Cách chăm sóc người bị cảm cúm giúp nhanh hồi phục sức khỏe

Chăm sóc người bị cảm cúm

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc khi tiếp xúc với các bề mặt chứa mầm bệnh. Khác với cảm lạnh thông thường chỉ gây ngạt mũi hay đau họng nhẹ, cảm cúm thường khởi phát đột ngột với sốt cao, mệt mỏi toàn thân dữ dội, đau rát họng, ho khan và đau nhức các khối cơ. Vì nguyên nhân gây bệnh là virus, thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt mầm bệnh này. Mục tiêu chính trong chăm sóc người bệnh cảm cúm tại nhà là hỗ trợ giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu, ngăn ngừa tình trạng mất nước, tăng cường sức đề kháng tự nhiên và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như viêm phế quản hay viêm phổi. Người chăm sóc cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản để theo dõi sát diễn biến sức khỏe của người bệnh.

Dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể phục hồi năng lượng

• Nghỉ ngơi là biện pháp tự nhiên và quan trọng nhất giúp cơ thể chống lại virus cúm. Khi bị nhiễm trùng, hệ thống miễn dịch cần tiêu tốn một lượng năng lượng rất lớn để sản xuất kháng thể. Nếu người bệnh tiếp tục làm việc hoặc vận động gắng sức, sức đề kháng sẽ bị suy giảm, khiến triệu chứng kéo dài và làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
• Người bệnh nên nằm nghỉ trong không gian yên tĩnh, thoáng khí nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Ngủ đủ giấc từ tám đến mười tiếng mỗi ngày kết hợp các giấc ngủ ngắn sẽ giúp các mô tổn thương tái tạo và giảm bớt đau nhức cơ bắp. Trong giai đoạn sốt mệt, nên hạn chế sử dụng thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính để mắt và hệ thần kinh được nghỉ ngơi trọn vẹn.

Bổ sung đủ nước và điện giải liên tục trong suốt ngày

• Sốt cao, toát mồ hôi và chảy nước mũi khiến người bị cảm cúm mất đi lượng nước cùng chất điện giải đáng kể. Tình trạng thiếu nước không chỉ làm tăng cảm giác mệt mỏi, đau đầu mà còn khiến đờm đặc quánh, gây khó khăn cho việc tống xuất chất nhầy khi ho.
• Người bệnh cần duy trì việc uống nước ấm đều đặn trong ngày. Nước ấm giúp làm dịu niêm mạc họng và giảm cảm giác ớn lạnh. Bên cạnh nước lọc, có thể bổ sung dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn, nước canh ấm, súp loãng hoặc nước ép trái cây giàu vitamin. Cần tránh các loại đồ uống có cồn, cà phê hoặc nước ngọt có ga vì chúng có thể làm tăng bài tiết nước tiểu và gây kích ứng đường tiêu hóa.

Duy trì chế độ dinh dưỡng thanh đạm và dễ tiêu hóa

• Người mắc cảm cúm thường bị đắng miệng, buồn nôn và chán ăn do phản ứng viêm toàn thân. Tuy nhiên, nhịn ăn sẽ khiến cơ thể kiệt sức và làm chậm quá trình bình phục. Chế độ dinh dưỡng lúc này nên ưu tiên các món lỏng, mềm, dễ nuốt nhưng vẫn giàu năng lượng như cháo gà, súp rau củ hoặc cháo thịt băm nấu cùng gừng và tía tô.
• Nên chia nhỏ bữa ăn thành năm đến sáu cữ trong ngày thay vì ăn quá no vào một bữa. Bổ sung các loại quả mọng, cam, bưởi để tăng cường vitamin tự nhiên hỗ trợ miễn dịch. Đồng thời, cần hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào cay nóng hoặc thực phẩm quá ngọt vì chúng dễ gây đầy trướng bụng và làm nặng thêm cảm giác buồn nôn.

Hạ sốt và làm dịu đường thở an toàn tại nhà

• Để kiểm soát thân nhiệt và giảm bớt sự khó chịu, người chăm sóc nên cho bệnh nhân mặc quần áo rộng rãi, chất liệu thoáng mát và chườm khăn ấm ở trán, nách, bẹn khi sốt. Tuyệt đối không chườm đá lạnh hoặc đắp nhiều chăn dày vì có thể gây co mạch ngoại vi khiến thân nhiệt càng khó hạ.
• Với triệu chứng nghẹt mũi và đau rát họng, súc họng bằng nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày sẽ giúp sát khuẩn nhẹ và làm sạch dịch tiết. Rửa mũi hoặc nhỏ dung dịch nước muối đẳng trương giúp đường thở thông thoáng hơn. Ngoài ra, việc dùng máy tạo độ ẩm hoặc xông mũi họng nhẹ nhàng bằng nước ấm cũng hỗ trợ làm loãng dịch nhầy, giúp người bệnh dễ thở và ngủ sâu giấc hơn.

Cách ly và giữ vệ sinh phòng ngừa lây nhiễm trong gia đình

• Virus cúm lây lan rất nhanh qua giọt bắn đường hô hấp và bề mặt tiếp xúc. Để bảo vệ các thành viên khác, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai, người bệnh nên sinh hoạt trong phòng riêng thoáng đãng. Cả người bệnh và người chăm sóc cần đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc gần.
• Người bệnh cần sử dụng riêng bát đũa, cốc uống nước, khăn mặt và các đồ dùng sinh hoạt. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy hoặc sát khuẩn tay bằng dung dịch cồn. Khi ho hoặc hắt hơi, cần che miệng bằng khăn giấy dùng một lần rồi bỏ ngay vào thùng rác kín. Các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, công tắc đèn cũng cần được lau khử khuẩn hàng ngày.

Lưu ý an toàn

Người chăm sóc tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh vì thuốc không có tác dụng tiêu diệt virus cúm và dễ dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh nguy hại. Tránh dùng aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên khi sốt do nguy cơ mắc hội chứng Reye nguy hiểm. Mọi loại thuốc hỗ trợ cần tuân theo hướng dẫn y khoa. Hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện dấu hiệu trở nặng như khó thở, thở dốc, đau tức ngực liên tục, sốt cao kéo dài trên ba ngày không hạ hoặc li bì, co giật.

Tóm tắt

Chăm sóc người bị cảm cúm đúng cách tập trung vào việc tạo điều kiện cho cơ thể nghỉ ngơi tối đa, bù đủ nước và cung cấp dinh dưỡng lành mạnh. Sự kiên trì và theo dõi sát sao từ người chăm sóc sẽ giúp người bệnh nhanh chóng vượt qua giai đoạn mệt mỏi, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng và sớm trở lại nhịp sinh hoạt bình thường.