Cách làm dịu cảm giác mắt bị khô và rát tại nhà

Mắt bị khô và rát là gì?

Cảm giác mắt bị khô và rát xảy ra khi màng phim nước mắt bị mất cân bằng, suy giảm số lượng hoặc chất lượng nước mắt không đủ để bôi trơn và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Màng phim nước mắt gồm ba lớp mỡ, nước và nhầy; nếu một trong các lớp này bị rối loạn do giảm tiết nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh, giác mạc và kết mạc sẽ tiếp xúc trực tiếp với không khí, gây kích ứng và bỏng rát.

Hiện tượng này rất phổ biến ở nhân viên văn phòng, học sinh sinh viên, người cao tuổi hoặc người thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, gió và ánh sáng xanh. Dù phần lớn nguyên nhân bắt nguồn từ thói quen sinh hoạt và có thể xoa dịu bằng các mẹo chăm sóc đơn giản, tình trạng khô rát kéo dài không được chăm sóc đúng cách có thể dẫn đến viêm bề mặt nhãn cầu, làm tổn thương biểu mô giác mạc.

Chườm ấm và massage nhẹ vùng bờ mi

Chườm ấm là phương pháp vật lý đơn giản giúp làm thông thoáng các tuyến meibomius nằm ở bờ mi mắt. Các tuyến này chịu trách nhiệm tiết ra lớp dầu giúp hạn chế sự bốc hơi của nước mắt. Khi tuyến dầu bị tắc nghẽn, màng phim nước mắt nhanh chóng tan vỡ, gây khô cay và rát cộm.

Để thực hiện, bạn dùng một chiếc khăn sạch nhúng vào nước ấm có nhiệt độ khoảng 40 đến 45 độ C, vắt ráo rồi đắp nhẹ nhàng lên hai mắt đã nhắm trong khoảng 5 đến 10 phút. Sau khi chườm ấm, bạn có thể dùng đầu ngón tay sạch massage nhẹ nhàng mi mắt theo hướng từ trên xuống dưới cho mi trên và từ dưới lên trên cho mi dưới. Thói quen này hỗ trợ giải phóng lớp lipid tự nhiên, duy trì độ trơn nhẵn cho giác mạc và giảm nhanh cảm giác khó chịu.

Thực hành quy tắc 20-20-20 và chớp mắt chủ động

Khi tập trung cao độ vào màn hình điện thoại hoặc máy tính, tần số chớp mắt của con người thường giảm hơn một nửa so với bình thường, khiến nước mắt bốc hơi nhanh chóng và bề mặt nhãn cầu bị khô rát. Áp dụng quy tắc 20-20-20 là giải pháp thư giãn mắt hữu hiệu được các chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo.

Cứ sau mỗi 20 phút nhìn vào màn hình thiết bị điện tử, bạn hãy tạm dừng công việc và phóng tầm mắt nhìn ra một vật cách xa khoảng 20 feet (tương đương 6 mét) trong tối thiểu 20 giây. Cùng với đó, hãy tập thói quen chớp mắt chủ động thật chậm và khép kín mi mắt. Động tác này giúp dàn đều lớp màng phim nước mắt trên toàn bộ diện tích giác mạc, cấp ẩm tức thì và giảm căng thẳng cho cơ điều tiết của mắt.

Cải thiện độ ẩm không khí và điều chỉnh góc nhìn

Không gian làm việc có độ ẩm thấp do bật điều hòa liên tục hoặc ngồi ngay dưới luồng gió quạt là tác nhân trực tiếp thúc đẩy nước mắt bốc hơi. Để khắc phục, bạn nên đặt một máy tạo độ ẩm phun sương tại bàn làm việc hoặc trong phòng ngủ, đồng thời tránh để luồng gió từ máy lạnh hoặc quạt thổi trực tiếp vào khuôn mặt.

Bên cạnh đó, việc bố trí màn hình làm việc thấp hơn tầm mắt khoảng 10 đến 20 độ sẽ giúp mí mắt trên hơi hạ xuống, thu hẹp diện tích bề mặt nhãn cầu tiếp xúc với không khí. Điều chỉnh này không chỉ hạn chế tối đa sự bốc hơi của màng phim nước mắt mà còn giảm thiểu tình trạng mỏi cơ cổ và mỏi mắt khi làm việc kéo dài.

Sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản

Nước mắt nhân tạo hay dung dịch nhỏ mắt bôi trơn là giải pháp hỗ trợ tức thì giúp bổ sung độ ẩm và rửa trôi các chất gây kích ứng trên bề mặt nhãn cầu. Các sản phẩm này thường chứa các chất bôi trơn sinh học như natri hyaluronate hoặc carboxymethylcellulose giúp phục hồi lớp màng ẩm tự nhiên.

Khi lựa chọn, người thường xuyên bị khô mắt nên ưu tiên các tép nước mắt nhân tạo đơn liều không chứa chất bảo quản để tránh nguy cơ kích ứng biểu mô giác mạc nếu dùng nhiều lần trong ngày. Bạn cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng, không để đầu lọ chạm vào lông mi hay mắt để ngừa nhiễm khuẩn, và nên tham khảo ý kiến của dược sĩ hoặc bác sĩ nhãn khoa trước khi bắt đầu sử dụng.

Bổ sung đủ nước và dưỡng chất hỗ trợ màng phim nước mắt

Bổ sung đủ nước cho cơ thể từ bên trong là nền tảng cần thiết để duy trì quá trình sản xuất thể tích dịch lỏng cho tuyến lệ. Bạn nên uống đều đặn từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày, tránh để cơ thể rơi vào tình trạng thiếu nước mới uống.

Chế độ dinh dưỡng giàu axit béo omega-3 từ các loại cá biển như cá hồi, cá thu hoặc hạt lanh, hạt chia cũng được ghi nhận có khả năng hỗ trợ cải thiện chức năng của tuyến meibomius, giúp lớp mỡ của màng nước mắt ổn định hơn. Ngoài ra, việc bổ sung thực phẩm chứa vitamin A, lutein và zeaxanthin từ rau xanh đậm và củ quả màu cam vàng sẽ hỗ trợ bảo vệ tế bào biểu mô kết mạc và tăng cường sức khỏe thị giác tổng thể.

Lưu ý an toàn

Các mẹo chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ cho những trường hợp mắt khô rát nhẹ do sinh hoạt hoặc môi trường. Bạn tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid, chất co mạch hoặc thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt, vì có thể gây tăng nhãn áp hoặc tổn thương thị lực nghiêm trọng. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu báo động như đau nhức dữ dội, đỏ mắt nhiều, nhìn mờ đột ngột, sợ ánh sáng gắt hoặc chảy dịch mủ bất thường, bạn cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Tình trạng mắt bị khô và rát hoàn toàn có thể kiểm soát và thuyên giảm nếu bạn kiên trì điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị điện tử, chườm ấm bờ mi và bảo vệ mắt đúng cách. Lắng nghe đôi mắt và chủ động thăm khám định kỳ cùng bác sĩ chuyên khoa mắt là cách tốt nhất để duy trì màng phim nước mắt khỏe mạnh cùng thị lực sáng rõ dài lâu.