Tê nửa mặt bên phải do đâu và những nguyên nhân thường gặp
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tê nửa mặt bên phải là hiện tượng giảm hoặc mất cảm giác ở vùng mặt phía bên phải, đôi khi kèm theo cảm giác châm chích, râm ran hoặc khó điều khiển các cơ mặt. Tình trạng này có thể khởi phát đột ngột hoặc tiến triển từ từ tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.
Cảm giác tê mặt không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn có thể là tín hiệu cảnh báo từ hệ thần kinh hoặc hệ mạch máu não. Việc hiểu rõ các nguyên nhân gây ra triệu chứng này giúp người bệnh chủ động theo dõi và tìm kiếm sự tư vấn y khoa kịp thời, an toàn.
Tê nửa mặt bên phải là gì?
Cảm giác tê nửa mặt bên phải xuất hiện khi quá trình dẫn truyền tín hiệu thần kinh cảm giác ở vùng mặt bị gián đoạn hoặc nhiễu loạn. Vùng mặt được chi phối bởi hai hệ thống thần kinh chính bao gồm dây thần kinh số VII điều khiển vận động và dây thần kinh số V đảm nhận chức năng cảm giác. Khi các dây thần kinh này hoặc vùng vỏ não tương ứng bị chèn ép, viêm nhiễm hay thiếu máu nuôi dưỡng, người bệnh sẽ cảm thấy tê bì, châm chích hoặc giảm khả năng phản ứng với các kích thích nhiệt độ và tiếp xúc. Triệu chứng có thể chỉ xuất hiện ở một khu vực nhỏ như má, môi hoặc lan rộng ra toàn bộ nửa mặt bên phải. Việc xác định chính xác nguyên nhân đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá mức độ an toàn và đưa ra hướng theo dõi y khoa phù hợp.
Tổn thương dây thần kinh số VII ngoại biên
Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên, hay còn gọi là liệt Bell, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tê và yếu cơ một bên mặt. Khi dây thần kinh số VII bị viêm hoặc chèn ép, khả năng truyền dẫn tín hiệu vận động và cảm giác bị suy giảm. Người bệnh thường nhận biết qua cảm giác tê bì nửa mặt bên phải, kèm theo triệu chứng méo miệng, nhân trung lệch sang bên lành, mắt bên phải nhắm không kín và nếp nhăn trán bị mờ. Tình trạng này hay xảy ra sau khi cơ thể chịu tác động của luồng gió lạnh đột ngột hoặc sau các đợt nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Thăm khám sớm tại chuyên khoa thần kinh giúp chẩn đoán phân biệt và có kế hoạch theo dõi phục hồi chức năng cơ mặt hiệu quả.
Ảnh hưởng từ dây thần kinh tam thoa số V
Dây thần kinh tam thoa hay dây thần kinh số V chịu trách nhiệm dẫn truyền cảm giác từ toàn bộ vùng mặt về vỏ não. Khi cấu trúc này bị chèn ép bởi mạch máu, khối u lành tính hoặc bị tổn thương do nhiễm virus Herpes zoster, cảm giác tê nửa mặt bên phải sẽ xuất hiện rõ rệt. Cảm giác tê thường kèm theo những cơn đau nhói đột ngột như điện giật hoặc ngứa rát dọc theo các nhánh thần kinh ở trán, má hoặc cằm. Những hành động thường ngày như đánh răng, nhai thức ăn hay chạm nhẹ vào mặt cũng có thể kích hoạt cảm giác bất thường. Bác sĩ cần thực hiện các thăm khám chuyên sâu để đánh giá mức độ ảnh hưởng của dây thần kinh số V.
