Bỏ ngay các loại thức ăn thừa sau Tết để bảo vệ sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mỗi dịp Tết đến xuân về, các gia đình Việt Nam thường chuẩn bị lượng lớn thực phẩm để cúng gia tiên và đãi khách. Sau những ngày vui Tết, tủ lạnh thường rơi vào tình trạng quá tải với hàng loạt món ăn chế biến sẵn như bánh chưng, thịt gà, giò chả, canh mọc và hải sản. Nhiều người có tâm lý tiếc rẻ nên tiếp tục hâm nóng và sử dụng lại thức ăn thừa trong nhiều ngày liên tục.
Tuy nhiên, việc tích trữ quá nhiều thức ăn trong tủ lạnh không đúng cách tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển. Nhiệt độ thấp trong ngăn mát tủ lạnh chỉ có tác dụng làm chậm quá trình nhân lên của vi sinh vật chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn chúng. Khi tiêu thụ các loại thực phẩm đã biến chất hoặc nhiễm khuẩn, người ăn có thể gặp phải tình trạng rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy và ngộ độc thực phẩm cấp tính.
Thức ăn thừa sau Tết
Tủ lạnh là công cụ hữu hiệu để bảo quản thực phẩm ngắn hạn, nhưng không phải là môi trường vô trùng hoàn toàn. Trong suốt kỳ nghỉ Tết, việc mở cửa tủ lạnh liên tục cùng lượng thực phẩm chất đống làm giảm hiệu suất làm lạnh, tạo điều kiện cho các vi khuẩn đường ruột như Salmonella, Escherichia coli và Listeria monocytogenes phát triển. Ngoài ra, việc hâm đi hâm lại thức ăn nhiều lần không chỉ làm mất đi hàm lượng dinh dưỡng vốn có mà còn biến đổi một số hợp chất cơ bản thành các chất có hại cho dạ dày và gan. Việc chủ động rà soát, dọn dẹp tủ lạnh và kiên quyết loại bỏ những món ăn thừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa cho mọi thành viên trong gia đình sau kỳ nghỉ kéo dài.
Thức ăn thừa đã lưu trữ trong ngăn mát quá ba đến bốn ngày
Theo các khuyến cáo về an toàn vệ sinh thực phẩm, hầu hết các loại thức ăn đã nấu chín chỉ nên bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh từ ba đến bốn ngày. Sau khoảng thời gian này, lượng vi khuẩn tích tụ có thể đạt đến ngưỡng gây hại cho sức khỏe ngay cả khi món ăn chưa xuất hiện mùi ôi thiu hay màu sắc bất thường. Đối với các món ăn Tết như bánh chưng, bánh tét đã bóc vỏ hoặc thịt đông, việc để quá lâu trong môi trường ẩm ướt dễ sinh ra nấm mốc Penicillium hoặc Aspergillus. Tiêu thụ thực phẩm nhiễm nấm mốc có thể gây dị ứng, tổn thương niêm mạc dạ dày và ảnh hưởng tiêu cực tới chức năng gan. Do đó, bất kỳ món ăn nào đã vượt quá mốc thời gian này đều cần được loại bỏ ngay lập tức.
Các món hải sản và cá đã qua chế biến tích trữ nhiều ngày
Hải sản như tôm, cua, mực và các loại cá biển giàu hàm lượng protein cũng như dưỡng chất nhưng lại là nhóm thực phẩm rất mau phân hủy. Khi được nấu chín và để qua đêm hoặc lưu trữ nhiều ngày trong tủ lạnh, các protein trong hải sản bắt đầu bị biến tính và phân hủy tạo thành các hợp chất có độc tính nhẹ đối với đường tiêu hóa. Việc hâm nóng hải sản lại nhiều lần cũng không thể loại bỏ được các độc tố vi khuẩn đã hình thành trước đó. Tiêu thụ hải sản thừa lưu trữ lâu ngày có thể dẫn đến các triệu chứng ngộ độc như buồn nôn, nổi mề đay, đau bụng dữ dội và tiêu chảy. Để đảm bảo an toàn, các món hải sản chế biến dư thừa nên được sử dụng hết trong vòng hai mươi bốn giờ hoặc bỏ đi nếu nhận thấy dấu hiệu chảy nước.
Rau xanh đã nấu chín và các món canh nấm hâm lại nhiều lần
Các loại rau lá xanh như rau cải, rau ngót, súp lơ cùng các loại nấm tươi thường chứa hàm lượng nitrat tự nhiên tương đối cao. Khi rau đã nấu chín được lưu trữ lâu trong tủ lạnh, vi khuẩn sẽ biến đổi nitrat thành nitrit. Khi vào cơ thể, nitrit có thể kết hợp với các amin tạo thành nitrosamine, một hợp chất tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho tế bào. Ngoài ra, việc hâm lại các món canh nấm hay rau xào nhiều lần khiến vitamin bị phân hủy hoàn toàn, đồng thời làm tăng nồng độ chất biến tính gây khó tiêu. Thức ăn từ rau xanh và nấm tốt nhất nên được tiêu thụ ngay sau khi chế biến. Nếu còn thừa sau bữa ăn, bạn nên bỏ đi thay vì tiếp tục lưu giữ trong ngăn mát.
