Bị viêm họng nên làm gì để giảm đau rát và nhanh hồi phục

Bị viêm họng nên làm gì là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc vùng hầu họng, thường mang lại cảm giác đau rát, ngứa ngáy và khó chịu tăng lên khi nuốt. Phần lớn các trường hợp bắt nguồn từ virus đường hô hấp như virus cảm lạnh thông thường, virus cúm hoặc adenovirus. Một số trường hợp do vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A, hoặc các yếu tố môi trường như khói bụi, thời tiết khô hanh và hiện tượng trào ngược axit dạ dày.

Triệu chứng thường đi kèm khàn giọng nhẹ hoặc mệt mỏi. Đa số các đợt viêm họng do virus có xu hướng tự giới hạn sau khoảng vài ngày đến một tuần nếu cơ thể được nghỉ ngơi hợp lý. Do đó, việc chủ động áp dụng các giải pháp chăm sóc tại nhà đúng đắn sẽ giúp xoa dịu niêm mạc tổn thương, giảm bớt đau buốt và hỗ trợ hàng rào miễn dịch tự nhiên đẩy lùi mầm bệnh.

Súc họng bằng nước muối ấm để làm sạch và xoa dịu niêm mạc

Súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% hoặc nước ấm pha muối loãng là biện pháp xoa dịu niêm mạc họng kinh điển và hiệu quả. Nồng độ muối phù hợp tạo ra áp suất thẩm thấu nhẹ, giúp rút bớt lượng dịch ứ đọng tại các mô bị viêm, từ đó giảm tình trạng phù nề và sưng đỏ ở cổ họng. Ngoài ra, dòng nước muối còn cuốn trôi các mảng nhầy, vi khuẩn bám dính và dị vật kích ứng.

Khi thực hiện, bạn nên ngậm một ngụm vừa đủ, ngửa đầu ra sau và khò nhẹ sâu trong cổ họng khoảng 20 đến 30 giây rồi nhổ ra, duy trì 2 đến 3 lần mỗi ngày. Cần tránh pha nước muối quá mặn vì độ mặn cao có thể làm tổn thương thêm lớp biểu mô niêm mạc họng đang rất nhạy cảm.

Uống đủ nước ấm và duy trì độ ẩm không khí

Duy trì độ ẩm liên tục cho niêm mạc họng là chìa khóa giúp giảm bớt cảm giác khô khốc và đau rát. Uống đủ nước ấm giúp làm loãng dịch đờm, hỗ trợ biểu mô đường thở phục hồi và ngăn ngừa tình trạng mất nước của cơ thể. Bạn có thể uống nước lọc ấm hoặc các loại trà thảo mộc dịu nhẹ như trà hoa cúc, trà gừng ấm để tận dụng cảm giác thư giãn vùng hầu họng.

Nên tránh đồ uống quá nóng vì nhiệt độ cao có thể làm bỏng rát thêm vùng mô đang tổn thương, đồng thời hạn chế cà phê, rượu bia hay nước ngọt có ga vì chúng dễ gây khô miệng. Bên cạnh đó, nếu thường xuyên làm việc hoặc ngủ trong phòng máy lạnh, bạn nên sử dụng máy tạo ẩm để hạn chế luồng không khí khô hanh tác động lên cổ họng.

Lựa chọn thực phẩm mềm lỏng và giàu dinh dưỡng

Cảm giác nuốt đau khi bị viêm họng dễ khiến người bệnh chán ăn, dẫn đến suy giảm năng lượng và làm chậm quá trình lành bệnh. Việc ưu tiên các món ăn mềm, lỏng như súp gà, cháo yến mạch, canh hầm rau củ giúp thức ăn trôi qua cổ họng nhẹ nhàng mà không gây ma sát cơ học lên vùng mô sưng tấy.

