Cách điều trị bệnh bạch hầu và các nguyên tắc xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bạch hầu là bệnh nhiễm trùng cấp tính có tốc độ lây lan nhanh và khả năng gây tử vong cao nếu không được can thiệp y tế đúng phác đồ. Hiểu rõ cách điều trị bệnh bạch hầu giúp người bệnh và người nhà nhận thức đúng về tính chất nguy cấp, chủ động phối hợp với bác sĩ để kiểm soát tốt màng giả hầu họng, ngăn ngừa biến chứng viêm cơ tim và suy hô hấp.
Quy trình điều trị bệnh bạch hầu chuẩn y tế bao gồm việc cách ly tuyệt đối, sử dụng huyết thanh trung hòa độc tố, điều trị kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn và hỗ trợ chức năng sống toàn diện tại các cơ sở truyền nhiễm.
Cách điều trị bệnh bạch hầu
Bạch hầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do trực khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh. Độc tố bạch hầu do vi khuẩn tiết ra có thể gây tổn thương nghiêm trọng tại chỗ như hình thành màng giả hầu họng gây tắc nghẽn đường thở, đồng thời xâm nhập vào máu gây biến chứng viêm cơ tim, tổn thương thần kinh và suy đa tạng. Việc điều trị bệnh bạch hầu đòi hỏi phải tiến hành khẩn cấp tại các cơ sở y tế có khu cách ly chuyên biệt nhằm vô hiệu hóa độc tố, tiêu diệt vi khuẩn và kiểm soát kịp thời nguy cơ suy hô hấp đe dọa tính mạng.
Nguyên tắc cách ly và theo dõi sát đường hô hấp
Bệnh nhân nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh bạch hầu cần được cách ly nghiêm ngặt tại cơ sở y tế chuyên khoa truyền nhiễm để ngăn chặn lây nhiễm chéo ra cộng đồng. Quy trình cách ly kéo dài cho đến khi kết quả xét nghiệm vi sinh khẳng định người bệnh không còn mang vi khuẩn. Song song với việc cách ly, việc theo dõi đường thở là ưu tiên hàng đầu trong xử trí lâm sàng. Lớp màng giả màu trắng xám dai dính ở vòm họng, thanh quản có thể phát triển nhanh gây bít tắc khí phế quản. Đội ngũ y tế sẽ đánh giá liên tục nhịp thở, độ bão hòa oxy và dấu hiệu khó thở để kịp thời can thiệp mở khí quản hoặc đặt nội khí quản cấp cứu khi có biểu hiện suy hô hấp cấp.
Sử dụng huyết thanh kháng độc tố bạch hầu kịp thời
Huyết thanh kháng độc tố bạch hầu là liệu pháp đặc hiệu có ý nghĩa quyết định trong việc giảm tỷ lệ tử vong và hạn chế biến chứng nặng. Thuốc có tác dụng trung hòa các độc tố bạch hầu tự do đang lưu hành trong máu trước khi chúng gắn chặt vào tế bào mô tim hay tế bào thần kinh. Do huyết thanh được điều chế từ động vật, nhân viên y tế bắt buộc phải tiến hành thử phản ứng quá mẫn da trước khi tiêm truyền và chuẩn bị sẵn các phương tiện cấp cứu sốc phản vệ. Việc sử dụng huyết thanh cần được thực hiện càng sớm càng tốt ngay khi có chẩn đoán nghi ngờ trên lâm sàng mà không cần chờ kết quả xét nghiệm vi sinh khẳng định.
Điều trị kháng sinh diệt trừ trực khuẩn bạch hầu
Kháng sinh là biện pháp phối hợp bắt buộc nhằm tiêu diệt tận gốc vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae tại ổ nhiễm trùng, ngăn chặn quá trình tiếp tục sản sinh ngoại độc tố và rút ngắn thời gian lây truyền bệnh. Các nhóm kháng sinh thường được bác sĩ chỉ định theo phác đồ bao gồm penicillin hoặc erythromycin đường tiêm hoặc đường uống trong thời gian đủ liệu trình. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt thời gian dùng thuốc theo hướng dẫn của thầy thuốc, không tự ý dừng thuốc khi triệu chứng vừa thuyên giảm. Sau khi kết thúc đợt kháng sinh, bệnh nhân sẽ được nuôi cấy mẫu bệnh phẩm phết họng để xác nhận vi khuẩn đã hoàn toàn sạch bóng.
