Các loại vắc xin phòng bệnh hô hấp quan trọng cho trẻ em và người lớn

Vắc xin phòng bệnh hô hấp là gì?

Vắc xin phòng bệnh hô hấp là các chế phẩm sinh học được nghiên cứu nhằm kích thích hệ thống miễn dịch tạo ra thể kháng đặc hiệu chống lại những tác nhân vi sinh vật gây hại cho đường hô hấp như virus cúm, vi khuẩn phế cầu hay vi khuẩn ho gà. Khi được tiêm vào cơ thể, vắc xin giúp hệ miễn dịch nhận diện và ghi nhớ tác nhân gây bệnh mà không gây ra bệnh cảnh nặng. Nhờ đó, nếu tiếp xúc với mầm bệnh thực tế trong tự nhiên, cơ thể có khả năng tiêu diệt hoặc khống chế vi khuẩn, virus nhanh chóng, giảm đáng kể nguy cơ phát bệnh nặng, rủi ro nhập viện và các biến chứng trên đường hô hấp.

Vắc xin phòng bệnh cúm mùa cho trẻ em và người lớn

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, lây lan rất nhanh qua các giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp. Bệnh cúm có thể diễn tiến từ nhẹ đến nặng với các biểu hiện như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, ho và đau họng. Ở trẻ em dưới 5 tuổi, người trên 65 tuổi và người mắc bệnh mãn tính như hen suyễn, bệnh tim mạch hay đái tháo đường, bệnh cúm dễ dẫn đến biến chứng viêm phổi nguy hiểm.

Vắc xin phòng cúm mùa giúp cơ thể tạo kháng thể chống lại các chủng virus cúm phổ biến dự báo sẽ lưu hành trong năm. Do virus cúm thường xuyên biến đổi cấu trúc di truyền, việc tiêm nhắc lại vắc xin cúm hàng năm là cần thiết đối với cả trẻ em và người lớn để duy trì hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Vắc xin phòng phế cầu khuẩn bảo vệ phổi và đường hô hấp

Vi khuẩn phế cầu Streptococcus pneumoniae là tác nhân hàng đầu gây ra nhiều bệnh lý nhiễm trùng nguy hiểm như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng nào và nhiễm trùng huyết. Đường hô hấp của trẻ nhỏ và người cao tuổi đặc biệt nhạy cảm với sự tấn công của loại vi khuẩn này, có thể dẫn đến tổn thương nhu mô phổi kéo dài và suy hô hấp.

Hiện nay có các loại vắc xin phế cầu như vắc xin phế cầu phối hợp và vắc xin phế cầu đa đường đạm được chỉ định cho các nhóm tuổi khác nhau. Tiêm vắc xin phế cầu giúp kích thích cơ thể sản sinh kháng thể phòng ngừa hiệu quả các chủng phế cầu khuẩn nguy hiểm, giảm tỷ lệ mắc bệnh viêm phổi nặng và giảm nhu cầu phải sử dụng kháng sinh liều cao khi điều trị.

Vắc xin phòng bệnh ho gà bạch hầu và uốn ván

Ho gà và bạch hầu là hai bệnh truyền nhiễm đường hô hấp nguy hiểm do vi khuẩn gây ra. Bệnh ho gà gây ra những cơn ho kéo dài kịch phát khiến người bệnh kiệt sức, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh chưa đủ tuổi tiêm chủng vì dễ dẫn đến ngừng thở hoặc biến chứng não. Trong khi đó bạch hầu gây ra các màng giả ở đường hô hấp trên, có thể gây tắc nghẽn đường thở và tiết ra độc tố ảnh hưởng đến tim và thần kinh.

Vắc xin phòng ho gà thường được kết hợp trong các vắc xin đa năng như vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 cho trẻ em, và vắc xin phối hợp giảm liều cho thanh thiếu niên, người lớn và phụ nữ mang thai. Việc tiêm vắc xin cho người lớn và mẹ bầu còn giúp tạo miễn dịch thụ động bảo vệ cho trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời.

Vắc xin phòng COVID-19 và các bệnh hô hấp do virus

COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra là một bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính có khả năng lây lan diện rộng và gây ra nhiều tổn thương phức tạp tại phổi. Bệnh có thể gây suy hô hấp cấp, đông máu và các ảnh hưởng kéo dài đến sức khỏe sau khi khỏi bệnh. Tiêm vắc xin phòng COVID-19 giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh nặng, giảm tỷ lệ tử vong và giảm nguy cơ nhập viện điều trị tích cực.

Bên cạnh COVID-19, việc chủ động cập nhật các liều tiêm bổ sung hoặc liều nhắc lại theo khuyến cáo của cơ quan y tế là rất quan trọng, nhất là đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao như người có bệnh nền hô hấp, người suy giảm miễn dịch và nhân viên y tế.

Lưu ý về độ tuổi và thời điểm tiêm chủng vắc xin hô hấp

Mỗi loại vắc xin phòng bệnh hô hấp đều có lịch tiêm, độ tuổi chỉ định và khoảng cách giữa các mũi tiêm khác nhau. Trẻ em cần tuân thủ lịch tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng dịch vụ theo từng mốc tháng tuổi để tạo nền tảng miễn dịch sớm. Người trưởng thành và người cao tuổi cũng cần kiểm tra tiền sử tiêm chủng để bổ sung các mũi vắc xin nhắc lại kịp thời.

Trước khi tiêm, người tiêm cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử dị ứng và các bệnh lý đang điều trị. Sau khi tiêm, việc theo dõi tại cơ sở y tế trong thời gian quy định là bắt buộc để kịp thời xử trí các phản ứng bất thường nếu có.

Lưu ý an toàn

Vắc xin phòng bệnh hô hấp nói chung rất an toàn và đạt tiêu chuẩn kiểm định nghiêm ngặt trước khi sử dụng. Sau khi tiêm, người tiêm có thể gặp một số phản ứng nhẹ như đau sốt nhẹ, sưng đỏ tại chỗ tiêm hoặc mệt mỏi; các triệu chứng này thường tự hết sau 1-2 ngày. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, sốt cao liên tục không hạ, phát ban toàn thân hay lơ mơ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Người có tiền sử dị ứng nặng với thành phần vắc xin hoặc đang sốt cao cấp tính nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin phòng bệnh hô hấp là giải pháp y tế dự phòng chủ động, giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm cho hệ hô hấp. Việc tìm hiểu rõ từng loại vắc xin và tuân thủ tư vấn của nhân viên y tế sẽ giúp xây dựng hệ miễn dịch vững chắc cho bản thân và gia đình.