Nên ăn gì để hạn chế tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị

Ăn gì để hạn chế tụt bạch cầu khi hóa trị?

Bạch cầu là những tế bào máu đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, vi rút và nấm. Khi trải qua hóa trị, số lượng bạch cầu có thể bị sụt giảm đáng kể tùy thuộc vào loại thuốc, liều lượng và thể trạng của từng người bệnh. Tình trạng này làm giảm khả năng tự bảo vệ của cơ thể, khiến nhiễm trùng dễ xuất hiện và tiến triển nặng hơn.

Mặc dù chế độ ăn uống không thể thay thế các biện pháp điều trị y khoa hay thuốc kích thích tăng bạch cầu khi có chỉ định của bác sĩ, nhưng việc bổ sung dinh dưỡng đầy đủ sẽ cung cấp nguồn nguyên liệu cần thiết cho tủy xương hoạt động. Một chế độ ăn cân đối giàu đạm, vitamin, khoáng chất và tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ăn chín uống sôi chính là nền tảng giúp người bệnh vượt qua giai đoạn tụt bạch cầu an toàn.

Thực phẩm giàu protein giúp hỗ trợ tái tạo tế bào máu

Protein là thành phần cấu tạo cơ bản của mọi tế bào trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào miễn dịch và bạch cầu. Trong quá trình hóa trị, nhu cầu protein của cơ thể tăng cao để phục hồi các mô bị tổn thương và duy trì khối lượng cơ. Người bệnh nên ưu tiên các nguồn đạm có giá trị sinh học cao và dễ tiêu hóa.

Các loại thịt trắng như thịt gà, thịt heo thăn, các loại cá tươi và trứng là những nguồn cung cấp đạm rất tốt. Bên cạnh đó, các thực phẩm từ đậu nành, đậu đỗ, hạt dinh dưỡng cũng bổ sung lượng đạm thực vật phong phú. Bệnh nhân nên kết hợp hài hòa giữa đạm động vật và đạm thực vật trong các bữa ăn hằng ngày để đảm bảo cung cấp đủ các axit amin thiết yếu cho quá trình tạo máu.

Bổ sung vitamin và khoáng chất tăng cường hệ miễn dịch

Các loại vitamin và khoáng chất giữ vai trò xúc tác quan trọng cho quá trình sản sinh tế bào máu và nâng cao sức đề kháng. Trong đó, vitamin C, vitamin B12, axit folic (vitamin B9), sắt và kẽm là những vi chất đặc biệt cần thiết đối với người bệnh đang điều trị hóa trị.

Bệnh nhân nên tăng cường ăn các loại rau có màu xanh đậm như rau cải, bông cải xanh, rau ngót, cùng các loại quả chín như cam, bưởi, đu đủ, táo để bổ sung vitamin C và folate. Sắt và vitamin B12 có nhiều trong thịt đỏ vừa phải, gan động vật sạch hoặc lòng đỏ trứng. Kẽm có trong các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt và thịt nạc. Việc bổ sung đầy đủ các vi chất này qua thực phẩm giúp kích thích quá trình phục hồi tế bào tủy xương hiệu quả.

Nguyên tắc ăn chín uống sôi và an toàn vệ sinh thực phẩm

Khi số lượng bạch cầu bị giảm, hệ miễn dịch của người bệnh rất nhạy cảm với các loại vi khuẩn và ký sinh trùng có trong thực phẩm. Do đó, việc tuân thủ vệ sinh an toàn thực phẩm là yêu cầu bắt buộc để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa.

Người bệnh tuyệt đối không ăn thực phẩm sống hoặc tái như gỏi cá, hải sản sống, trứng lòng đào, rau sống chưa rửa sạch hoặc các loại sữa chưa qua tiệt trùng. Tất cả thức ăn phải được nấu chín kỹ và dùng ngay sau khi chế biến. Thức ăn dư thừa cần được bảo quản trong tủ lạnh đúng cách và phải đun sôi lại trước khi ăn. Ngoài ra, dụng cụ chế biến thức ăn như dao, thớt, bát đĩa cần được rửa sạch và giữ khô ráo.

Chế biến món ăn dễ tiêu và chia nhỏ bữa ăn trong ngày

Tác dụng phụ của hóa trị thường đi kèm với cảm giác chán ăn, buồn nôn, thay đổi vị giác hoặc viêm loét niêm mạc miệng. Điều này khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong việc tiêu thụ thức ăn thô cứng hoặc các món có mùi vị quá nồng.

Để cải thiện lượng thức ăn nạp vào, nên chế biến thực phẩm dưới dạng mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp, hầm mềm hoặc canh dinh dưỡng. Việc chia nhỏ khẩu phần thành 5 đến 6 bữa ăn nhẹ trong ngày giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa và hạn chế cảm giác nôn nao. Người bệnh cũng nên uống đủ nước mỗi ngày bao gồm nước lọc, nước canh hoặc các loại nước trái cây tự nhiên để giúp cơ thể đào thải độc tố từ thuốc hóa trị.

Những thực phẩm và thói quen cần tránh khi bạch cầu giảm

Bên cạnh việc chọn lựa thực phẩm bổ dưỡng, người bệnh cũng cần chủ động tránh những nhóm thực phẩm và thói quen có thể gây hại cho sức khỏe trong thời gian tụt bạch cầu.

Bệnh nhân nên tránh các loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng hộp có chứa nhiều chất bảo quản, thực phẩm lên men chưa qua tiệt trùng như dưa muối, cà muối sống. Tránh sử dụng đồ uống có cồn, nước ngọt có gas, cà phê hoặc các chất kích thích vì chúng có thể làm tăng tình trạng mệt mỏi và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng. Ngoài ra, không tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian, thảo dược hay thực phẩm chức năng chưa qua kiểm chứng mà không có sự đồng ý của bác sĩ điều trị.

Lưu ý an toàn

Chế độ dinh dưỡng là giải pháp hỗ trợ nâng cao thể trạng chứ không thể thay thế cho các chỉ định y khoa đặc hiệu khi bạch cầu giảm sâu. Mức độ giảm bạch cầu và tình trạng sức khỏe của mỗi bệnh nhân ung thư là khác nhau. Bệnh nhân và người nhà cần tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng để xây dựng thực đơn phù hợp nhất. Không tự ý dùng thuốc hay thực phẩm chức năng khi chưa được bác sĩ đồng ý.

Tóm tắt

Duy trì một chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất, giàu protein, vitamin cùng việc thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn thực phẩm là nền tảng quan trọng giúp bệnh nhân hạn chế ảnh hưởng của tụt bạch cầu khi hóa trị. Sự chăm sóc dinh dưỡng đúng cách kết hợp với việc tuân thủ phác đồ y khoa sẽ giúp người bệnh giữ vững sức khỏe và nâng cao hiệu quả điều trị.