Bị thủy đậu rồi có bị lây nữa không và những điều cần biết

Bị thủy đậu rồi có bị lây nữa không là gì?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, rất dễ lây lan qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch nốt phỏng. Khi virus xâm nhập lần đầu, cơ thể người bệnh sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào để đào thải mầm bệnh. Quá trình hồi phục giúp cơ thể hình thành kháng thể ghi nhớ lâu dài, tạo nên cơ chế bảo vệ tự nhiên vững chắc.

Mặc dù các triệu chứng phát ban, sốt và bóng nước sẽ biến mất sau khi khỏi bệnh, virus Varicella Zoster không bị tiêu diệt hoàn toàn mà lùi vào cư trú âm thầm tại các rễ hạch thần kinh cảm giác dọc tủy sống. Hiểu rõ cơ chế miễn dịch tự nhiên và sự tồn lưu của virus là nền tảng quan trọng giúp phân biệt giữa khả năng tái nhiễm thủy đậu và nguy cơ bùng phát bệnh zona thần kinh trong những giai đoạn sau của cuộc đời.

Khả năng tái nhiễm thủy đậu sau khi đã khỏi bệnh

Phần lớn người từng mắc bệnh thủy đậu đều sở hữu miễn dịch tự nhiên bảo vệ trọn đời. Khi tiếp xúc lại với người đang mắc thủy đậu hoặc bệnh nhân zona thần kinh, các tế bào lympho nhớ và kháng thể sẵn có sẽ lập tức nhận diện và ức chế virus ngay từ giai đoạn xâm nhập, không để bệnh tái phát thành triệu chứng lâm sàng.

Các thống kê y khoa cho thấy tỷ lệ tái nhiễm thủy đậu lần hai trong đời là vô cùng hiếm gặp. Khi một người nghĩ rằng mình bị thủy đậu lần thứ hai, nhiều khả năng lần mắc trước đó đã bị chẩn đoán nhầm với các bệnh ngoài da có bóng nước tương tự như tay chân miệng, viêm da tiếp xúc dị ứng, chốc lây hoặc nhiễm virus Herpes simplex. Việc xác định chính xác bệnh cần dựa vào biểu hiện nốt rạ đặc trưng hoặc các xét nghiệm huyết thanh học chuyên sâu.

Những trường hợp hiếm hoi có thể mắc thủy đậu lần hai

Mặc dù rất hiếm, việc tái phát thủy đậu vẫn có thể xảy ra ở một số nhóm đối tượng có đáp ứng miễn dịch không hoàn thiện hoặc bị suy giảm trầm trọng. Điển hình là những người mắc bệnh lý suy giảm miễn dịch bẩm sinh, nhiễm HIV giai đoạn tiến triển, bệnh nhân ung thư đang điều trị hóa chất hoặc người phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài sau ghép tạng.

Bên cạnh đó, những trẻ từng mắc thủy đậu rất sớm khi chưa tròn một tuổi cũng có nguy cơ tái nhiễm cao hơn. Ở độ tuổi sơ sinh, hệ thống miễn dịch chưa trưởng thành đầy đủ kết hợp với lượng kháng thể từ mẹ truyền sang có thể làm gián đoạn quá trình tạo lập trí nhớ miễn dịch dài hạn. Đối với những trường hợp này, nếu tiếp xúc với nguồn lây nồng độ cao, cơ thể vẫn có thể xuất hiện các đợt phát ban nhẹ thứ phát.

Nguy cơ bùng phát bệnh zona thần kinh từ virus còn ẩn nấp

Một hiểu lầm rất phổ biến là nhầm lẫn giữa việc tái nhiễm thủy đậu và sự xuất hiện của bệnh zona thần kinh. Sau khi khỏi thủy đậu, virus Varicella Zoster tiếp tục ngủ yên trong các hạch rễ sau của dây thần kinh cảm giác suốt nhiều năm mà không gây ra bất kỳ dấu hiệu khó chịu nào cho người mang mầm bệnh.

Khi cơ thể suy kiệt, căng thẳng thể chất hoặc tinh thần kéo dài, tuổi tác cao hoặc mắc các bệnh nền mạn tính làm suy yếu hàng rào bảo vệ, virus sẽ thức dậy. Chúng nhân lên và di chuyển dọc theo dây thần kinh ra vùng da tương ứng, gây nên các dải mụn nước đau rát, châm chích khu trú ở một bên cơ thể gọi là zona thần kinh. Như vậy, đây không phải là do lây nhiễm mới từ bên ngoài mà là sự tái hoạt động của chính chủng virus đã có sẵn từ đợt thủy đậu trước đó.

Cách chăm sóc và phòng ngừa biến chứng liên quan đến virus Varicella Zoster

Đối với những người chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa rõ tiền sử bệnh, tiêm chủng vắc xin thủy đậu vẫn là giải pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất để thiết lập miễn dịch an toàn. Những người đã từng mắc bệnh không cần tiêm lại vắc xin thủy đậu, nhưng khi bước vào độ tuổi trung niên hoặc cao tuổi, có thể tham khảo ý kiến bác sĩ về việc tiêm vắc xin phòng ngừa zona thần kinh để giảm nguy cơ đau dây thần kinh hậu zona.

Bên cạnh việc tiêm phòng, duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo tồn sức đề kháng. Chế độ dinh dưỡng cân đối, ngủ đủ giấc, kiểm soát tốt căng thẳng và quản lý các bệnh lý nền giúp hệ thống miễn dịch luôn ở trạng thái sẵn sàng ngăn chặn sự trỗi dậy của virus tồn lưu trong cơ thể. Khi xuất hiện các nốt phỏng rát bất thường trên da, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám chính xác.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa và không thay thế cho chẩn đoán lâm sàng của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm hoặc da liễu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus, thuốc giảm đau hay bôi các loại lá cây, thuốc màu không rõ nguồn gốc lên tổn thương da. Khi nghi ngờ mắc bệnh hoặc có dấu hiệu phát ban bóng nước bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, chẩn đoán phân biệt và có kế hoạch theo dõi y khoa thích hợp.

Tóm tắt

Tóm lại, người đã từng bị thủy đậu gần như có miễn dịch bền vững và rất hiếm khi bị lây nhiễm lại bệnh này trong suốt cuộc đời. Tuy nhiên, do virus vẫn có thể ẩn náu và phát triển thành bệnh zona thần kinh khi sức đề kháng suy giảm, việc chăm sóc sức khỏe toàn diện và chủ động theo dõi các dấu hiệu bất thường trên da luôn là điều cần thiết để bảo vệ cơ thể an toàn.