Cách chăm sóc người mắc bệnh sởi tại nhà an toàn và

Cách chăm sóc bệnh sởi tại nhà là gì?

Bệnh sởi là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do morbillivirus thuộc họ Paramyxoviridae gây nên. Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng như sốt cao, viêm long đường hô hấp trên gồm ho, chảy nước mũi, viêm kết mạc mắt đỏ và xuất hiện các nốt phát ban dạng sởi đặc trưng lan dần từ đầu mặt xuống thân mình và các chi. Do bản chất là bệnh do virus, sởi không có thuốc điều trị đặc hiệu để tiêu diệt mầm bệnh. Quá trình điều trị chủ yếu là điều trị hỗ trợ triệu chứng, chăm sóc dinh dưỡng và nâng đỡ thể trạng. Việc chăm sóc tại nhà đòi hỏi người thân phải nắm vững các biện pháp vệ sinh thân thể, dinh dưỡng khoa học và theo dõi chặt chẽ tiến triển bệnh nhằm hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm như viêm phế quản phổi, viêm tai giữa, tiêu chảy mất nước hay viêm não.

Biện pháp hạ sốt và bù nước đúng cách cho người mắc bệnh sởi

Người mắc bệnh sởi thường trải qua các cơn sốt cao khiến cơ thể mệt mỏi và mất nước nhanh chóng. Việc kiểm soát thân nhiệt cần ưu tiên các biện pháp vật lý an toàn như cho người bệnh mặc quần áo thoáng mát, nằm nghỉ ngơi nơi thông thoáng nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Gia đình có thể dùng khăn mềm thấm nước ấm để lau chườm ở các vị trí như trán, nách và bẹn.

Nếu cần dùng thuốc hạ sốt giảm đau, paracetamol thường là hoạt chất thông dụng được cân nhắc, tuy nhiên phải tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên dùng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm. Người bệnh cũng cần được bù đủ dịch thông qua dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ hướng dẫn, nước ấm hoặc nước trái cây để phòng tránh tình trạng mất nước và rối loạn điện giải.

Vệ sinh mắt, mũi và khoang miệng nhằm ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn

Bệnh sởi thường gây viêm kết mạc mắt, chảy nước mũi và tổn thương niêm mạc miệng họng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm. Việc vệ sinh mắt hàng ngày bằng nước muối sinh lý 0.9% giúp làm sạch ghèn rỉ, giảm cảm giác cộm xát và bảo vệ kết mạc. Người bệnh nên nghỉ ngơi trong phòng có ánh sáng dịu nhẹ để tránh kích thích mắt nhạy cảm.

Bên cạnh đó, việc nhỏ mũi và súc miệng thường xuyên bằng dung dịch nước muối sinh lý giúp làm ẩm niêm mạc đường hô hấp trên, hạn chế cảm giác đau rát họng. Gia đình cần hướng dẫn người bệnh đánh răng nhẹ nhàng, vệ sinh răng miệng sau mỗi bữa ăn để ngăn ngừa tình trạng viêm loét miệng hoặc viêm lợi do virus.

Chế độ vệ sinh thân thể và môi trường phòng ở thông thoáng

Quan niệm dân gian kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối và ủ kín người bệnh sởi là sai lầm có thể dẫn đến viêm da, loét da hoặc bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm. Người mắc bệnh sởi cần được tắm rửa nhẹ nhàng hoặc lau người bằng nước ấm sạch trong phòng kín gió, sau đó lau khô nhanh và mặc trang phục mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt.

Không gian nghỉ ngơi của người bệnh cần được giữ gìn sạch sẽ, thoáng mát, có ánh sáng tự nhiên vừa phải và tránh luồng gió lùa mạnh. Quần áo, khăn mặt, chăn ga gối đệm của người bệnh nên được giặt riêng, phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc khử khuẩn định kỳ để giữ bề mặt tiếp xúc luôn khô ráo và sạch khuẩn.

Chế độ dinh dưỡng nâng đỡ thể trạng và phục hồi sức khỏe

Khi nhiễm virus sởi, cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng trong khi niêm mạc miệng họng sưng đau khiến người bệnh chán ăn, ăn uống kém. Thực đơn chăm sóc cần ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, ấm và dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc, súp gà, canh hầm hoặc sữa. Nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày để người bệnh dễ dung nạp mà không gây cảm giác đầy bụng, buồn nôn.

Bữa ăn cần cân đối đủ nhóm chất dinh dưỡng bao gồm chất đạm, chất bột đường và chất béo lành mạnh. Tăng cường bổ sung rau củ tươi và trái cây giàu vitamin A, vitamin C nhằm hỗ trợ bảo vệ niêm mạc mắt, đường hô hấp và nâng cao hoạt động của hệ miễn dịch. Tránh cho người bệnh dùng các loại đồ ăn quá cay nóng, nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm cứng gây cọ xát niêm mạc họng.

Cách ly y tế tại nhà và phòng ngừa lây nhiễm cho người xung quanh

Virus sởi lây truyền rất nhanh qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Do đó, người mắc bệnh cần được cách ly trong phòng riêng, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người thân trong gia đình, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ chưa tiêm vắc xin và người có bệnh nền suy giảm miễn dịch. Người bệnh và người chăm sóc cần đeo khẩu trang y tế đúng cách khi phải tiếp xúc gần.

Người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay trước và sau khi chăm sóc người bệnh. Các vật dụng cá nhân như bát đũa, cốc uống nước, thìa, khăn mặt của người bệnh phải được dùng riêng biệt và rửa sạch khử khuẩn sau khi sử dụng để ngăn chặn virus phát tán ra cộng đồng xung quanh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc chứa corticoid hay tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng, đắp lá lên các nốt ban sởi. Cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện triệu chứng thở gấp, rút lõm lồng ngực, li bì, bỏ bú hoặc co giật.

Tóm tắt

Chăm sóc người bệnh sởi tại nhà tập trung chủ yếu vào việc nâng đỡ thể trạng, hạ sốt an toàn và theo dõi sát sao tiến triển bệnh. Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra nên không có thuốc đặc trị tiêu diệt mầm bệnh tại nhà. Gia đình cần chủ động đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường nhằm ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.