Cảnh báo đột quỵ và thiếu máu não cục bộ
Tê nửa mặt bên phải xuất hiện đột ngột là một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng của tai biến mạch máu não hoặc cơn thiếu máu não cục bộ tạm thời. Khi dòng máu nuôi dưỡng vùng não điều khiển cảm giác bị gián đoạn do cục máu đông hoặc xơ vữa mạch, các tế bào thần kinh sẽ bị tổn thương nhanh chóng. Khác với tổn thương thần kinh ngoại biên đơn thuần, tê mặt do nguyên nhân mạch máu não thường đi kèm các triệu chứng toàn thân như yếu hoặc liệt nửa người, nói ngọng, khó hiểu lời nói, mất thấu thị hoặc chóng mặt dữ dội. Đây là tình trạng cấp cứu y khoa đòi hỏi phải chuyển người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Các nguyên nhân toàn thân và tác động môi trường khác
Ngoài các bệnh lý thần kinh đặc hiệu, tình trạng tê nửa mặt bên phải còn có thể liên quan đến nhiều yếu tố sức khỏe toàn thân khác. Người mắc bệnh đái tháo đường lâu năm thường gặp biến chứng tổn thương dây thần kinh ngoại biên, dẫn đến cảm giác tê râm ran ở mặt và các đầu chi. Tình trạng thiếu hụt các vitamin nhóm B như B1, B6, B12 hoặc căng thẳng thần kinh kéo dài, mất ngủ mạn tính cũng làm tăng tính nhạy cảm thần kinh. Bên cạnh đó, các chấn thương vùng đầu mặt, bệnh lý răng hàm mặt hoặc viêm nhiễm vùng tai mũi họng cũng có thể chèn ép gián tiếp lên các nhánh thần kinh lân cận gây ra cảm giác tê bì.
Lưu ý an toàn
Nội dung trên đây cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe chung và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt tự ý dùng thuốc, châm cứu hoặc áp dụng các phương pháp dân gian chưa qua kiểm chứng khi bị tê mặt. Mọi đánh giá y khoa cần dựa trên quá trình thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế.
Tóm tắt
Tê nửa mặt bên phải là triệu chứng thần kinh cần được theo dõi và đánh giá cẩn trọng. Việc chủ động đến cơ sở y tế thăm khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân, phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe hệ thần kinh an toàn, hiệu quả.
Nguồn tham khảo
- Neurosurgery: Trigeminal Numbness and Tic Relief after Microvascular Decompression for Typical Trigeminal Neuralgia
- Neurosurgical and Medical Management of Pain: Trigeminal Neuralgia, Chronic Pain, and Cancer Pain: Trigeminal Neuralgia and Other Facial Pains: Diagnosis, Natural History, and Nonsurgical Treatment
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị tê nửa mặt bên phải có tự khỏi được không
Khả năng hồi phục phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Tê mặt nhẹ do căng thẳng hoặc nhiễm lạnh có thể tự thuyên giảm, nhưng nếu do tổn thương dây thần kinh hoặc bệnh lý mạch máu não thì bắt buộc phải có sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa.
Khi nào tê nửa mặt bên phải cần đi khám cấp cứu ngay
Người bệnh cần đi cấp cứu ngay nếu cảm giác tê xuất hiện đột ngột kèm theo méo miệng, yếu tay chân cùng bên, nói khó, mắt nhắm không kín hoặc đau đầu dữ dội, vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ.
Thăm khám tê nửa mặt bên phải thường làm xét nghiệm gì
Bác sĩ chuyên khoa thần kinh có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ MRI, chụp cắt lớp vi tính CT scanner, đo điện cơ hoặc xét nghiệm máu nhằm kiểm tra cấu trúc não và chức năng các dây thần kinh vùng mặt.
Tê nửa mặt bên phải có liên quan đến bệnh zona thần kinh không
Có thể. Khi virus Herpes zoster tái hoạt động và tấn công dây thần kinh số V, người bệnh sẽ cảm thấy tê bì, nóng rát, sau đó xuất hiện mụn nước mọc thành chùm đặc trưng ở một bên mặt.
Làm thế nào để phòng ngừa tình trạng tê nửa mặt bên phải
Nên giữ ấm vùng đầu mặt cổ khi trời lạnh, kiểm soát tốt các bệnh nền như huyết áp và đường huyết, tránh căng thẳng kéo dài, đồng thời duy trì thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ tại chuyên khoa thần kinh.
