Cách giảm khô mắt đơn giản ngay tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khô mắt là hiện tượng bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ do giảm tiết nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh. Tình trạng này rất phổ biến ở người thường xuyên sử dụng máy tính, làm việc trong phòng máy lạnh hoặc tiếp xúc với môi trường khói bụi. Áp dụng đúng các cách giảm khô mắt đơn giản ngay tại nhà giúp phục hồi màng phim nước mắt và bảo vệ thị lực lâu dài.
Cách giảm khô mắt là gì?
Màng phim nước mắt bao phủ bề mặt giác mạc và kết mạc gồm ba lớp chính: lớp nhầy trong cùng tiếp xúc với biểu mô, lớp nước ở giữa cung cấp độ ẩm cùng các dưỡng chất, và lớp lipid ngoài cùng do các tuyến meibomius ở bờ mi tiết ra nhằm ngăn ngừa sự bốc hơi nước. Khi sự cân bằng của ba lớp này bị phá vỡ, màng phim nước mắt trở nên mất ổn định, dẫn đến các biểu hiện như cảm giác cộm xốn như có dị vật hoặc hạt cát trong mắt, cay rát, đỏ nhẹ mắt và thường xuyên muốn nháy mắt liên tục. Khô mắt không chỉ gây mệt mỏi cho thị giác mà nếu kéo dài mà không có biện pháp hỗ trợ phù hợp còn có thể làm tổn thương biểu mô giác mạc, làm tăng tính nhạy cảm với ánh sáng và ảnh hưởng xấu đến năng suất lao động cũng như chất lượng sinh hoạt hằng ngày.
Áp dụng quy tắc 20-20-20 và tập thói quen chớp mắt đều đặn
Khi tập trung nhìn vào màn hình máy tính, điện thoại hoặc đọc sách, tần suất chớp mắt tự nhiên thường giảm đi một nửa, khiến màng phim nước mắt dễ bị bốc hơi và gây khô rát bề mặt nhãn cầu. Việc chủ động chớp mắt đều đặn và áp dụng nguyên tắc 20-20-20 là phương pháp đơn giản nhưng rất hữu ích. Cứ sau mỗi 20 phút làm việc liên tục với thiết bị điện tử, người làm việc nên tạm dừng nhìn màn hình, hướng tầm mắt ra xa khoảng 20 feet tương đương 6 mét trong vòng ít nhất 20 giây. Khoảng nghỉ ngắn này cho phép các cơ quan điều tiết của mắt được thư giãn, đồng thời phân bổ lại màng nước mắt đồng đều trên bề mặt giác mạc, giúp giảm mỏi mắt và khô rát đáng kể.
Chườm ấm và vệ sinh bờ mi để cải thiện tuyến dầu
Chườm ấm bờ mi là liệu pháp vật lý an toàn giúp kích thích hoạt động của tuyến meibomius, nơi tiết ra lớp lipid thiết yếu ngăn cản nước mắt bay hơi. Bạn có thể sử dụng một chiếc khăn mềm, sạch nhúng vào nước ấm có nhiệt độ khoảng 40 độ C, vắt ráo rồi nhẹ nhàng đắp lên hai mí mắt khép kín trong khoảng 5 đến 10 phút. Sau khi chườm ấm, việc dùng đầu ngón tay sạch massage nhẹ nhàng dọc theo bờ mi từ trên xuống dưới ở mi trên và từ dưới lên trên ở mi dưới sẽ hỗ trợ giải phóng các chất tiết bị ứ đọng. Thao tác này giúp tái lập hàng rào bảo vệ tự nhiên của màng phim nước mắt, mang lại cảm giác dễ chịu tức thì cho đôi mắt mệt mỏi.
Sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản đúng cách
Nước mắt nhân tạo đóng vai trò thay thế tạm thời và bổ sung độ ẩm cho bề mặt nhãn cầu, làm dịu nhanh các triệu chứng cộm xốn, cay rát. Đối với tình trạng khô mắt thường xuyên do môi trường hoặc công việc, người dùng nên ưu tiên các chế phẩm nước mắt nhân tạo dạng tép đơn liều không chứa chất bảo quản để tránh nguy cơ kích ứng biểu mô giác mạc khi dùng dài ngày. Khi nhỏ mắt, cần giữ khoảng cách an toàn, tránh để đầu lọ chạm trực tiếp vào lông mi hoặc kết mạc nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn. Nếu phải dùng nhiều loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, nên giãn cách thời gian nhỏ ít nhất 5 đến 10 phút giữa các loại.
Điều chỉnh môi trường sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày
Độ ẩm không khí thấp trong phòng điều hòa nhiệt độ hoặc luồng gió thổi trực tiếp từ quạt máy là yếu tố gia tăng sự bốc hơi nước mắt. Để cải thiện, người bệnh có thể bố trí máy tạo ẩm không khí trong phòng ngủ hoặc nơi làm việc, đồng thời điều chỉnh hướng gió của máy lạnh và quạt tránh thổi thẳng vào vùng mặt. Khi di chuyển ngoài trời trong điều kiện gió bụi, việc đeo kính râm ôm sát khuôn mặt sẽ giúp bảo vệ đôi mắt khỏi tác động cơ học và làm chậm quá trình bay hơi của nước mắt. Ngoài ra, cần uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày để đảm bảo thể tích tuần hoàn và độ ẩm chung cho toàn bộ cơ thể.
Lưu ý an toàn
Các phương pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ cho tình trạng khô mắt sinh hoạt mức độ nhẹ. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất co mạch, kháng sinh hoặc chứa corticoid kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt vì có thể dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp hoặc đục thủy tinh thể. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng y khoa như đắp lá cây hoặc nhỏ các dung dịch tự pha chế vào mắt.
Tóm tắt
Các biện pháp chăm sóc tại nhà mang lại hiệu quả tích cực trong việc làm dịu cảm giác khó chịu do khô mắt sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu tình trạng cộm rát, đỏ mắt hoặc nhìn mờ không thuyên giảm, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nên nhỏ nước mắt nhân tạo bao nhiêu lần trong ngày?
Người bệnh có thể sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản từ 3 đến 4 lần mỗi ngày hoặc dùng khi thấy mắt cộm rát. Trường hợp cần dùng thường xuyên hơn, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa mắt.
Chườm ấm mí mắt có tác dụng gì đối với chứng khô mắt?
Nhiệt độ ấm vừa phải giúp làm mềm và giải phóng lớp dầu tự nhiên từ tuyến meibomius ở bờ mi, từ đó ngăn chặn tình trạng bốc hơi nhanh của màng phim nước mắt và duy trì độ ẩm ổn định.
Bị khô mắt có nên tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Đeo kính áp tròng trong thời gian dài làm giảm lượng oxy cung cấp cho giác mạc và tăng ma sát trên bề mặt nhãn cầu. Khi đang bị khô mắt, người bệnh nên hạn chế kính áp tròng và ưu tiên đeo kính gọng.
Có nên dùng nước lá thảo dược tự nấu để rửa mắt không?
Các loại trà hoặc lá cây tự nấu tại nhà không đảm bảo độ vô khuẩn và pH sinh lý của mắt. Tự ý nhỏ nước lá có thể gây kích ứng nặng, nhiễm trùng hoặc tổn thương giác mạc nguy hiểm.
Dấu hiệu khô mắt nào cảnh báo cần đi khám bác sĩ ngay?
Người bệnh cần đi khám ngay nếu mắt đau nhức dữ dội, cộm chói nhiều, suy giảm thị lực đột ngột, chảy dịch mủ bất thường hoặc tình trạng khô mắt kéo dài liên tục trên một tuần dù đã chăm sóc tại nhà.