Chăm sóc hỗ trợ và kiểm soát biến chứng tim mạch thần kinh
Bệnh nhân bạch hầu cần được nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường trong suốt giai đoạn toàn phát để giảm tải hoạt động cho tim, bởi viêm cơ tim do độc tố là biến chứng cực kỳ nguy hiểm có thể xảy ra đột ngột. Bác sĩ sẽ theo dõi sát điện tâm đồ, men tim và huyết áp để phát hiện sớm các rối loạn nhịp tim hoặc suy tim cấp. Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng mềm lỏng, dễ nuốt hoặc nuôi ăn qua ống thông dạ dày được áp dụng nếu người bệnh gặp khó khăn khi nuốt do liệt màn hầu. Đối với những người tiếp xúc gần với ca bệnh, việc theo dõi y tế, uống kháng sinh dự phòng và tiêm nhắc lại vắc xin phòng bệnh bạch hầu là bắt buộc để dập tắt chuỗi lây nhiễm.
Lưu ý an toàn
Bạch hầu là một cấp cứu truyền nhiễm tối khẩn cấp, tuyệt đối không được tự ý điều trị tại nhà bằng các bài thuốc dân gian, xông họng hay tự mua kháng sinh uống. Mọi hành vi tự ý bóc tách màng giả trong họng đều có thể gây chảy máu ồ ạt và giải phóng lượng lớn độc tố vào tuần hoàn. Người bệnh và gia đình cần tuân thủ triệt để hướng dẫn cách ly y tế để bảo vệ cộng đồng và ngăn ngừa ổ dịch bùng phát.
Tóm tắt
Điều trị bệnh bạch hầu đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương giữa dùng huyết thanh kháng độc tố, kháng sinh diệt khuẩn và kiểm soát thông khí hô hấp tại bệnh viện. Nhận biết sớm dấu hiệu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời là biện pháp quan trọng nhất giúp bảo vệ tính mạng và ngăn ngừa các di chứng tim mạch nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh nhân bạch hầu cần điều trị cách ly trong bao lâu?
Bệnh nhân thường phải cách ly cho đến khi hết triệu chứng lâm sàng và có kết quả cấy dịch họng âm tính với vi khuẩn bạch hầu ít nhất hai lần liên tiếp theo chỉ định của bác sĩ.
Huyết thanh kháng độc tố bạch hầu có tác dụng gì?
Huyết thanh kháng độc tố giúp trung hòa lượng độc tố tự do trong máu, ngăn độc tố tấn công cơ tim và hệ thần kinh, từ đó giảm thiểu đáng kể nguy cơ tử vong và biến chứng nặng.
Người tiếp xúc gần với bệnh nhân bạch hầu cần làm gì?
Người tiếp xúc gần cần đến cơ sở y tế để theo dõi sức khỏe trong vòng 7 ngày, thực hiện xét nghiệm tầm soát, dùng kháng sinh dự phòng và tiêm vắc xin theo hướng dẫn chuyên môn.
Màng giả bạch hầu trong họng có tự bóc ra được không?
Tuyệt đối không tự ý dùng vật dụng bóc tách màng giả vì có thể gây loét, chảy máu nghiêm trọng đường thở và kích thích cơ thể hấp thu thêm lượng lớn độc tố vi khuẩn vào máu.
Sau khi khỏi bệnh bạch hầu có cần tiêm vắc xin nữa không?
Người khỏi bệnh vẫn cần tiêm vắc xin chứa thành phần giải độc tố bạch hầu đủ liều, vì lượng kháng thể tự nhiên sinh ra sau khi nhiễm bệnh thường không đủ để tạo miễn dịch bền vững.