Món ăn chứa trứng lòng đào hoặc trứng chưa chín hoàn toàn
Trứng là thực phẩm bổ dưỡng xuất hiện phổ biến trong các mâm cỗ Tết dưới dạng kho tàu, luộc hoặc chiên. Tuy nhiên, trứng chưa được nấu chín hoàn toàn như trứng lòng đào rất dễ bị nhiễm vi khuẩn Salmonella từ vỏ trứng xâm nhập vào bên trong. Nếu để các món ăn chứa trứng sống hoặc trứng lòng đào trong tủ lạnh, vi khuẩn tiếp tục phát triển và có thể lây nhiễm chéo sang các thực phẩm xung quanh. Ngay cả khi được bảo quản lạnh, trứng chín tới cũng biến chất rất nhanh sau hai mươi bốn giờ, tạo ra các chất gây chướng bụng và đầy hơi. Việc tiêu thụ trứng thừa không đạt chuẩn nhiệt độ chế biến dễ gây ra tình trạng nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng.
Các món nộm trộn và thực phẩm dầm nước mắm chưa qua nhiệt
Các món gỏi, nộm rau củ và thịt ngâm nước mắm là những món ăn chống ngấy đặc trưng trong dịp Tết. Tuy nhiên, đặc điểm của nhóm thực phẩm này là kết hợp nhiều nguyên liệu sống, không trải qua quá trình đun nấu ở nhiệt độ cao. Khi lưu trữ trong tủ lạnh, nước từ rau củ tiết ra kết hợp với môi trường gia vị tạo điều kiện lý tưởng cho các vi sinh vật yếm khí sinh sôi. Việc để nộm hoặc thực phẩm ngâm quá lâu khiến cấu trúc thực phẩm bị nhũn, lên men chua bất thường và biến chất. Khi ăn phải, người dùng dễ bị kích ứng niêm mạc ruột, gây ra đau bụng quặn thắt và rối loạn tiêu hóa. Do đó, các món ăn sống trộn gỏi còn thừa nên được loại bỏ sau khi kết thúc bữa ăn.
Thực phẩm đã rã đông nhưng sau đó tiếp tục cấp đông lại
Trong dịp Tết, nhiều gia đình có thói quen lấy các khối thịt, cá lớn từ ngăn đá ra rã đông, cắt lấy một phần rồi lại cho phần còn lại vào ngăn đông bảo quản tiếp. Quá trình rã đông làm đứt gãy cấu trúc tế bào của thực phẩm, khiến dịch bào chảy ra ngoài và tạo môi trường vô cùng thuận lợi cho vi khuẩn tích tụ. Khi đưa thực phẩm này trở lại ngăn đông, vi khuẩn không chết đi mà chỉ tạm dừng hoạt động. Khi rã đông lần tiếp theo, số lượng vi khuẩn sẽ gia tăng theo bội số, làm tăng nguy cơ nhiễm độc khi chế biến. Để bảo quản an toàn, thực phẩm tươi sống nên được chia nhỏ thành từng phần vừa đủ dùng trước khi cho vào ngăn đá.
Lưu ý an toàn
Nội dung trên đây cung cấp các kiến thức cơ bản về an toàn thực phẩm giúp gia đình chủ động bảo vệ sức khỏe sau Tết. Tuy nhiên, thông tin này không thay thế cho các chỉ định y khoa chuyên sâu. Trong trường hợp bản thân hoặc người nhà xuất hiện các triệu chứng ngộ độc thực phẩm như nôn mửa liên tục, tiêu chảy nhiều lần kèm sốt cao, đi ngoài ra máu hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được bác sĩ khám và xử trí kịp thời. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc kháng sinh khi chưa có sự hướng dẫn của bác sĩ.
Tóm tắt
Việc dọn dẹp tủ lạnh và loại bỏ kịp thời các loại thức ăn thừa sau Tết là biện pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa cho cả gia đình. Hãy duy trì thói quen nấu ăn vừa đủ, bảo quản thực phẩm đúng cách và kiên quyết bỏ đi những món ăn đã để lâu hoặc có dấu hiệu biến chất nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bữa ăn hàng ngày.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Thức ăn thừa để trong tủ lạnh bao lâu thì không nên ăn nữa?
Hầu hết các món ăn nấu chín chỉ nên bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh từ ba đến bốn ngày. Với các món hải sản, trứng chưa chín kỹ hoặc món trộn gỏi, thời gian sử dụng an toàn tối đa là trong vòng hai mươi bốn giờ.
Làm thế nào để nhận biết thức ăn thừa trong tủ lạnh đã bị hỏng?
Bạn có thể nhận biết qua mùi hôi lạ, bề mặt thực phẩm bị nhớt, thay đổi màu sắc, xuất hiện vệt nấm mốc hoặc có vị chua bất thường. Tuy nhiên, một số vi khuẩn gây hại không làm đổi mùi vị nên thức ăn để quá bốn ngày vẫn cần bỏ.
Hâm nóng lại thức ăn thừa ở nhiệt độ cao có tiêu diệt được hết vi khuẩn không?
Việc đun sôi có thể tiêu diệt hầu hết vi khuẩn sống, nhưng không thể loại bỏ được các độc tố chịu nhiệt do vi khuẩn đã tiết ra trước đó. Do đó, hâm nóng thức ăn đã biến chất vẫn có thể gây ngộ độc.
Có nên bảo quản thức ăn thừa còn nóng trực tiếp vào tủ lạnh không?
Không nên đưa thức ăn còn quá nóng vào tủ lạnh vì sẽ làm tăng nhiệt độ bên trong tủ, gây ngưng tụ hơi nước và làm ảnh hưởng đến các thực phẩm xung quanh. Bạn nên chờ thức ăn nguội bớt rồi mới cất giữ.
Cần làm gì ngay khi nghi ngờ bị ngộ độc do ăn thức ăn thừa?
Người bệnh nên tạm ngừng tiêu thụ thực phẩm nghi ngờ, uống nhiều nước hoặc dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn và nghỉ ngơi. Nếu xuất hiện dấu hiệu nôn nhiều, sốt hoặc tiêu chảy kéo dài, cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chẩn đoán.
