Biện pháp giúp bạn chủ động phòng ngừa cúm mùa

Phòng ngừa cúm mùa là gì?

Cúm mùa là tình trạng nhiễm virus cấp tính ở đường hô hấp do các chủng virus cúm thuộc phân nhóm cúm A, cúm B hoặc cúm C gây ra, trong đó phổ biến nhất là hai chủng A và B. Khác với cảm lạnh thông thường chỉ gây ngạt mũi hay hắt hơi nhẹ, cúm mùa thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng toàn thân rõ rệt như sốt cao, rét run, đau đầu, đau mỏi cơ bắp toàn thân, mệt mỏi kiệt sức kèm theo ho khan và đau rát cổ họng. Khả năng phát tán virus của người bệnh có thể bắt đầu từ một ngày trước khi triệu chứng xuất hiện và kéo dài từ năm đến bảy ngày sau đó. Do tính chất dễ lây truyền trong cộng đồng, việc nhận thức đúng đắn và chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng là cách thức tối ưu để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch diện rộng.

Tiêm vắc xin phòng ngừa cúm mùa định kỳ hàng năm

Tiêm vắc xin phòng cúm hàng năm là biện pháp dự phòng chủ động mang lại hiệu quả cao nhất. Do cấu trúc kháng nguyên của virus cúm biến đổi liên tục qua từng năm, các tổ chức y tế thế giới luôn cập nhật công thức vắc xin mới nhằm tương thích với các chủng virus đang lưu hành phổ biến như cúm A/H1N1, cúm A/H3N2 và cúm B. Sau khi tiêm khoảng hai tuần, cơ thể sẽ hình thành đủ lượng kháng thể cần thiết để bảo vệ đường hô hấp.

Biện pháp này đặc biệt thiết yếu đối với các nhóm đối tượng có nguy cơ chuyển nặng cao khi nhiễm bệnh. Trẻ nhỏ từ sáu tháng tuổi trở lên, người cao tuổi từ sáu mươi lăm tuổi, phụ nữ đang trong thai kỳ và người có bệnh nền mạn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường hay suy giảm miễn dịch đều được khuyến cáo tiêm phòng đầy đủ. Việc tiêm chủng định kỳ không chỉ bảo vệ trực tiếp cá nhân mà còn tạo ra miễn dịch cộng đồng, giảm gánh nặng quá tải cho hệ thống y tế.

Thực hành vệ sinh cá nhân và sát khuẩn tay đúng cách

Virus cúm lây lan chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện gần, đồng thời có thể tồn tại trên các bề mặt tiếp xúc thông thường. Do đó, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi chảy trong ít nhất hai mươi giây là thói quen vệ sinh căn bản nhưng vô cùng hữu hiệu. Khi không có xà phòng, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn nồng độ tối thiểu sáu mươi phần trăm là giải pháp thay thế phù hợp.

Bên cạnh việc sát khuẩn tay, bạn cần hạn chế tối đa hành động đưa tay chạm lên vùng mắt, mũi và miệng. Đây là những vị trí niêm mạc nhạy cảm tạo điều kiện trực tiếp cho virus xâm nhập sâu vào cơ thể. Khi ho hoặc hắt hơi, hãy che miệng bằng khăn giấy dùng một lần hoặc bằng mặt trong khuỷu tay áo, sau đó vứt bỏ giấy vào thùng rác kín và rửa tay ngay lập tức. Thói quen mang khẩu trang tại nơi công cộng đông người hoặc khi tiếp xúc gần người có dấu hiệu viêm đường hô hấp cũng giúp ngăn chặn đáng kể giọt bắn chứa mầm bệnh.

Vệ sinh khử khuẩn không gian sống và giữ thông thoáng phòng

Không gian sống và làm việc đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát sự lây lan của các mầm bệnh truyền nhiễm đường hô hấp. Virus cúm có thể tồn tại nhiều giờ trên các bề mặt cứng như tay nắm cửa, lan can cầu thang, bàn phím máy tính, điện thoại, công tắc điện hay mặt bàn ăn. Việc thường xuyên lau chùi, khử khuẩn các vật dụng và bề mặt có tần suất tiếp xúc cao bằng dung dịch tẩy rửa thông thường giúp giảm mật độ virus trong môi trường xung quanh.

