Cách phân biệt bệnh thủy đậu và Rubella chính xác

Phân biệt bệnh thủy đậu và Rubella

Thủy đậu và Rubella là hai bệnh cấp tính lây truyền qua đường hô hấp do các loại virus khác nhau gây ra. Thủy đậu do virus Varicella zoster xâm nhập gây ra các nốt mụn nước đặc trưng gây ngứa ngáy dữ dội trên toàn thân. Trong khi đó Rubella do Rubella virus gây ra thường biểu hiện bằng các nốt ban hồng mịn xuất hiện từ mặt rồi lan xuống toàn thân kèm theo tình trạng sưng hạch lympho ở vùng sau tai hoặc cổ. Mặc dù ở người trưởng thành và trẻ em khỏe mạnh cả hai bệnh có thể tự khỏi sau một đến hai tuần nhưng nguy cơ biến chứng vẫn có thể xảy ra. Đặc biệt Rubella gây nguy hiểm nghiêm trọng cho phụ nữ mang thai trong ba tháng đầu do nguy cơ gây hội chứng Rubella bẩm sinh ở thai nhi. Việc phân biệt đúng hai bệnh giúp áp dụng biện pháp cách ly và chăm sóc thích hợp.

Phân biệt qua tác nhân gây bệnh và thời gian ủ bệnh

Tác nhân gây bệnh thủy đậu là virus Varicella zoster thuộc họ Herpesviridae. Thời gian ủ bệnh của thủy đậu thường kéo dài từ mười đến hai mươi mốt ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Người bệnh có khả năng lây truyền cho người khác từ một đến hai ngày trước khi phát ban cho đến khi toàn bộ các nốt mụn nước đã khô vảy hoàn toàn.

Đối với Rubella tác nhân gây bệnh là Rubella virus thuộc họ Togaviridae. Thời gian ủ bệnh của Rubella dao động trong khoảng mười hai đến hai mươi ba ngày. Khả năng lây nhiễm của Rubella bắt đầu từ khoảng một tuần trước khi xuất hiện ban cho đến khoảng bảy ngày sau khi ban lặn. Việc hiểu rõ tác nhân và khoảng thời gian ủ bệnh giúp xác định chính xác thời điểm cách ly y tế an toàn.

Sự khác biệt rõ rệt về đặc điểm ban da và triệu chứng toàn thân

Tổn thương da ở bệnh thủy đậu tiến triển qua nhiều giai đoạn rõ rệt từ các nốt sẩn đỏ chuyển thành mụn nước trong rồi mụn nước đục và cuối cùng đóng vảy. Các nốt mụn nước thủy đậu xuất hiện rải rác khắp cơ thể gây cảm giác ngứa ngáy rất dữ dội. Trong cùng một thời điểm trên làn da người bệnh có thể tồn tại đồng thời nhiều dạng tổn thương ở các mức độ phát triển khác nhau.

Ngược lại ban da ở bệnh Rubella thường là các nốt ban hồng mịn phẳng hoặc hơi gờ nhẹ trên mặt da bắt đầu mọc từ mặt sau đó nhanh chóng lan xuống thân mình và các chi. Ban Rubella không tiến triển thành mụn nước mọng nước và ít gây ngứa ngáy hơn. Một dấu hiệu đặc trưng quan trọng của Rubella là tình trạng sưng đau hạch lympho ở vùng sau tai vùng cổ hoặc chẩm xuất hiện trước hoặc cùng lúc với phát ban.

Biến chứng nguy hiểm và ảnh hưởng đến các nhóm đối tượng

Biến chứng của thủy đậu thường gặp nhất là nhiễm trùng da thứ phát do vi khuẩn xâm nhập vào các mụn nước bị vỡ hoặc trầy xước do gãi. Ở người lớn trẻ sơ sinh hoặc người suy giảm miễn dịch thủy đậu có thể dẫn đến viêm phổi virus hoặc viêm não nguy hiểm.

Trong khi đó Rubella ở trẻ em và người lớn khỏe mạnh thường nhẹ hơn nhưng lại đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ đang mang thai nhất là trong ba tháng đầu thai kỳ. Virus Rubella có thể truyền qua nhau thai gây sảy thai thai chết lưu hoặc dẫn đến hội chứng Rubella bẩm sinh với các dị tật nghiêm trọng ở thai nhi như đục thủy tinh thể điếc bẩm sinh dị tật tim bẩm sinh và chậm phát triển trí tuệ. Do đó việc chẩn đoán chính xác có ý nghĩa sống còn đối với phụ nữ chuẩn bị hoặc đang mang thai.

Phương pháp phòng ngừa chủ động bằng vắc xin

Cả thủy đậu và Rubella đều đã có vắc xin phòng bệnh hiệu quả mang lại khả năng bảo vệ lâu dài. Vắc xin phòng bệnh thủy đậu là vắc xin đơn môn được khuyến cáo tiêm cho trẻ em từ mười hai tháng tuổi trở lên và người lớn chưa từng mắc bệnh hay chưa được tiêm phòng.

Đối với Rubella phòng ngừa thường được thực hiện thông qua vắc xin phối hợp ba trong một phòng sởi quai bị và Rubella gọi tắt là vắc xin MMR. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ được khuyến cáo nên kiểm tra miễn dịch và chủ động tiêm vắc xin phòng Rubella trước khi có kế hoạch mang thai ít nhất ba tháng để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thai nhi. Việc tiêm chủng đầy đủ giúp tạo miễn dịch cộng đồng vững chắc và giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Lưu ý an toàn

Khi xuất hiện các triệu chứng sốt hoặc phát ban bất thường người bệnh không nên tự ý chẩn đoán hoặc mua thuốc điều trị tại nhà. Việc chườm ấm tắm rửa nhẹ nhàng bằng nước sạch và giữ vệ sinh da là cần thiết nhưng tuyệt đối tránh làm vỡ các mụn nước hay gãi mạnh tổn thương. Không tự ý sử dụng thuốc hạ sốt nhóm aspirin cho trẻ em khi chưa có chỉ định từ bác sĩ vì nguy cơ hội chứng Reye nguy hiểm. Người bệnh cần cách ly kịp thời để tránh lây nhiễm cho người xung quanh đặc biệt là phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.

Tóm tắt

Thủy đậu và Rubella tuy đều gây phát ban nhưng có nguyên nhân đặc điểm lâm sàng và mức độ nguy hiểm khác nhau. Việc nhận biết các dấu hiệu phân biệt giúp theo dõi bệnh đúng hướng và có biện pháp chăm sóc y tế kịp thời. Tiêm vắc xin đầy đủ là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình khỏi hai bệnh truyền nhiễm này.