Uống thuốc tránh thai có gây khô hạn không và cách xử trí

Uống thuốc tránh thai gây khô hạn là gì?

Thuốc tránh thai nội tiết hoạt động chủ yếu bằng cách cung cấp các hormone tổng hợp như estrogen và progestin để ngăn cản quá trình rụng trứng, làm đặc chất nhầy cổ tử cung và biến đổi niêm mạc tử cung. Khi đưa các hormone ngoại sinh vào cơ thể, trục hạ đồi tuyến yên buồng trứng bị ức chế tạm thời nhằm thực hiện mục tiêu ngừa thai an toàn.

Tuy nhiên, nồng độ hormone thay đổi cũng có thể ảnh hưởng đến các thụ thể estrogen tại niêm mạc âm đạo. Estrogen vốn là yếu tố chính duy trì độ dày, lưu lượng máu nuôi dưỡng và độ ẩm tự nhiên của mô vùng kín. Khi lượng hormone tự nhiên bị xáo trộn hoặc khi dùng loại thuốc có tỷ lệ progestin cao, khả năng tiết chất bôi trơn sinh lý có thể suy giảm, dẫn đến hiện tượng khô âm đạo.

Nguyên nhân uống thuốc tránh thai dẫn đến tình trạng khô hạn

Cơ chế chính khiến việc dùng thuốc tránh thai dẫn đến khô hạn bắt nguồn từ sự điều chỉnh nồng độ estrogen trong cơ thể. Một số loại thuốc ngừa thai phối hợp liều thấp chứa hàm lượng estrogen tương đối thấp, không đủ kích thích niêm mạc âm đạo duy trì sự tiết dịch đều đặn như chu kỳ sinh lý bình thường. Ngoài ra, progestin trong thuốc có thể tạo ra tác dụng đối kháng nhất định với estrogen, khiến các tuyến tại cổ tử cung và âm đạo tiết ít dịch nhờn hơn.

Bên cạnh yếu tố dược lý, việc giảm nồng độ testosterone tự do trong huyết thanh do thuốc làm tăng nồng độ globulin gắn kết hormone sinh dục cũng có thể làm giảm ham muốn tình dục. Khi hưng phấn suy giảm, phản xạ tiết dịch bôi trơn tự nhiên trong lúc quan hệ sẽ diễn ra chậm hơn hoặc không đầy đủ, từ đó làm trầm trọng thêm cảm giác khô rát vùng kín.

Các triệu chứng đi kèm thường gặp khi bị khô hạn

Khi phụ nữ bị khô hạn do tác dụng phụ của thuốc tránh thai, biểu hiện rõ rệt nhất thường xuất hiện trong lúc sinh hoạt tình dục. Tình trạng thiếu hụt dịch nhờn tự nhiên khiến ma sát gia tăng, gây đau rát, khó chịu hoặc thậm chí trầy xước niêm mạc âm đạo. Sau khi quan hệ, nhiều chị em có cảm giác nóng ran hoặc châm chích kéo dài trong vài giờ đến vài ngày.

Ngoài sự bất tiện trong quan hệ, niêm mạc âm đạo bị khô và mỏng còn dễ dẫn đến cảm giác ngứa ngáy vùng kín trong sinh hoạt thường nhật. Môi trường âm đạo thiếu độ ẩm cân bằng cũng làm suy giảm hàng rào bảo vệ vi sinh vật tự nhiên, khiến chị em có nguy cơ cao hơn mắc các vấn đề viêm nhiễm phụ khoa hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu tái phát.

Biện pháp hỗ trợ cải thiện khô hạn an toàn và hiệu quả

Để khắc phục tình trạng khô hạn khi đang uống thuốc tránh thai, giải pháp tức thời và tiện lợi nhất là sử dụng gel bôi trơn gốc nước trong mỗi lần quan hệ tình dục. Gel gốc nước vừa an toàn cho niêm mạc, vừa dễ rửa sạch và không làm hỏng cấu trúc của bao cao su nếu kết hợp phòng ngừa bệnh lây truyền qua đường tình dục. Chị em cũng có thể bổ sung các sản phẩm dưỡng ẩm âm đạo chuyên dụng định kỳ để duy trì độ ẩm mô mềm.

Về chế độ chăm sóc hàng ngày, cần duy trì uống đủ nước từ 1,5 đến 2 lít mỗi ngày để cung cấp nước cho các mô tế bào toàn thân. Hạn chế sử dụng dung dịch vệ sinh có tính tẩy rửa mạnh, xà phòng tạo mùi hoặc thụt rửa sâu bên trong âm đạo vì sẽ phá vỡ cân bằng vi sinh vật tự nhiên. Chú trọng màn dạo đầu để tạo đủ thời gian kích thích hưng phấn tự nhiên trước khi quan hệ.

Khi nào cần tham khảo ý kiến bác sĩ để đổi thuốc

Trong giai đoạn từ một đến ba tháng đầu dùng thuốc tránh thai mới, cơ thể phụ nữ thường cần thời gian để thích nghi với sự điều hòa nội tiết tố mới. Nhiều trường hợp khô hạn nhẹ sẽ dần thuyên giảm sau khi nồng độ hormone trong cơ thể trở nên ổn định. Do đó, người dùng không nên vội vã ngừng thuốc đột ngột khi chưa có kế hoạch ngừa thai thay thế, vì điều này có thể dẫn đến việc mang thai ngoài ý muốn.

Tuy nhiên, nếu cảm giác khô rát kéo dài sau ba tháng, gây đau đớn dữ dội khi quan hệ hoặc đi kèm triệu chứng tiết khí hư bất thường, có mùi hôi hay chảy máu âm đạo, chị em cần đến cơ sở y tế chuyên khoa phụ sản để thăm khám. Bác sĩ có thể cân nhắc chuyển sang loại thuốc tránh thai có hàm lượng estrogen phù hợp hơn, đổi sang viên uống thế hệ mới hoặc tư vấn biện pháp ngừa thai phi nội tiết khác.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ không nên tự ý dừng thuốc, đổi sang loại thuốc tránh thai khác hoặc tự mua các sản phẩm nội tiết tố đường uống, đường đặt mà chưa qua thăm khám. Tùy thuộc vào bệnh sử cá nhân, độ tuổi và yếu tố tim mạch, mỗi người sẽ phù hợp với một phương pháp ngừa thai riêng biệt.

Tóm tắt

Hiện tượng khô hạn khi uống thuốc tránh thai là phản ứng phụ có thể gặp do biến động hormone nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Việc hiểu rõ cơ chế, áp dụng biện pháp bôi trơn hỗ trợ và trao đổi cởi mở với bác sĩ sản phụ khoa sẽ giúp chị em vừa duy trì hiệu quả tránh thai tối ưu, vừa bảo vệ chất lượng đời sống tình dục và sức khỏe sinh sản.