Bên cạnh việc làm sạch bề mặt, việc duy trì thông khí tự nhiên cho căn phòng là vô cùng quan trọng. Bạn nên mở rộng các cửa sổ trong ngày để không khí lưu thông, đón ánh sáng tự nhiên và làm loãng nồng độ các hạt khí dung lơ lửng chứa mầm bệnh. Tránh việc đóng kín phòng và sử dụng điều hòa nhiệt độ ở mức quá thấp trong thời gian dài vì môi trường lạnh và khô ráo là điều kiện thuận lợi cho virus cúm phát tán cũng như làm khô niêm mạc hô hấp của con người.

Nâng cao thể trạng và tăng cường sức đề kháng tự nhiên

Hệ miễn dịch khỏe mạnh chính là hàng rào phòng thủ tự nhiên vững chắc giúp cơ thể nhanh chóng nhận diện và chống lại sự xâm nhập của virus gây bệnh. Chế độ dinh dưỡng cân đối cần cung cấp đầy đủ các nhóm dưỡng chất thiết yếu, tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin C, vitamin A, vitamin D, kẽm và selen. Bổ sung đủ lượng nước ấm mỗi ngày giúp giữ ẩm cho niêm mạc họng, hỗ trợ đào thải độc tố và tăng cường lưu thông tuần hoàn.

Cùng với chế độ ăn uống, lối sống sinh hoạt lành mạnh cũng đóng góp lớn vào việc duy trì sức đề kháng ổn định. Bạn nên duy trì thời gian ngủ đủ từ bảy đến tám tiếng mỗi đêm, hạn chế thức khuya và quản lý tốt sự căng thẳng tinh thần. Việc duy trì hoạt động thể chất vừa sức, tập thể dục ít nhất ba mươi phút mỗi ngày giúp thúc đẩy hệ miễn dịch vận hành hiệu quả hơn. Hạn chế sử dụng thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích vì chúng làm suy yếu các nhung mao ở biểu mô đường hô hấp, tạo cơ hội cho vi sinh vật tấn công.

Chủ động cách ly và hạn chế tiếp xúc khi có dấu hiệu mắc bệnh

Khi bản thân nhận thấy các dấu hiệu ban đầu như sốt nhẹ, ho khan, ngạt mũi hoặc đau rát họng, việc tự giác hạn chế tiếp xúc gần với người xung quanh là biện pháp bảo vệ cộng đồng thiết thực. Người bệnh nên nghỉ ngơi tại nhà, hạn chế đến trường học, nơi làm việc hoặc tụ tập tại các khu vực đông người cho đến khi các triệu chứng lui giảm rõ rệt. Khi bắt buộc phải ra ngoài hoặc tiếp xúc với người trong gia đình, cần đeo khẩu trang y tế đúng quy cách.

Ngoài ra, việc giữ khoảng cách an toàn với những người đang có biểu hiện ho, sốt cũng giúp bạn tránh nguy cơ hít phải giọt bắn chứa virus cúm. Không nên dùng chung đồ dùng cá nhân như cốc uống nước, bát đũa, khăn mặt, bàn chải đánh răng với người khác. Nếu trong gia đình có người mắc cúm, nên bố trí cho người bệnh nghỉ ngơi ở phòng riêng thoáng khí, người chăm sóc cần đeo khẩu trang và rửa tay kỹ càng sau mỗi lần hỗ trợ. Sự cẩn trọng này giúp cắt đứt chuỗi lây truyền virus trong gia đình và tập thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Khi nghi ngờ mắc cúm hoặc triệu chứng trở nên nặng nề như khó thở, sốt cao kéo dài không hạ, đau tức ngực, lơ mơ hoặc ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người có bệnh mạn tính, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thay đổi đơn thuốc điều trị mà không có hướng dẫn từ bác sĩ.

Tóm tắt

Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa là chìa khóa bảo vệ đường hô hấp trước virus cúm mùa. Khi kết hợp hài hòa giữa tiêm chủng hàng năm, vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng khoa học và môi trường sống sạch sẽ, mỗi cá nhân đều có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và lây lan cho gia đình. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường, người bệnh nên chủ động tham vấn nhân viên y tế để được chăm sóc kịp thời.