Bệnh hạ đường huyết biểu hiện như thế nào và cách nhận biết sớm

Biểu hiện hạ đường huyết là gì?

Đường huyết hay glucose máu là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho mọi tế bào, đặc biệt là các tế bào não bộ vốn không thể tự dự trữ năng lượng. Thông thường, hạ đường huyết được xác định khi nồng độ glucose huyết tương giảm xuống dưới ngưỡng 70 mg/dL (tương đương khoảng 3,9 mmol/L). Tuy nhiên, ngưỡng xuất hiện triệu chứng có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và mức đường huyết thích nghi của từng cá nhân.

Khi đường huyết giảm nhanh, hệ thần kinh tự chủ sẽ kích hoạt phản xạ báo động thông qua việc giải phóng các hormone như adrenaline. Quá trình này tạo nên những tín hiệu cảnh báo sớm rất đặc trưng. Nếu không được bổ sung đường kịp thời, não bộ sẽ rơi vào trạng thái thiếu năng lượng trầm trọng, dẫn đến suy giảm nhận thức, lú lẫn và thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh.

Các triệu chứng cảnh báo sớm của hạ đường huyết

Ở giai đoạn đầu, các biểu hiện xuất hiện chủ yếu do phản ứng tăng tiết hormone adrenaline nhằm kích thích cơ thể tìm kiếm nguồn năng lượng bổ sung. Người bệnh thường cảm thấy đói cồn cào kèm theo cảm giác xót ruột khó chịu. Cùng lúc đó, tình trạng run tay chân, vã mồ hôi lạnh, da nhợt nhạt và cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực diễn ra rõ rệt.

Một số người còn cảm thấy chóng mặt, choáng váng nhẹ, bồn chồn lo âu không rõ nguyên do hoặc tê bì ở đầu ngón tay và vùng quanh môi. Những triệu chứng này thường xuất hiện khá nhanh và dồn dập. Đây là thời điểm quan trọng để người bệnh nhận diện vấn đề và can thiệp ngay lập tức bằng cách nạp một lượng carbohydrate đơn giản, giúp ngăn chặn cơn hạ đường huyết tiến triển sang mức độ nặng hơn.

Dấu hiệu hạ đường huyết mức độ nặng ảnh hưởng đến thần kinh

Khi lượng glucose máu tiếp tục giảm sâu mà không được bù đắp, não bộ sẽ bị thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng. Các biểu hiện lúc này chuyển từ phản ứng thần kinh thực vật sang rối loạn chức năng thần kinh trung ương. Người bệnh có thể cảm thấy đau đầu âm ỉ hoặc dữ dội, mắt nhìn mờ, nhìn đôi hoặc hoa mắt.

Bên cạnh đó, khả năng tập trung suy giảm rõ rệt, người bệnh trở nên lú lẫn, nói nhảm, nói lắp bắp hoặc có hành vi thay đổi bất thường như dễ cáu gắt, hung hăng, mất định hướng không gian và thời gian. Nếu tiếp tục không được can thiệp y tế, người bệnh có thể rơi vào trạng thái co giật, mất ý thức, ngủ li bì khó đánh thức và hôn mê sâu. Tình trạng này đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, đòi hỏi phải được hỗ trợ cấp cứu y tế ngay lập tức.

Hiện tượng hạ đường huyết không nhận biết và biểu hiện về đêm

Hạ đường huyết còn có thể diễn ra âm thầm, đặc biệt là vào ban đêm hoặc ở những người mắc bệnh đái tháo đường lâu năm. Khi bị hạ đường huyết trong lúc ngủ, người bệnh thường gặp ác mộng, giấc ngủ chập chờn, giật mình thức giấc, vã nhiều mồ hôi làm ướt đẫm gối áo và thức dậy với cảm giác đau đầu, mệt mỏi rã rời vào buổi sáng hôm sau.

Đặc biệt, ở người bệnh đái tháo đường thường xuyên bị hạ đường huyết tái diễn, cơ thể có thể dần mất đi phản xạ cảnh báo tự nhiên, dẫn tới hiện tượng hạ đường huyết không nhận biết. Người bệnh không trải qua cảm giác hồi hộp, run rẩy hay đói bụng mà lập tức rơi vào trạng thái lú lẫn hoặc ngất xỉu. Do đó, việc tự kiểm tra đường huyết định kỳ bằng máy đo cá nhân là biện pháp an toàn và cần thiết cho nhóm đối tượng nguy cơ cao.

Nguyên tắc xử trí bước đầu khi nghi ngờ hạ đường huyết

Ngay khi nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ hạ đường huyết, nếu có sẵn máy đo thì người bệnh cần kiểm tra đường huyết ngay. Trường hợp người bệnh còn tỉnh táo và có thể nuốt an toàn, giải pháp nhanh nhất là áp dụng nguyên tắc bổ sung khoảng 15 gam carbohydrate hấp thu nhanh. Lượng đường này tương đương với 3 đến 4 viên đường, một nửa cốc nước ngọt có ga, một ly nước ép hoa quả nguyên chất hoặc một thìa canh mật ong.

Sau khi nạp đường, người bệnh nên ngồi nghỉ ngơi tại chỗ và kiểm tra lại đường huyết sau 15 phút. Nếu chỉ số vẫn dưới ngưỡng an toàn hoặc triệu chứng chưa thuyên giảm, tiếp tục lặp lại lượng đường tương tự. Khi đường huyết đã trở về mức ổn định, nên ăn thêm một bữa phụ nhẹ chứa tinh bột chuyển hóa chậm như bánh quy hoặc nửa lát bánh mì để giữ đường huyết không tụt trở lại. Tuyệt đối không cho người đang co giật hoặc hôn mê uống nước hay ăn thức ăn để tránh nguy cơ sặc dị vật vào phổi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Mức độ dung nạp và phản ứng với đường huyết ở mỗi cá nhân là khác nhau. Tuyệt đối không tự ý ngưng dùng thuốc, thay đổi liều lượng thuốc hạ đường huyết hoặc insulin khi chưa tham khảo ý kiến nhân viên y tế. Khi người bệnh có dấu hiệu lơ mơ, mất ý thức hoặc co giật, cần gọi ngay xe cấp cứu, không nhét bất kỳ vật lạ nào hay đổ nước đường vào miệng để phòng ngừa biến chứng sặc đường hô hấp nguy hiểm.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các biểu hiện hạ đường huyết từ cảm giác đói, run rẩy, hồi hộp cho đến hoa mắt, lú lẫn đóng vai trò cốt lõi trong việc phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm. Người bệnh đái tháo đường và người thân nên trang bị kỹ năng xử trí ban đầu, luôn mang theo đồ ngọt dự phòng và thảo luận định kỳ với bác sĩ chuyên khoa để duy trì mức đường huyết ổn định, an toàn.