Bị thủy đậu có phải uống kháng sinh không và khi nào cần dùng

Bị thủy đậu có phải uống kháng sinh không?

Thủy đậu là bệnh nhiễm trùng cấp tính lây truyền qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn, dịch mụn nước của người nhiễm vi rút Varicella zoster. Triệu chứng đặc trưng bao gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu nhẹ và sự xuất hiện của các nốt ban đỏ phát triển thành mụn nước gây ngứa trên toàn thân.

Vì nguyên nhân cốt lõi gây bệnh là vi rút chứ không phải vi khuẩn, các loại thuốc kháng sinh thông thường hoàn toàn không có khả năng ức chế hay tiêu diệt vi rút Varicella zoster. Kháng sinh chỉ có đặc tính diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của các loài vi khuẩn. Do đó, trong tiến trình diễn tiến tự nhiên của bệnh thủy đậu chưa có biến chứng, việc dùng kháng sinh là không cần thiết và không phù hợp về mặt điều trị y khoa. Người bệnh cần hiểu rõ bản chất này để tránh việc tự mua thuốc sử dụng sai mục đích.

Bản chất vi rút của bệnh thủy đậu và hiệu quả của kháng sinh

Nhiều người có thói quen sử dụng kháng sinh ngay khi gặp các tình trạng sốt và phát ban mụn nước ngoài da. Tuy nhiên, căn nguyên của bệnh thủy đậu là vi rút Varicella zoster. Cơ chế tác dụng của kháng sinh chỉ nhắm vào cấu trúc tế bào hoặc quá trình sinh tổng hợp của vi khuẩn, hoàn toàn không ảnh hưởng đến cấu trúc nhân bản của vi rút.

Khi vi rút xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch tự nhiên sẽ kích hoạt cơ chế tạo kháng thể để chống lại mầm bệnh. Các thuốc kháng sinh không giúp rút ngắn thời gian nhiễm vi rút hay làm mụn nước nhanh khô hơn. Ngược lại, việc vô tình uống kháng sinh khi nhiễm vi rút có thể làm xáo trộn hệ vi sinh vật có lợi trong cơ thể, gây rối loạn tiêu hóa và mệt mỏi không cần thiết cho người bệnh. Để điều trị nguyên nhân trong các trường hợp thủy đậu nặng hoặc ở đối tượng có nguy cơ cao, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng thuốc kháng vi rút chuyên biệt như acyclovir chứ không phải thuốc kháng sinh.

Các trường hợp người bệnh thủy đậu cần uống kháng sinh

Mặc dù thủy đậu không điều trị bằng kháng sinh ở giai đoạn đầu, nhưng thuốc kháng sinh lại trở thành chỉ định bắt buộc khi người bệnh xuất hiện biến chứng bội nhiễm vi khuẩn. Biến chứng này thường xảy ra khi các nốt mụn nước vỡ ra, làm mất đi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn sống trên da như tụ cầu vàng hoặc liên cầu xâm nhập vào vết thương.

Dấu hiệu nhận biết tình trạng bội nhiễm vi khuẩn bao gồm vùng da xung quanh mụn nước sưng đỏ tấy, đau nhức tăng dần, nốt mụn chảy mủ đục vàng, sốt cao tái phát hoặc không hạ. Ngoài ra, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu hơn gây viêm da mủ, viêm mô tế bào, hoặc di chuyển vào đường hô hấp gây viêm phổi vi khuẩn, viêm tai giữa. Trong những tình huống này, bác sĩ thăm khám sẽ kê đơn kháng sinh phù hợp với chủng vi khuẩn nghi ngờ hoặc theo kết quả kháng sinh đồ để kiểm soát nhiễm khuẩn kịp thời.

Nguy cơ tiềm ẩn khi tự ý dùng kháng sinh chữa thủy đậu

Lạm dụng kháng sinh khi đang bị thủy đậu là một sai lầm phổ biến mang lại nhiều hệ lụy cho sức khỏe. Việc tự ý mua và dùng kháng sinh không đúng loại, không đủ liều hoặc dùng khi không bị nhiễm khuẩn sẽ vô tình tiêu diệt các vi khuẩn có lợi tại đường ruột và trên da. Điều này dẫn đến nguy cơ rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy kéo dài, nấm lưỡi hoặc dị ứng thuốc nghiêm trọng như phát ban, sốc phản vệ.

Hơn thế nữa, thói quen dùng kháng sinh bừa bãi là nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng gia tăng vi khuẩn kháng thuốc. Khi thực sự bị bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm về sau, các loại kháng sinh thông thường có thể mất tác dụng, làm cho việc điều trị trở nên vô cùng phức tạp và kéo dài. Do đó, người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán bội nhiễm và không dùng lại đơn thuốc kháng sinh của người khác.

Hướng dẫn chăm sóc và điều trị hỗ trợ cho người mắc thủy đậu

Nguyên tắc cốt lõi trong điều trị bệnh thủy đậu chưa biến chứng là điều trị triệu chứng, nâng cao sức đề kháng và giữ vệ sinh để ngăn ngừa bội nhiễm. Người bệnh cần giữ cơ thể sạch sẽ bằng cách tắm nhanh với nước ấm trong phòng kín gió, lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm và tuyệt đối không gãi làm vỡ các nốt mụn nước.

Để giảm ngứa, bác sĩ có thể tư vấn dùng các loại dung dịch chấm ngoài da phù hợp hoặc thuốc chống dị ứng antihistamine đường uống. Người bệnh nên mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, cắt ngắn móng tay. Nếu sốt cao, có thể dùng thuốc hạ sốt paracetamol theo đúng hướng dẫn y tế, tránh tự ý dùng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm ở trẻ em. Việc bổ sung đầy đủ nước, ăn thức ăn mềm dễ tiêu và nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi.

Thời điểm người bệnh thủy đậu cần đi khám bác sĩ ngay

Thủy đậu là bệnh có thể tự khỏi nếu chăm sóc tốt, nhưng cũng có rủi ro biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi sát sao. Người bệnh hoặc người chăm sóc cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế khi thấy các dấu hiệu bất thường. Cụ thể như mụn nước có dấu hiệu tấy đỏ, mưng mủ, vùng da quanh nốt ban sưng nề rộng; sốt cao liên tục không hạ bằng thuốc thông thường hoặc sốt lại sau khi đã giảm.

Các biểu hiện toàn thân cảnh báo biến chứng nặng bao gồm khó thở, ho nhiều, đau ngực, lơ mơ, mệt lả, co giật, nôn mửa nhiều hoặc đi lại không vững. Nhóm đối tượng nhạy cảm như trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai, người có hệ miễn dịch suy giảm khi nghi ngờ mắc thủy đậu cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn phương án theo dõi phù hợp ngay từ đầu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ quát và không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh thủy đậu có thể trạng và nguy cơ biến chứng khác nhau. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng vi rút hay thay đổi liều dùng khi chưa qua thăm khám y tế trực tiếp.

Tóm tắt

Tóm lại, bị thủy đậu không phải lúc nào cũng uống kháng sinh vì căn nguyên của bệnh là vi rút. Kháng sinh chỉ được bác sĩ chỉ định khi có bằng chứng biến chứng bội nhiễm vi khuẩn. Việc giữ vệ sinh da tốt, theo dõi sát sao triệu chứng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là chìa khóa giúp người bệnh hồi phục an toàn.