Người bệnh nên tạm thời kiêng các món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cứng giòn nhiều góc cạnh và thức ăn có gia vị cay nóng như ớt, hạt tiêu vì chúng dễ gây kích thích niêm mạc. Bổ sung các loại quả mềm, vị ngọt dịu như chuối, dưa hấu, bơ giúp cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết. Sau khi ăn, bạn nên tráng miệng bằng vài ngụm nước ấm để làm sạch khoang miệng.

Dành thời gian nghỉ ngơi và giữ ấm cơ thể

Nghỉ ngơi hợp lý là yếu tố căn bản giúp cơ thể dồn năng lượng cho hệ miễn dịch chống lại tác nhân gây viêm. Giấc ngủ đầy đủ tạo điều kiện cho các tế bào biểu mô họng tái tạo và phục hồi các tổn thương vi thể. Trong giai đoạn họng còn đau rát, bạn nên hạn chế nói nhiều, tránh nói to hoặc la hét để các dây thanh âm và khối cơ vùng hầu họng được thư giãn.

Ngoài ra, việc giữ ấm cơ thể đóng vai trò rất quan trọng, nhất là vùng cổ, ngực và bàn chân khi thời tiết giao mùa hoặc trở lạnh. Bạn có thể quàng một chiếc khăn mỏng quanh cổ khi ngủ hoặc khi ra ngoài gió để bảo vệ đường hô hấp trên trước các thay đổi nhiệt độ đột ngột từ môi trường.

Sử dụng sản phẩm hỗ trợ tại chỗ và thuốc giảm đau đúng cách

Để giảm bớt cảm giác đau rát tức thì, bạn có thể ngậm các loại kẹo thảo dược hoặc viên ngậm chứa tinh dầu tràm, bạc hà hay keo ong để kích thích tiết nước bọt tự nhiên và bôi trơn niêm mạc họng. Các sản phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ triệu chứng và làm dịu tạm thời.

Nếu cảm giác đau họng gây khó chịu nhiều kèm sốt nhẹ hoặc đau đầu, bạn có thể cân nhắc dùng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol theo đúng hướng dẫn trên bao bì. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh hoặc corticoid dạng uống khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, bởi hầu hết viêm họng do virus không thể điều trị bằng thuốc kháng sinh.

Thăm khám y tế khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường

Dù phần lớn các trường hợp viêm họng lành tính có thể tự khỏi, người bệnh cần cảnh giác trước những dấu hiệu cho thấy tình trạng viêm nhiễm tiến triển nghiêm trọng hoặc có biến chứng. Nếu cơn đau họng kéo dài trên một tuần không đỡ, hoặc mức độ đau ngày càng tăng khiến bạn không thể nuốt thức ăn hay nuốt nước bọt, việc đi khám là rất cần thiết.

Các triệu chứng báo động khác cần được can thiệp y tế khẩn cấp bao gồm sốt cao liên tục không hạ, khó thở, thở rít, cứng khít hàm khó há miệng, nổi hạch cổ to đau hoặc có mủ trắng phủ trên amidan. Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ tiến hành thăm khám thực thể để chẩn đoán chính xác căn nguyên và đưa ra hướng xử trí an toàn.

Lưu ý an toàn

Các phương pháp chăm sóc nêu trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thể thay thế cho lời khuyên hoặc phác đồ từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay thay đổi liều lượng thuốc đang dùng khi chưa được thăm khám. Đối với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và những người có bệnh nền mạn tính, mọi loại thuốc hay biện pháp hỗ trợ đều cần được sự tư vấn và đồng thuận từ bác sĩ điều trị.

Tóm tắt

Tóm lại, khi bị viêm họng, sự kết hợp giữa việc nghỉ ngơi đầy đủ, giữ ấm, uống nhiều nước ấm và súc họng nước muối sinh lý sẽ giúp xoa dịu cảm giác khó chịu và tạo điều kiện cho niêm mạc mau lành. Hãy luôn chú ý lắng nghe cơ thể và chủ động đến khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu các triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng hơn.