Những sai lầm khi bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh gây hại sức khỏe

Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh

Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh dựa trên nguyên lý sử dụng nhiệt độ thấp để làm chậm các phản ứng hóa sinh và hạn chế sự sinh sôi của vi khuẩn, nấm mốc. Ngăn mát tủ lạnh thường được cài đặt trong khoảng từ một đến bốn độ C, trong khi ngăn đá cần duy trì ở mức âm mười tám độ C để đạt hiệu quả tối ưu. Tuy vậy, nhiệt độ lạnh chỉ đưa vi khuẩn vào trạng thái hoạt động kém hoặc tạm ngừng phát triển chứ không thể diệt khuẩn tuyệt đối.

Khi người tiêu dùng bảo quản sai phương pháp, môi trường bên trong tủ lạnh có thể bị ô nhiễm vi sinh vật, gia tăng độ ẩm không đều và xuất hiện hiện tượng lây nhiễm vi sinh vật từ thực phẩm tươi sống sang thức ăn ăn liền. Việc nhận diện đúng các sai lầm trong lưu trữ giúp duy trì giá trị dinh dưỡng của thực phẩm và bảo vệ hệ tiêu hóa của các thành viên trong gia đình.

Chèn ép quá nhiều thực phẩm làm cản trở lưu thông không khí lạnh

Một trong những sai lầm phổ biến nhất là nhồi nhét quá nhiều túi đồ ăn, rau củ và hộp đựng vào đầy kín các ngăn tủ lạnh. Khi dung tích lưu trữ bị vượt quá mức khuyến cáo, các khe thông gió bên trong tủ sẽ bị che lấp, làm ngăn cản sự lưu thông của luồng khí lạnh. Điều này khiến nhiệt độ ở một số vị trí tăng lên so với mức cài đặt chuẩn, tạo khoảng nhiệt độ thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi.

Bên cạnh đó, việc xếp thực phẩm quá sát nhau làm cho quá trình hạ nhiệt của thực phẩm mới đưa vào bị kéo dài. Thực phẩm nằm ở vùng khí lạnh không tới được sẽ nhanh bị ôi thiu, biến chất và mất đi giá trị dinh dưỡng ban đầu. Để đảm bảo hiệu quả làm lạnh, người sử dụng chỉ nên lưu trữ khoảng bảy mươi phần trăm dung tích tủ, giữ khoảng cách giữa các hộp đựng và thường xuyên loại bỏ những thực phẩm đã hết hạn sử dụng.

Không phân loại và để lẫn thực phẩm sống với thực phẩm chín

Việc đặt thịt cá tươi sống ngay bên cạnh hoặc phía trên các món ăn đã chế biến sẵn là nguyên nhân hàng đầu gây ra hiện tượng nhiễm khuẩn chéo. Các loại thực phẩm tươi sống chưa qua nhiệt độ cao thường chứa nhiều vi sinh vật tự nhiên như Salmonella, Campylobacter hoặc các loại ký sinh trùng. Nước thịt sống rò rỉ từ túi đậy không kín có thể nhỏ giọt xuống thực phẩm đã nấu chín bên dưới, gây nguy cơ ngộ độc cấp tính khi tiêu thụ.

Để khắc phục tình trạng này, nguyên tắc quản lý tủ lạnh an toàn yêu cầu phân chia rõ ràng khu vực lưu trữ. Thực phẩm đã nấu chín hoặc đồ ăn ăn liền cần được bảo quản ở các ngăn phía trên và bọc kín bằng màng bọc thực phẩm hoặc hộp có nắp đậy. Trong khi đó, các loại thịt, hải sản tươi sống phải được làm sạch, bọc kín và xếp ở ngăn đáy của tủ lạnh hoặc trong ngăn đông lạnh riêng biệt.

Đặt thức ăn còn nóng hổi trực tiếp vào trong tủ lạnh

Thói quen đưa ngay nồi thức ăn vừa nấu xong hoặc còn bốc hơi nóng vào tủ lạnh với mong muốn làm nguội nhanh là một sai lầm đáng chú ý. Nhiệt độ cao từ thực phẩm nóng sẽ làm gia tăng nhiệt độ chung bên trong khoang tủ, buộc máy nén phải hoạt động quá tải để bù đắp lại lượng nhiệt. Sự gia tăng nhiệt độ cục bộ này có thể làm cho các thực phẩm xung quanh bị ấm lên và nhanh hỏng hơn.

Ngoài ra, hơi nước bốc ra từ thức ăn nóng khi gặp lạnh sẽ ngưng tụ thành các giọt nước trên trần tủ và các khay đựng, tạo môi trường ẩm ướt lý tưởng cho nấm mốc phát triển. Phương pháp đúng là để thực phẩm nguội bớt ở nhiệt độ phòng trong khoảng thời gian không quá hai giờ trước khi chia nhỏ vào các hộp đựng kín và đưa vào bảo quản lạnh.

Trữ thực phẩm quá lâu và thiếu vệ sinh tủ lạnh định kỳ

Nhiều người có tâm lý ỷ lại vào tủ lạnh nên lưu trữ thực phẩm trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng mà không kiểm soát thời hạn. Mặc dù nhiệt độ thấp làm chậm quá trình hư hỏng, thực phẩm để lâu vẫn bị mất chất dinh dưỡng, biến đổi hương vị và có thể bị nhiễm các chủng vi khuẩn chịu lạnh như Listeria monocytogenes. Loại vi khuẩn này vẫn có khả năng nhân lên ở nhiệt độ từ một đến bốn độ C và gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.

Song song đó, việc không dọn rửa tủ lạnh thường xuyên khiến các vết bẩn từ thức ăn rơi vãi tích tụ lại, trở thành nơi trú ngụ của vi sinh vật gây hại. Mỗi gia đình nên rà soát thực phẩm hàng tuần, tuân thủ thời gian bảo quản an toàn cho từng nhóm thức ăn và thực hiện lau chùi, sát khuẩn các khay kệ định kỳ bằng dung dịch vệ sinh phù hợp.

Lưu ý an toàn

Nhiệt độ tủ lạnh chỉ duy trì trạng thái ức chế vi khuẩn tạm thời chứ không phải là phương pháp tiệt trùng. Khi thực phẩm xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đổi màu, có mùi lạ, chảy nước nhầy hoặc nổi nấm mốc, người tiêu dùng tuyệt đối không nên tiếp tục sử dụng dù đã qua chế biến lại ở nhiệt độ cao.

Đối với những đối tượng nhạy cảm như phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm, việc tuân thủ quy trình an toàn vệ sinh thực phẩm cần được thực hiện nghiêm ngặt để tránh nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa.

Tóm tắt

Việc nhận biết và thay đổi các sai lầm khi bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe gia đình. Bằng cách phân loại hợp lý, duy trì nhiệt độ chuẩn, không nhồi nhét thực phẩm và vệ sinh tủ định kỳ, bạn sẽ giữ được độ tươi ngon cũng như giá trị dinh dưỡng của bữa ăn hàng ngày một cách an toàn nhất.