngụm dung dịch vừa đủ và súc sạch toàn bộ khoang miệng trong khoảng 20 đến 30 giây rồi nhổ ra để loại bỏ cặn thức ăn và vi khuẩn kẽ răng. Tiếp theo, lấy ngụm nước muối thứ hai, ngửa nhẹ đầu ra sau một góc khoảng 45 độ, mở miệng và dùng luồng hơi từ phế quản phát ra âm thanh khò khò liên tục nhằm tạo bọt khí đẩy nước muối tiếp xúc sâu vào vùng hầu họng và amidan. Sau khoảng 15 đến 30 giây khò họng, nhẹ nhàng nhổ bỏ dung dịch. Bạn có thể súc lại khoang miệng bằng một ngụm nước lọc ấm để tránh vị mặn đọng lại gây khô môi.

Những sai lầm cần tránh khi dùng nước muối vệ sinh cổ họng

Bên cạnh việc dùng nồng độ quá mặn, người bệnh thường mắc phải một số thói quen chưa chuẩn xác khiến việc vệ sinh đường thở kém hiệu quả. Một trong những lỗi hay gặp nhất là chỉ ngậm nước muối yên một chỗ trong miệng mà không ngửa cổ khò họng, khiến dung dịch chỉ tiếp xúc với răng và lưỡi mà không chạm tới ổ viêm ở ngã tư hầu họng.

Ngoài ra, việc dùng nước muối quá nóng hoặc quá lạnh cũng gây sốc nhiệt cho niêm mạc hô hấp đang nhạy cảm. Thói quen nuốt luôn nước súc họng cũng không được khuyến khích vì dịch này chứa nhiều tạp chất, vi khuẩn và lượng muối dư thừa có thể gây khó chịu cho dạ dày hoặc ảnh hưởng tới người cần kiểm soát huyết áp. Việc súc họng quá nhiều lần trong ngày cũng có thể làm rửa trôi các enzym bảo vệ tự nhiên trong nước bọt.

Lưu ý an toàn

Dung dịch nước muối chỉ có tác dụng hỗ trợ vệ sinh và giảm nhẹ triệu chứng tại chỗ, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc trì hoãn việc đi khám khi thấy các dấu hiệu nghiêm trọng như đau họng dữ dội không nuốt được, khó thở, sốt cao liên tục trên 38,5 độ C, ho ra máu hoặc nổi hạch sưng đau vùng góc hàm. Người mắc bệnh tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn tính cần nhổ sạch nước muối sau khi súc, tránh nuốt dung dịch để hạn chế dung nạp thêm natri.

Tóm tắt

Súc miệng và súc họng bằng dung dịch nước muối là thói quen chăm sóc sức khỏe tại nhà lành tính, tiết kiệm và hữu ích để làm dịu cảm giác khó chịu ở đường hô hấp trên. Dù vậy, phương pháp này chỉ đóng vai trò hỗ trợ vệ sinh tại chỗ, không thay thế thuốc điều trị đặc hiệu khi niêm mạc hầu họng bị tổn thương nặng hoặc nhiễm trùng tiến triển. Người bệnh cần lắng nghe cơ thể và thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng khi triệu chứng kéo dài.