Biến chứng bệnh sởi ở người lớn và mức độ nguy hiểm cần lưu ý

Biến chứng bệnh sởi ở người lớn là gì?

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây truyền qua đường hô hấp do virus sởi thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Khác với trẻ nhỏ, người trưởng thành khi mắc sởi thường trải qua đợt bệnh với các triệu chứng toàn thân nặng nề hơn như sốt cao liên tục, kiệt sức, đau nhức cơ khớp dữ dội, viêm kết mạc mắt đỏ nhiều và phát ban dày đặc khắp cơ thể.

Do tâm lý chủ quan xem sởi là bệnh trẻ con nên nhiều người lớn tự ý điều trị tại nhà mà không theo dõi y tế chặt chẽ. Trên thực tế, hệ miễn dịch phản ứng mạnh mẽ ở người trưởng thành có thể kích hoạt các đáp ứng viêm quá mức, làm tăng tỷ lệ biến chứng nội tạng nguy hiểm. Việc nhận thức đúng đắn bản chất bệnh là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe bản thân và hạn chế lây lan dịch bệnh ra cộng đồng.

Các biến chứng đường hô hấp và nguy cơ suy phổi cấp tính

Biến chứng đường hô hấp là một trong những hệ lụy phổ biến và nghiêm trọng nhất khi người lớn mắc sởi. Virus sởi tấn công niêm mạc đường thở, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của phổi, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm. Người bệnh có thể gặp phải tình trạng viêm phế quản nặng, viêm thanh khí phế quản cấp hoặc viêm phổi thùy. Viêm phổi do virus sởi hoặc do bội nhiễm tụ cầu, phế cầu ở người trưởng thành thường diễn tiến nhanh chóng, dẫn tới các triệu chứng suy hô hấp cấp tính như khó thở dữ dội, tím tái đầu chi, đau tức ngực và giảm nồng độ oxy trong máu. Trong nhiều trường hợp, tổn thương phổi lan tỏa đòi hỏi người bệnh phải nhập viện điều trị tích cực và can thiệp hỗ trợ thở máy. Do đó, bất kỳ biểu hiện ho nhiều kèm khó thở nào ở bệnh nhân sởi lớn tuổi cũng cần được bác sĩ chuyên khoa hô hấp đánh giá ngay lập tức.

Nguy cơ viêm não và tổn thương hệ thần kinh trung ương

Bên cạnh hệ hô hấp, hệ thần kinh trung ương cũng là cơ quan có thể chịu tổn thương nặng nề bởi virus sởi. Biến chứng viêm não cấp tính do sởi có thể xuất hiện trong giai đoạn phát ban hoặc ngay sau khi ban bay, gây ra tình trạng sốt cao co giật, nhức đầu dữ dội, cứng cổ, lú lẫn, hôn mê hoặc rối loạn hành vi. Tỷ lệ di chứng thần kinh sau viêm não sởi ở người lớn tương đối cao, bao gồm suy giảm trí nhớ, yếu liệt vận động hoặc động kinh kéo dài. Ngoài ra, một biến chứng muộn cực kỳ nguy hiểm nhưng hiếm gặp là viêm toàn não xơ hóa bán cấp, thường xuất hiện nhiều năm sau đợt nhiễm sởi ban đầu do virus tồn tại âm thầm trong mô não, dẫn đến thoái hóa thần kinh tiến triển và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu kích thích màng não đóng vai trò sống còn để can thiệp y khoa kịp thời.

Tác động nghiêm trọng của sởi đối với phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai là đối tượng đặc biệt dễ tổn thương trước virus sởi do những thay đổi sinh lý và hệ miễn dịch tự nhiên trong thai kỳ. Khi thai phụ nhiễm sởi, nguy cơ gặp phải biến chứng viêm phổi nặng và suy hô hấp tăng lên rõ rệt so với phụ nữ không mang thai. Đồng thời, virus sởi có thể tác động tiêu cực đến bánh nhau và thai nhi, làm tăng đáng kể nguy cơ sảy thai, lưu thai, sinh non hoặc trẻ sinh ra nhẹ cân. Trẻ sơ sinh có mẹ mắc sởi vào giai đoạn cuối thai kỳ cũng đối diện với nguy cơ nhiễm sởi bẩm sinh nguy hiểm. Do vắc xin sởi là vắc xin sống giảm độc lực không được chỉ định trong lúc đang mang thai, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cần chủ động kiểm tra kháng thể và hoàn tất việc tiêm phòng trước khi có kế hoạch thụ thai ít nhất ba tháng.

Hiện tượng suy giảm miễn dịch kéo dài sau khi khỏi sởi

Một đặc tính nguy hiểm khác của virus sởi là khả năng làm suy giảm miễn dịch sâu sắc và kéo dài, thường được giới y khoa gọi là hiện tượng mất trí nhớ miễn dịch. Virus sởi tấn công trực tiếp vào các tế bào lympho B và lympho T, tiêu diệt một lượng lớn các tế bào ghi nhớ miễn dịch mà cơ thể đã tích lũy từ các lần tiêm chủng hoặc nhiễm trùng trước đó. Hậu quả là sau khi khỏi sởi, cơ thể người bệnh rơi vào tình trạng suy giảm đề kháng kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, khiến họ rất dễ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội khác như viêm xoang, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết hoặc lao tái hoạt. Người bệnh cần giữ gìn vệ sinh, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và tái khám nếu thấy cơ thể mệt mỏi kéo dài hoặc xuất hiện các đợt sốt mới.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc hạ sốt liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc khi mắc sởi. Khi có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Sởi ở người lớn không phải là căn bệnh lành tính mà tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và chăm sóc đúng cách. Việc chủ động tiêm ngừa vắc xin, nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và đi khám tại cơ sở y tế là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.